Ακτινίδια: Η σωστή άρδευση, «κλειδί» για παραγωγή και ποιότητα

195

Η άρδευση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες καλλιεργητικές φροντίδες στην ακτινιδιά, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής καθιστούν ολοένα και πιο δύσκολη τη διαχείριση των υδατικών πόρων. Ο γεωπόνος Βασίλης Έξαρχος (MSc, PhD Candidate), με πολυετή ενασχόληση με την καλλιέργεια του ακτινιδίου, αναλύει τα βασικά σημεία που πρέπει να γνωρίζουν οι παραγωγοί για τη σωστή άρδευση, τους κινδύνους της υπερβολής ή της έλλειψης νερού και τις πρακτικές που μπορούν να βελτιώσουν την αποδοτικότητα κάθε ποτίσματος.

Η φυσιολογία της ακτινιδιάς και οι μεγάλες ανάγκες σε νερό

Το νερό αποτελεί περίπου το 85-90% του νωπού βάρους του Ακτινιδίου. Είναι χαρακτηριστικό ότι για την παραγωγή ενός μόλις κιλού ακτινιδίων, το φυτό χρησιμοποιεί έως και 400 λίτρα νερού κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Από την ποσότητα αυτή, το 97% αποδεσμεύεται στην ατμόσφαιρα με τη μορφή υδρατμών μέσω της διαδικασίας της Διαπνοής το οποίο μετά υγροποιείται και γίνεται βροχή με αποτέλεσμα να επιστρέφει στη γη, συμμετέχοντας έτσι στον Υδρολογικό Κύκλο.

Κλιματική αλλαγή και «ξηροθερμικές» συνθήκες

Η άρδευση του ακτινιδίου εν μέσω κλιματικής αλλαγής εξελίσσεται σε μια δύσκολη εξίσωση, με την πλειοψηφία των παραγωγών να αντιμετωπίζει διλήμματα για τον σωστό τρόπο εφαρμογής του νερού. Λόγω της “Υποτροπικής” της καταγωγής, η ακτινιδιά είναι ιδιαίτερα απαιτητική σε νερό, την ίδια ώρα που το κλίμα της Ελλάδας γίνεται όλο και πιο “ξηροθερμικό”.

Οι κίνδυνοι της λανθασμένης άρδευσης

• Αν ο παραγωγός ποτίσει λίγο, προκαλείται έλλειψη νερού στο φυτό και “Υδατικό”Stress.
• Αν ποτίσει υπερβολικά, οι πόροι του εδάφους γεμίζουν με νερό, αποκλείοντας τον αέρα. Χωρίς το απαραίτητο οξυγόνο, η ρίζα δεν αναπνέει σωστά, ενώ παράλληλα αυξάνεται η πιθανότητα εξάπλωσης επικίνδυνων παθογόνων, όπως η φυτόφθορα και άλλοι παθογόνοι μύκητες του εδάφους.

Πώς θα καταλάβει ο παραγωγός πότε χρειάζεται πότισμα

Ο κάθε καλλιεργητής οφείλει να «μάθει» τις ιδιαιτερότητες του κτήματός του, δηλαδή πότε και πόσο πρέπει να ποτίζει.

α)Έλεγχος διά της επαφής: Ο παραγωγός πρέπει να ελέγχει με το χέρι την υγρασία του εδάφους δίπλα στο φυτό και σε βάθος 0-30 εκατοστών.

β) Παρατήρηση των φύλλων: Η σπαργή των φύλλων αποτελεί καθοριστικό δείκτη. Αν τα φύλλα είναι τεντωμένα, το φυτό είναι ενυδατωμένο. Αν, αντιθέτως, εμφανίζονται κυρτά (καρουλιασμένα), το φυτό διψάει.

γ) Προσοχή στα υγρασιόμετρα: Η χρήση των οργάνων αυτών απαιτεί προσοχή. Κάθε ένδειξη πρέπει να καλιμπράρεται (βαθμονομείται) με βάση το συγκεκριμένο χωράφι, καθώς ούτε όλα τα εδάφη είναι ίδια, ούτε όλα τα φυτά έχουν τις ίδιες απαιτήσεις.

Στόχος το ριζικό σύστημα και όχι ο διάδρομος

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στα μπεκάκια, αναφορικά με την ποσότητα του νερού που ρίχνουν και το ακριβές σημείο όπου αυτό πέφτει.

