Ακτινιδιά: Ο Μάιος «κλειδί» για τη μάχη κατά των νηματωδών – Οδηγίες προς τους παραγωγούς

139

Ο Μάιος αποτελεί τον πλέον καθοριστικό μήνα για τη χημική καταπολέμηση των νηματωδών στην καλλιέργεια της ακτινιδιάς, μιας απειλής που υπονομεύει αθόρυβα την παραγωγή. Με αφορμή την περίοδο αυτή, ο γεωπόνος Βασίλης Έξαρχος (MSc, PhD) καταθέτει ένα πλήρες πλαίσιο οδηγιών για την ορθή διαχείριση του προβλήματος, εστιάζοντας τόσο στην πρόληψη όσο και στην αποτελεσματική αντιμετώπιση.

Τι είναι οι νηματώδεις και πώς επηρεάζουν την ακτινιδιά

Οι νηματώδεις είναι μικροσκοπικοί οργανισμοί (σαν σκουλικάκια) που διαβιούν στο έδαφος και παρασιτούν στο ριζικό σύστημα της ακτινιδιάς. Η δράση τους εμποδίζει την ομαλή ανάπτυξη των λεπτών πλευρικών ριζιδίων, ενώ παράλληλα απομυζούν(“κλέβουν”)νερό και πολύτιμα θρεπτικά συστατικά από το φυτό.

Οι νηματώδεις που προσβάλλουν την ακτινιδιά ανήκουν στο γένος Meloidogyne και χαρακτηρίζονται ως “κομβονηματώδεις”, καθώς προκαλούν τον σχηματισμό μικρών όγκων (κόμβων) στις ρίζες, οι οποίοι είναι ορατοί με γυμνό οφθαλμό.

Συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοηθούν

Σύμφωνα και με την εμπειρία από τη Νέα Ζηλανδία, τα κύρια συμπτώματα της προσβολής περιλαμβάνουν:

• Μικροφυλλία.
• Μικροκαρπία.
• Περιορισμένη ανάπτυξη των βραχιόνων.
• Απώλεια της σπαργής των φύλλων και γενικότερη υποτονική εικόνα του φυτού (σαν να διψάει).

Διάγνωση: Το λάθος που κάνουν οι περισσότεροι παραγωγοί

Η διάγνωση γίνεται και Μακροσκοπικά (οπτικά) από έμπειρο Γεωτεχνικό αλλά και σε Ειδικό Εργαστήριο.

Ο κ. Έξαρχος επισημαίνει ότι το 85% των κτημάτων Ακτινιδίων παρουσιάζει κάποιου βαθμού μικρή ή μεγάλη προσβολή. Παρόλο που το φυτό συνήθως επιβιώνει, η ποιότητα και η ποσότητα της παραγωγής υποβαθμίζονται σημαντικά και πολλές φορές οι παραγωγοί, δεν το γνωρίζουν και χάνουν πολύτιμο χρόνο για την μελλοντική υγεία του κτήματος…

Ένα συχνό λάθος που γίνεται στην πράξη είναι ο “επιπόλαιος” έλεγχος λίγων μόνο φυτών μέσα σ’ ένα κτήμα. Για μια έγκυρη επισκόπηση, απαιτείται η προσεκτική εξέταση τουλάχιστον 20-30 διαφορετικών ριζικών συστημάτων φυτών ανά κτήμα πριν αποφανθεί κανείς για την “απουσία” του ή τον βαθμό προσβολής του παρασίτου. Η έγκαιρη διάγνωση αποτρέπει τη “βιοτική” καταπόνηση του Ακτινιδίου, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις εάν δεν αντιμετωπισθεί σωστά, τότε “δένει” συνεργατικά με άλλα προβλήματα (όπως για παράδειγμα: φυτόφθορα, ελλιπής πότισμα κ.α.) και έτσι μπορεί να γίνει η κατάσταση μη αναστρέψιμη και να οδηγήσει ακόμη και στην ξήρανση του φυτού.

