Αγροφωτοβολταϊκά: Πρόγραμμα σε τροχιά αποτυχίας λόγω παράλογων διατάξεων

203

• Του Χρήστου Αθανασιάδη*

Με στρεβλώσεις και παραλογισμούς ξεκίνησε σήμερα, 4 Μαρτίου 2026 – μετά από καθυστέρηση ενός μήνα – η κατάθεση αιτήσεων σύνδεσης για αγρο-φωτοβολταϊκούς σταθμούς στον ΔΕΔΔΗΕ, δηλαδή για τα υπερυψωμένα φωτοβολταϊκά (τουλάχιστον 2,1 μέτρα από το έδαφος), ώστε να συνεχίζεται απρόσκοπτα η καλλιέργεια κάτω από αυτά, κι αυτό, διότι οι προβλέψεις του Ν.5261/2025 οδηγούν – στην πράξη – στον αποκλεισμό των κατ’ επάγγελμα αγροτών, για τους οποίους θεσπίστηκε το συγκεκριμένο πλαίσιο.

Ας δούμε μια προς μια τις βασικές στρεβλώσεις, τους παραλογισμούς και τα ακατανόητα σημεία του νόμου:

Εκτός τα αγροτεμάχια υψηλής παραγωγικότητας 

Η πρώτη και πλέον καθοριστική στρέβλωση αφορά την απαγόρευση εγκατάστασης των νέων υπερυψωμένων αγρο-φωτοβολταϊκών σε γη υψηλής παραγωγικότητας.

Το παράδοξο; 
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη έρχεται σε απόλυτη σύγκρουση με την απαραίτητη προϋπόθεση που θέτει το πρόγραμμα να υπάρχει καλλιέργεια που να διατηρηθεί τουλάχιστον για 10 χρόνια και υποχρεώνει τον αγρότη να καταθέσει επιπλέον εγγυητική για την εξασφάλιση της τήρησης αυτού του όρου.

Αποκλείονται οι πραγματικές καλλιέργειες, στις οποίες και θα πρέπει να απευθύνεται το πρόγραμμα Αγροφωτοβολταϊκών,  καθώς οι πομώνες και οι αγροτικές παροχές ρεύματος βρίσκονται κατά κύριο λόγο σε γη υψηλής παραγωγικότητας – ιδιαίτερα στις αροτραίες καλλιέργειες.

Περιφέρειες με έντονο αγροτικό αποτύπωμα, όπως η Περιφέρεια Θεσσαλίας, αποκλείονται ουσιαστικά από την πρώτη ημέρα εφαρμογής του μέτρου χωρίς καμία ουσία αφού: 

1. μιλάμε για πολλή μικρή κάλυψη έκτασης περίπου 800 τμ για έργο 200kw και 450 τμ για έργο 100kw 

2. εξασφαλίζεται η συνέχεια της καλλιέργειας ακόμη και σε αυτή τη μικρή επιφάνεια, με επιβολή αυστηρών προστίμων 

3. Πολλές καλλιέργειες προστατεύονται από ακραίες καιρικές συνθήκες όπως χαλάζι, παγετός κλπ, όπως αναφέρει η διεθνής βιβλιογραφία και παντού διεθνώς τα Αγροφωτοβολταϊκά τοποθετούνται σε καλλιέργειες υψηλής παραγωγικότητας χωρίς κανέναν περιορισμό. 

Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, στην Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας δεν
υπάρχει – τουλάχιστον μέχρι στιγμής – καμία γνωμοδότηση για γη χαμηλής
παραγωγικότητας. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ούτε ένας αγρότης στη Λάρισα δεν μπορεί να καταθέσει αίτηση σύνδεσης.

Δεκαετής «επιτήρηση» και απειλή προστίμων

Υπάρχει απόλυτη εξασφάλιση της γης υψηλής παραγωγικότητας που  προκύπτει από το Άρθρο 68, παράγραφος 4 του νόμου.

Οι κάτοχοι αγρο-φωτοβολταϊκών σταθμών υποχρεούνται για δέκα (10) έτη από την έναρξη λειτουργίας να υποβάλλουν ετήσια τεχνική έκθεση λειτουργίας, συνταγμένη από αρμόδιο γεωτεχνικό, τόσο στον ΔΕΔΔΗΕ όσο και στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Παράλληλα, οφείλουν να καταθέτουν:
· Αίτηση ενιαίας ενίσχυσης
· Τιμολόγια πώλησης προϊόντων
· Τιμολόγια αγοράς εισροών

Με αυτά θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι:

1. Η γεωργία παραμένει η κύρια δραστηριότητά τους.
2. Η παραγωγή στην έκταση κάτω από το φωτοβολταϊκό διατηρεί τουλάχιστον
το 66% της απόδοσης που είχε πριν την εγκατάσταση.

Με άλλα λόγια, ο αγρότης καλείται να «πιστοποιεί» για μία δεκαετία ότι το χωράφι του δεν έχει ουσιαστικά μεταβληθεί παραγωγικά. Και μάλιστα υπό την απειλή χρηματικών ποινών σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

Το εύλογο ερώτημα είναι το εξής:

Αν υπάρχει τόσο αυστηρή και δεκαετής δέσμευση διατήρησης της παραγωγής, γιατί απαγορεύεται η εγκατάσταση σε γη υψηλής παραγωγικότητας; Αφού ο ίδιος ο νόμος διασφαλίζει ότι η αγροτική χρήση παραμένει ενεργή, ποιος είναι ο πραγματικός λόγος του αποκλεισμού;

Εγγυητική-«φωτιά»: 20.000 ευρώ για 200 kW

Σαν να μην έφταναν τα παραπάνω, έρχεται και η παράγραφος ιε του Άρθρου 67, που προβλέπει εγγυητική επιστολή ύψους 100 ευρώ ανά κιλοβάτ (100 €/kW) εγκατεστημένης ισχύος.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Για ένα αγρο-φωτοβολταϊκό ισχύος 200 kW, ο ενδιαφερόμενος αγρότης πρέπει να καταθέσει εγγυητική επιστολή 20.000 ευρώ.
Για λόγους σύγκρισης, στα παλαιότερα συμβατικά αγροτικά φωτοβολταϊκά, το αντίστοιχο ποσό ήταν περίπου 1.200 ευρώ.

Ένα μέτρο χωρίς αποδέκτες;

Η έναρξη των αιτήσεων στις 4 Μαρτίου 2026 θα έπρεπε να αποτελεί θετική εξέλιξη για τον αγροτικό κόσμο. Όμως, με τα δεδομένα που ισχύουν σήμερα, το πλαίσιο των αγρο-φωτοβολταϊκών δείχνει να αποκλείει στην πράξη τους ίδιους τους κατ’ επάγγελμα αγρότες και οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια σε αποτυχία.

Αν δεν υπάρξουν άμεσες διορθωτικές παρεμβάσεις, το μέτρο κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά – ή να καταλήξει σε ελάχιστους δικαιούχους, μακριά από τον αρχικό του στόχο.

Νωρίτερα το thessalikigi.gr έγραφε:

Αγροβολταϊκά: Νόμος για τους αγρότες… που αποκλείει τους αγρότες

Νωρίτερα το thessalikigi.gr έγραφε:

Αποκλείεται η Θεσσαλία από τα Αγροβολταϊκά