Ανοίγει το ΟΣΔΕ για αμέτρητες διορθώσεις σε λάθη πληρωμών

440

Του Χρήστου Αθανασιάδη 

Ως γνωστό, σήμερα-αύριο, ανοίγει το ΟΣΔΕ 2025 για πολλαπλά προβλήματα λανθασμένων και ελλειπών πληρωμών, που έγιναν το 2025, σύμφωνα με τις προφορικές δεσμεύσεις του υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστα Τσιάρα, στους αγρότες της Καρδίτσας με τους οποίους συναντήθηκε την περασμένη Δευτέρα.

Παράλληλα, με βάση εκτιμήσεις, περίπου 260 εκατ. ευρώ από τη βασική ενίσχυση του 2025 παραμένουν μέχρι σήμερα απλήρωτα λόγω προβλημάτων ταυτοποίησης, ενώ το  ποσό αυτό αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, εφόσον συνυπολογιστούν οι μειώσεις στην εξισωτική αποζημίωση και στα οικολογικά σχήματα, με υπαρκτό πλέον τον κίνδυνο επιστροφής πόρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όπως έχουν αναφέρει σε προγενέστερο χρόνο, τόσο η ΠΕΦΑΣΥ, όσο και η ΕΘΕΑΣ, σχεδόν το 70% των αγροτών που λαμβάνουν επιδοτήσεις έχουν θέμα, άλλοι μικρότερο και άλλοι μεγαλύτερο.

Το συγκεκριμένο ζήτημα το είχε αναδείξει με σαφήνεια ο γεωπόνος–μελετητής και τεχνικός σύμβουλος της ΠΕΦΑΣΥ, Δημήτρης Τάντος, μιλώντας στην τηλεοπτική εκπομπή «Θεσσαλική Γη» της Τρίτης 13/01/2026 στο Astra TV.

Πιο αναλυτικά:

Μαζικοί μηδενισμοί αγροτεμαχίων από το Monitoring

Όπως επεσήμανε ο κ. Τάντος, τεράστιος αριθμός αγροτεμαχίων έχει μηδενιστεί λόγω των αποτελεσμάτων του Monitoring, παρά το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις οι ενδείξεις δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική εικόνα των καλλιεργειών. 

Σε συγκεκριμένες καλλιέργειες καταγράφεται υπερβολικά υψηλό ποσοστό ευρημάτων, γεγονός που –όπως τόνισε– δεν μπορεί να θεωρηθεί ρεαλιστικό.

Παραδείγματα αστοχιών σε καλλιέργειες
Ενδεικτικά, ο κ. Τάντος αναφέρθηκε:
– σε αγρανάπαυση σε τεμάχια που έχουν αποδεδειγμένα οργωθεί εντός του έτους,
– σε μηδικές και κοφτολίβαδα όπου δεν εντοπίζονται κοπές,
– σε αγροτεμάχια με ορθή και ακριβή γεωχωρική σχεδίαση, τα οποία παρ’ όλα αυτά μηδενίζονται, χωρίς μάλιστα να περιλαμβάνονται στα επιλέξιμα αγροτεμάχια για λήψεις εικόνων μέσω της εφαρμογής agrisnap-gr.

Ανάγκη συνολικής επανεπεξεργασίας πριν την ΕΑΕ 2025

Σύμφωνα με τον κ. Τάντο, είναι απολύτως αναγκαίο να πραγματοποιηθεί επί συνόλου επεξεργασία των δεδομένων και να προκύψουν νέα αποτελέσματα για όλα τα αγροτεμάχια, πριν ανοίξει εκ νέου η ΕΑΕ 2025 για διορθώσεις.Διαφορετικά, όπως προειδοποίησε, το πρόβλημα θα μεταφερθεί αυτούσιο στην επόμενη χρονιά, με νέες καθυστερήσεις και ενστάσεις.

«Σκουπίδι» το διαθέσιμο εργαλείο εικόνων

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο κ. Τάντος για το υφιστάμενο εργαλείο απεικόνισης, σημειώνοντας ότι το μωσαϊκό με τα χρωματικά pixels που δίνεται σήμερα είναι πρακτικά άχρηστο.Όπως τόνισε, απαιτείται φόρτωση layer με εικόνες υψηλής ευκρίνειας την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2025, ώστε να υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα των καλλιεργειών και πραγματική δυνατότητα επίλυσης των προβλημάτων, διαφορετικά οι παραγωγοί δεν θα μπορέσουν να πληρωθούν για τις επιλέξιμες εκτάσεις τους.