α) Η επιφάνεια ενδιαφέροντος για το Ακτινίδιο: Το 90% του ριζικού συστήματος της ακτινιδιάς βρίσκεται σε απόσταση περίπου 1 μέτρο από τον λαιμό του φυτού και σε βάθος 70-90 εκατοστών. Καθώς πρόκειται για “επιπολαιόριζο” φυτό… αυτή είναι και η ζώνη που πρέπει να ποτίζεται επαρκώς.

β) Το λάθος του διάδρομου: Η πρακτική ορισμένων παραγωγών να ποτίζουν ολόκληρο το κτήμα, συμπεριλαμβανομένου του διαδρόμου, είναι λανθασμένη. Στον διάδρομο υπάρχει ελάχιστο ριζικό σύστημα, οπότε το πολύτιμο νερό σπαταλάται. Παράλληλα, τα υδατοδιαλυτά λιπάσματα και τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα που εφαρμόζονται μέσω της άρδευσης ξεπλένονται και χάνονται άσκοπα στη μέση του χωραφιού.

γ) Κίνδυνος για τη συμπίεση του εδάφους: Όταν το νερό απλώνεται παντού, η είσοδος του τρακτέρ για τις απαραίτητες εργασίες γίνεται σε βρεγμένο έδαφος. Αυτό προκαλεί πολλαπλή και μόνιμη ζημιά στη δομή του εδάφους, συγκριτικά με το πάτημα των μηχανημάτων σε στεγνό έδαφος.

Συχνότητα ποτισμάτων και παράγοντες που επηρεάζουν την άρδευση

Η συχνότητα των ποτισμάτων μπορεί να γίνει ακόμη και καθημερινή, ιδιαίτερα κατά την αιχμή της περιόδου από τις 20 Ιουνίου έως τις 30 Αυγούστου.

Ο παραγωγός πρέπει πάντα να συνυπολογίζει τρεις παράγοντες: Την ποσότητα νερού που ρίχνει το μπεκάκι ανά ώρα, το σημείο πτώσης και τη διάρκεια του ποτίσματος.

α) Κρεβατίνα και Ημικρεβατίνα: Ένα κτήμα με διαμόρφωση κρεβατίνας δημιουργεί σκίαση και απαιτεί διαφορετική διαχείριση από ένα κτήμα με ημικρεβατίνα. Στη δεύτερη περίπτωση, ο ήλιος εισχωρεί ευκολότερα στο εσωτερικό, προκαλώντας έντονη εξάτμιση.

β) Σύσταση εδάφους: Κάθε έδαφος συμπεριφέρεται διαφορετικά. Οι ανάγκες και ο τρόπος άρδευσης αλλάζουν ριζικά ανάμεσα σε ένα ελαφρύ, ένα μεσαίο και ένα βαρύ έδαφος.

γ) Σύστημα σταγόνας: Αποτελεί έναν εξαιρετικά ορθολογικό τρόπο άρδευσης, ωστόσο δεν ενδείκνυται για όλους τους τύπους εδάφους, όπως για παράδειγμα τα ελαφρά εδάφη (αμμουδερά). 

Το πρόβλημα των απότομων αναχωμάτων

Τα απότομα, μικρά και καμπυλωτά σαμάρια δυσχεραίνουν το σωστό πότισμα. Λόγω της έντονης κλίσης, το νερό δεν μπορεί να σταθεροποιηθεί στην κορυφή του σαμαριού (εκεί που είναι η κυρίως ρίζα) και παρασυρόμενο από τη βαρύτητα, κυλάει προς τα κάτω προκαλώντας διάβρωση οδηγώντας το έτσι στην μέση του διαδρόμου.

Το αποτέλεσμα είναι διπλά αρνητικό: το νερό καταλήγει στη μέση του χωραφιού χωρίς να ποτίζει σωστά το φυτό, ενώ ταυτόχρονα μεταφέρεται εκεί το πολύτιμο, γόνιμο έδαφος που βρισκόταν περιμετρικά της ρίζας.

Επίλογος

Ο κ. Έξαρχος έχει εφαρμόσει ένα “πρωτόκολλο” ελέγχου με “Test”στο χωράφι, όπου έτσι βλέπει εάν ένα κτήμα Ακτινιδίων αρδεύεται καλά ή όχι (φωτογραφία 1).