Ακτινίδιο: Το κρίσιμο «σπάσιμο» του ληθάργου και οι παγίδες της κλιματικής αλλαγής

199

Καθοριστικής σημασίας για τη μελλοντική παραγωγή του ακτινιδίου είναι το στάδιο του ληθάργου και κυρίως το «σπάσιμό» του, που οδηγεί στην έκπτυξη των οφθαλμών. Ο γεωπόνος Βασίλης Έξαρχος αναλύει τον μηχανισμό που ακολουθεί το φυτό, τις απαιτήσεις σε ώρες ψύχους και τις επιπτώσεις που ήδη φέρνει η κλιματική αλλαγή, προκαλώντας ποιοτικά και ποσοτικά προβλήματα στην παραγωγή.

Τι είναι ο λήθαργος και γιατί είναι απαραίτητος

Πιο αναλυτικά, το ακτινίδιο ανήκει στα φυλλοβόλα δένδρα. Πρόκειται ουσιαστικά για μια στρατηγική επιβίωσης των φυτών κατά τη δύσκολη χειμερινή περίοδο. Για να αντιμετωπίσουν τις αντίξοες καιρικές συνθήκες και κυρίως τις χαμηλές θερμοκρασίες, ρίχνουν τα φύλλα τους, περιορίζουν τις λειτουργίες τους στο απολύτως απαραίτητο και “κοιμούνται” μέχρι να έρθει ξανά η άνοιξη. Αντίστοιχη τακτική συναντάμε και στο ζωικό βασίλειο, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της αρκούδας.

Αντίθετα, υπάρχουν όμως και τα αειθαλή δένδρα, όπως η ελιά, τα οποία είναι πιο προσαρμοσμένα στις μεταβολές του περιβάλλοντος και διατηρούν τα φύλλα και τις λειτουργίες τους όλο τον χρόνο.

Πότε ξεκινά και πότε «σπάει» ο λήθαργος

Ο λήθαργος της ακτινιδιάς ξεκινά με την πτώση των φύλλων, συνήθως τον Δεκέμβριο, και ολοκληρώνεται με την έκπτυξη των οφθαλμών, στις αρχές Απριλίου. Η “σήμανση” για την έναρξη του ληθάργου δίνεται από την πτώση της θερμοκρασίας και τη μείωση της διάρκειας της ημέρας, δηλαδή της φωτοπεριόδου.

Αντίστοιχα, το “σπάσιμο” του ληθάργου και η έναρξη της βλαστικής περιόδου πυροδοτούνται την άνοιξη από την αύξηση της θερμοκρασίας και τη μεγαλύτερη διάρκεια της ημέρας.

Οι ώρες ψύχους – το «κλειδί» για την παραγωγή

Για να εξέλθει με επιτυχία από τον λήθαργο, το ακτινίδιο χρειάζεται να συμπληρώσει ορισμένες ώρες ψύχους, με θερμοκρασίες από 0 έως 7 βαθμούς Κελσίου. Στις πράσινες ποικιλίες απαιτούνται τουλάχιστον 700 έως 800 ώρες, ενώ στις κίτρινες τουλάχιστον 400 έως 500 ώρες.

Κλιματική αλλαγή: Η νέα απειλή για τις καλλιέργειες

Η φύση έχει αναπτύξει έναν ιδιαίτερα πολύπλοκο μηχανισμό καταγραφής των θερμοκρασιών, όπως συμβαίνει σε όλα τα φυλλοβόλα φυτά. Όταν δεν συμπληρωθούν οι αναγκαίες ώρες ψύχους, κάτι που παρατηρείται συχνά τα τελευταία χρόνια λόγω της κλιματικής αλλαγής, το φυτό δεν “κοιμάται” επαρκώς. Έτσι, η έκπτυξη των οφθαλμών και η έναρξη της βλαστικής περιόδου προχωρούν υπό δυσμενείς συνθήκες.

Στην περίπτωση αυτή, η ανοιξιάτικη άνοδος της θερμοκρασίας και η αύξηση της διάρκειας της ημέρας υπερισχύουν της ανεπαρκούς κάλυψης των ωρών ψύχους, με αποτέλεσμα το φυτό να ξεκινά κανονικά τη βλάστηση. Οι συνέπειες του ανεπαρκούς λήθαργου είναι κυρίως η ποσοτική και ποιοτική υποβάθμιση των καρπών του ακτινιδίου.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη χώρα μας, καθώς παρόμοιες ή και μεγαλύτερες δυσκολίες με τις ώρες ψύχους αντιμετωπίζουν και οι βασικοί ανταγωνιστές μας, όπως η Νέα Ζηλανδία και η Ιταλία.

Στροφή στις νέες ποικιλίες

Σε ορισμένες περιοχές δε της Ελλάδας, όπως για παράδειγμα η Άρτα & το Αγρίνιο, οι όλο και πιο ήπιοι χειμώνες είναι απ’ τους βασικούς λόγους που οι παραγωγοί  στρέφονται και στην καλλιέργεια του κίτρινου ακτινιδίου  που απαιτεί λιγότερες ώρες ψύχους.

Το αισιόδοξο μήνυμα είναι ότι, όπως όλα τα φυτά στη φύση, έτσι και τα ακτινίδια μπορούν σταδιακά να εγκλιματιστούν στις νέες συνθήκες. Είναι πιθανό, δηλαδή, το φυτό να απαιτεί με τον χρόνο λιγότερες ώρες ψύχους για το ομαλό σπάσιμο του ληθάργου, ώστε να συνεχίσει να παράγει χωρίς σοβαρά προβλήματα.

Πρόκειται για έναν μηχανισμό επιβίωσης των φυτών και, ταυτόχρονα, για έναν τρόπο διατήρησης της βιοποικιλότητας. Αν και δεν μπορούμε να παρέμβουμε άμεσα στο φαινόμενο, μπορούμε έμμεσα να δράσουμε, διατηρώντας το φυτό υγιές και ζωτικό. Αυτό συνδέεται με τον μετριασμό των αρνητικών επιπτώσεων του ατελούς λήθαργου.

Όπως είναι γνωστό και από άλλα άρθρα μας, την υγεία του φυτού τη διασφαλίζουμε με τις σωστές καλλιεργητικές φροντίδες, στην κατάλληλη στιγμή, όπως το αραίωμα, το κλάδεμα και το ρίπερ. Εξίσου σημαντικά είναι το ορθολογικό πότισμα, η ισορροπημένη λίπανση και η έγκαιρη φυτοπροστασία.

Προειδοποίηση για χλωρώσεις – Τι να προσέξουν οι παραγωγοί

Πολλά κτήματα ακτινιδίων, ξεκίνησαν φέτος “ελαφρώς” Χλωρωτικά –Υποκίτρινα(Φωτογραφία). Η βασική αιτία αυτού είναι οι χαμηλές θερμοκρασίες του εδάφους που επιδεινώθηκε και από τις πρόσφατες τελευταίες βροχές… Σίγουρα όταν θα αυξηθεί η θερμοκρασία του εδάφους και αρχίσει να λειτουργεί σωστά η ωφέλιμη μικροχλωρίδα του εδάφους (η οποία ευθύνεται για τη σωστή θρέψη του φυτού), τα πράγματα θα αλλάξουν άμεσα… Σίγουρα όμως η εφαρμογή Σιδήρου επί του εδάφους, είτε σε ανόργανη μορφή Θειικού Σιδήρου (καραμπογιά), είτε σε οργανική μορφή Χηλικού Σιδήρου ή ο συνδυασμός των δύο, μόνο οφέλη μπορεί να δώσει…