Παράγοντας αστάθειας και ανασφάλειας για τον αγροτικό κόσμο

Το Monitoring, αντί να λειτουργεί ως εργαλείο διαφάνειας και επιτάχυνσης πληρωμών, εξελίσσεται σε παράγοντα αστάθειας και ανασφάλειας για τον αγροτικό κόσμο. Χωρίς άμεση πολιτική και τεχνική παρέμβαση, οι μηδενισμοί κινδυνεύουν να παγιωθούν, με άμεσες επιπτώσεις στο εισόδημα χιλιάδων παραγωγών.

ΑΤΑΚ: Τα αόριστα μηνύματα λάθους που μηδενίζουν πληρωμές και αφήνουν τους παραγωγούς στο σκοτάδι.

Ο κ. Τάντος τόνισε ότι οι κωδικοί 31104 και 30190 είναι ιδιαίτερα ασαφείς και δεν προσδιορίζουν με ακρίβεια το πρόβλημα κατά τη διασταύρωση με την ΑΑΔΕ.«Έχουμε περιπτώσεις όπου οι παραγωγοί προσέρχονται με το Ε9, η έκταση καλύπτει πλήρως το δηλωθέν αγροτεμάχιο χωρίς καμία υπέρβαση, αλλά παρόλα αυτά τα αγροτεμάχια μηδενίζονται από την πληρωμή», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Κατακερματισμός κωδικών για εξατομίκευση του προβλήματος

Όπως σημείωσε, όταν ένα αγροτεμάχιο έχει πολλά διαφορετικά ΑΤΑΚ καταχωρημένα, δεν μπορεί να προσδιοριστεί ποια εγγραφή αποτελεί πραγματικό πρόβλημα.Η πρόταση του κ. Τάντου είναι να γίνει κατακερματισμός των κωδικών σε περισσότερους, ώστε να μπορεί ο παραγωγός να αντιληφθεί ακριβώς πού βρίσκεται η αδυναμία και να κάνει τις απαραίτητες ενέργειες διόρθωσης.

Απαιτείται σαφής αιτιολόγηση

Η ανάγκη για ξεκάθαρη αιτιολογία απόρριψης είναι πλέον επιτακτική. Η τρέχουσα κατάσταση αφήνει τους παραγωγούς σε πλήρη αβεβαιότητα και αυξάνει τον χρόνο που απαιτείται για τη διόρθωση λαθών, με σοβαρές επιπτώσεις στις πληρωμές των ενισχύσεων.

Έξι μήνες σιωπής για τη νιτρορύπανση, monitoring και αιτήματα επιλεξιμότητας: Χιλιάδες αγρότες απλήρωτοι, ΥΠΑΑΤ και ΟΠΕΚΕΠΕ «δεν άκουσαν ποτέ»
• Από τον Ιούλιο του 2025 η ΠΕΦΑΣΥ έχει προειδοποιήσει εγγράφως για λάθη, άδικες κυρώσεις και ευρήματα monitoring – Φεβρουάριο 2026 και τα προβλήματα παραμένουν

Έξι μήνες πλήρους απραγίας συμπληρώνονται για το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, απέναντι σε σοβαρά και τεκμηριωμένα προβλήματα μη ορθών πληρωμών που αφορούν χιλιάδες αγρότες στο πρόγραμμα της νιτρορύπανσης,  ευρήματα monitoring και αιτήματα επιλεξιμότητας.

Παρά την αναλυτική επιστολή της Πανελλήνιας Ένωσης Φορέων Αγροτικής Συμβουλευτικής (ΠΕΦΑΣΥ) από τις 14 Ιουλίου 2025, μέχρι και σήμερα 13 Ιανουαρίου 2026 δεν έχει υπάρξει καμία ουσιαστική παρέμβαση, διόρθωση ή επίσημη απάντηση.

