Αγρότες σε νέα δίνη κόστους: Το Ορμούζ μπλοκάρει λιπάσματα και ανεβάζει τις τιμές τροφίμων

207

Ένα ακόμη σοβαρό πλήγμα κινδυνεύει να δεχθεί ο αγροτικός τομέας, καθώς το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ από το Ιράν προκαλεί έντονη ανησυχία για νέες ανατιμήσεις στα λιπάσματα και στις αγροτικές εισροές. Αναλυτές προειδοποιούν ότι εάν συνεχιστεί η διακοπή της ναυσιπλοΐας στη στρατηγική θαλάσσια δίοδο, οι επιπτώσεις θα μεταφερθούν γρήγορα από την παγκόσμια αγορά λιπασμάτων στις καλλιέργειες, τις αποδόσεις και τελικά στο κόστος των τροφίμων.

Στρατηγικός κόμβος για λιπάσματα και ενέργεια

Το στενό του Ορμούζ αποτελεί μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές και εμπορικές αρτηρίες του πλανήτη. Από τη συγκεκριμένη δίοδο περνά σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου πρώτων υλών για λιπάσματα, καθώς και περίπου το 20% των θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η διέλευση έχει περιοριστεί σημαντικά μετά τις στρατιωτικές επιθέσεις των Ηνωμένες Πολιτείες και του Ισραήλ στην περιοχή, γεγονός που έχει ήδη αρχίσει να προκαλεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.

Οι μεταφορές αμμωνίας και αζώτου – βασικών συστατικών για την παραγωγή λιπασμάτων – βρίσκονται πλέον υπό πίεση, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει ελλείψεις.

Χωρίς άζωτο πέφτουν οι αποδόσεις

Η σημασία των αζωτούχων λιπασμάτων είναι τεράστια, καθώς περίπου το μισό της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων εξαρτάται από το συνθετικό άζωτο.

Σε περίπτωση περιορισμού της προσφοράς, οι αγρότες αναγκάζονται να μειώσουν τις ποσότητες λιπασμάτων στις καλλιέργειες. Αυτό συνήθως οδηγεί σε χαμηλότερες αποδόσεις, μικρότερη παραγωγή και τελικά ακριβότερα τρόφιμα.

Ήδη αναλυτές προειδοποιούν ότι βασικά προϊόντα όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και οι πατάτες μπορεί να δεχθούν νέες πιέσεις στις τιμές, ενώ αυξήσεις αναμένονται και στις ζωοτροφές.

Ο ρόλος της Μέσης Ανατολής στην παραγωγή λιπασμάτων

Η περιοχή του Περσικού Κόλπου φιλοξενεί μερικά από τα μεγαλύτερα εργοστάσια λιπασμάτων στον κόσμο και αποτελεί βασικό προμηθευτή της διεθνούς αγοράς.

Μετά τη Ρωσία, την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία, το Ιράν είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας ουρίας παγκοσμίως – του πιο διαδεδομένου αζωτούχου λιπάσματος.

Την ίδια στιγμή, η παραγωγή λιπασμάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο, το οποίο αντιπροσωπεύει έως και το 80% του κόστους παραγωγής.

Στο Κατάρ μάλιστα έκλεισε προσωρινά η μεγαλύτερη εγκατάσταση φυσικού αερίου μετά από επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, εντείνοντας τις ανησυχίες για περαιτέρω περιορισμό της προσφοράς.

Ήδη ανεβαίνουν οι τιμές των λιπασμάτων

Οι πρώτες επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην αγορά. Οι τιμές της αιγυπτιακής ουρίας – που λειτουργούν ως διεθνές σημείο αναφοράς – αυξήθηκαν πάνω από 25% μέσα σε λίγες ημέρες.

Η τιμή έφτασε τα 625 δολάρια ανά μετρικό τόνο, από περίπου 484 έως 490 δολάρια την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι εξελίξεις θυμίζουν έντονα το κύμα ανατιμήσεων που ακολούθησε τη Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν το κόστος ενέργειας και λιπασμάτων εκτοξεύτηκε διεθνώς.

Αγρότες σε οικονομική ασφυξία

Το νέο κύμα αβεβαιότητας έρχεται σε μια περίοδο που οι αγρότες ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις από το αυξημένο κόστος παραγωγής.

Σε πολλές χώρες της Ευρώπη, της Βόρεια Αμερική και του Ηνωμένου Βασιλείου οι παραγωγοί ετοιμάζονται για τις ανοιξιάτικες σπορές, με τα περιθώρια κέρδους να είναι ήδη εξαιρετικά περιορισμένα.

Τυχόν νέα άνοδος στις τιμές λιπασμάτων και καυσίμων θα συμπιέσει ακόμη περισσότερο την κερδοφορία των εκμεταλλεύσεων και θα μεταφερθεί αναπόφευκτα στην αγορά τροφίμων.