Αντιμετώπιση: Συνδυασμός μέτρων και σωστός χρόνος

Δεδομένου ότι οι Νηματώδεις δεν εξαλείφονται ποτέ πλήρως από το έδαφος, στόχος των παρεμβάσεων είναι η μείωση του πληθυσμού σε επίπεδα που να ελαχιστοποιούν τις ζημιές.

Οι πιο γνωστοί τρόποι αντιμετώπισης:

1. Χημική Καταπολέμηση: Πραγματοποιείται στο προανθικό στάδιο (1-10 Μαΐου), εφόσον η θερμοκρασία εδάφους είναι η κατάλληλη. Χρησιμοποιείται η μία και μοναδική “εγκεκριμένη” για τα Ακτινίδια δραστική ουσία Fosthiazate (Φοστιεζάτε), σε δόση 0,5-1 λίτρο ανά στρέμμα, ανάλογα με το μέγεθος της προσβολής.

• Βιολογική καταπολέμηση: Η χρήση ωφέλιμων μικροοργανισμών (βακτήρια & μύκητες) δρα ενισχυτικά. Σε καμία περίπτωση όμως δεν πρέπει να αντικαθιστά τη χημική επέμβαση, αλλά να την συμπληρώνει ειδικά σε Ακτινιδιώνες που έχουμε μεγάλο πρόβλημα με Νηματώδει (Φωτογραφία 1).

• Εφαρμογή Οργανικής Ουσίας: Η προσθήκη οργανικής ύλης ευνοεί τους ωφέλιμους ανταγωνιστές των νηματωδών στο έδαφος.

• Ενίσχυση Ριζικού Συστήματος: Εφαρμογή σκευασμάτων όπως μυκόριζες, χουμικά οξέα και τύρφη που βοηθούν την ανάπτυξη της ρίζας.

• Ορθή Θρέψη και Άρδευση: Εξασφάλιση επάρκειας νερού και στοιχείων για να αντισταθμιστούν οι απώλειες από τον παρασιτισμό.

• Πρόληψη: Προμήθεια Υγιούς και πιστοποιημένου φυτικού υλικού κατά τη φύτευση νέων κτημάτων, απαλλαγμένο από νηματώδεις.

• Τουλάχιστον Τριετής αμειψισπορά πριν τη φύτευση: Με φυτά που προσβάλλονται καθόλου ή ελάχιστα από Νηματώδεις,  για να σπάσει ο βιολογικός κύκλος του παθογόνου όπως είναι: Ελαιοκράμβη, Σινάπι, Σιτάρι, Κριθάρι, Καλαμπόκι, Ψυχανθή κ.α.

• Τήρηση κανόνων υγιεινής στα αγροκτήματα: Απολύμανση στα καλλιεργητικά εργαλεία, στα παπούτσια και στις ρόδες των μηχανημάτων για τη μη μεταφορά του νηματώδη από φυτό σε φυτό κι από κτήμα σε κτήμα.

Σημαντικές επισημάνσεις για την εφαρμογή

• Η χημική επέμβαση έχει έγκριση μόνο μία φορά ετησίως (Αρχές Μαΐου) και έχει αρκετό κόστος, γεγονός που καθιστά την ορθή εφαρμογή της επιβεβλημένη.
• Ο κ. Έξαρχος τονίζει ότι η εφαρμογή πρέπει να γίνεται αποκλειστικά μέσω υδρολίπανσης και όχι με βυτίο και μάνικα, κυρίως για την προστασία των παραγωγών.
• Σημειώνεται ότι λόγω του λανθασμένου χρόνου ή του λανθασμένου τρόπου εφαρμογής (όπως για παράδειγμα: Συστήματα Άρδευσης που δεν κάνουν ομοιόμορφη εφαρμογή νερού), πολλοί παραγωγοί χάνουν έως και το 50% της αποτελεσματικότητας του σκευάσματος…

Το «αθόρυβο» πρόβλημα που γίνεται απειλή

Οι νηματώδεις λειτουργούν υπόγεια και συχνά συνδυάζονται με άλλα προβλήματα, όπως η φυτόφθορα ή η κακή άρδευση. Αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε ξήρανση των φυτών.

Ο Μάιος, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένας μήνας φροντίδας – είναι το κρίσιμο παράθυρο για τη διασφάλιση της παραγωγής.