Επιστολή – καμπανάκι που έμεινε αναπάντητο

Στις 14-7-2025 η ΠΕΦΑΣΥ απέστειλε επιστολή στο ΥΠΑΑΤ, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τη ΔΑΟ Λάρισας, περιγράφοντας με λεπτομέρειες τα προβλήματα που προέκυψαν μετά την 1η εκκαθάριση του μέτρου 10.1.04 (νιτρορύπανση) για τις 4η, 5η και 6η προσκλήσεις. Όπως επισημαινόταν, δεν διορθώθηκε κανένα από τα λάθη της προκαταβολής, ενώ προστέθηκαν νέα ζητήματα που σχετίζονται με αιτήματα επιλεξιμότητας και ευρήματα του monitoring.

Επιλέξιμες καλλιέργειες… που το σύστημα «δεν βλέπει»

Σοβαρό πρόβλημα καταγράφηκε με καλλιέργειες που είναι επιλέξιμες για τη δράση, αλλά δεν αναγνωρίστηκαν ως τέτοιες στην ΕΑΕ 2024. Το αποτέλεσμα ήταν μηδενισμός πληρωμών και επιβολή κυρώσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το σόργο, με δεκάδες ποικιλίες που δηλώθηκαν νόμιμα, αλλά αγνοήθηκαν από το σύστημα, οδηγώντας σε άδικες περικοπές.

Ανωτέρα βία, αλλά… με ποινές

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε αγροτεμάχια που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές, όπως στη Λίμνη Κάρλα ή σε περιοχές με φερτά υλικά. Παρότι, βάσει εγκυκλίων, ζητήθηκε από τους παραγωγούς να μην υποβάλουν αίτημα πληρωμής για μη επιλέξιμες καλλιέργειες, τελικά επιβλήθηκαν κυρώσεις λόγω διαφορών μεταξύ δηλωθείσας και προσδιορισθείσας έκτασης. Ένα διοικητικό αδιέξοδο που μεταφράστηκε σε οικονομική τιμωρία για αγρότες που ακολούθησαν τις οδηγίες.

Διαφορετικοί κανόνες, εξοντωτικές ποινές

Η επιστολή αναδεικνύει και μια κραυγαλέα αντίφαση: για το ίδιο ποσοστό απόκλισης, οι ποινές διαφέρουν δραματικά μεταξύ προσκλήσεων. Ειδικά στην 4η πρόσκληση, οι μειώσεις φτάνουν έως και το 25%, χαρακτηριζόμενες ευθέως ως εξοντωτικές, σε περιπτώσεις όπου οι παραγωγοί δεν φέρουν καμία ευθύνη.

Monitoring και αιτήματα επιλεξιμότητας στον «αέρα»

Χιλιάδες αγροτεμάχια παραμένουν χωρίς ουσιαστικό έλεγχο, πέρα από αυτοματοποιημένες διαδικασίες, ενώ τα ευρήματα του monitoring οδήγησαν σε μηδενισμούς πληρωμών ακόμη και για καλλιέργειες που είχαν εξαιρεθεί από πλαφόν, όπως το βαμβάκι. Παράλληλα, η ΕΑΕ 2024 δεν έχει ανοίξει ακόμη για διορθώσεις, με εικόνες να παραμένουν σε εκκρεμότητα χωρίς απάντηση.

Έξι μήνες μετά, καμία λύση

Η ΠΕΦΑΣΥ είχε ζητήσει έγκαιρη επικοινωνία και συντονισμό των αρμόδιων φορέων, ώστε στη 2η εκκαθάριση του μέτρου οι παραγωγοί να πληρωθούν σωστά και χωρίς κυρώσεις. Έξι μήνες μετά, το μόνο που έχει απομείνει είναι η σιωπή των αρμόδιων και η αγανάκτηση των αγροτών.

Αναλυτικά η επιστολή της ΠΕΦΑΣΥ

Ας δούμε τι αναφέρονταν στην επιστολή της ΠΕΦΑΣΥ που αποστάλθηκε, όπως προαναφέραμε στις 14-7-2025:

«Με την 1η εκκαθάριση του μέτρου της νιτρορύπανσης (Μέτρο 10.1.04) για τις προσκλήσεις 4η, 5η, 6η που είναι σε ισχύ, θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι ΔΕΝ διορθώθηκε κανένα από τα λάθη της προκαταβολής και τα οποία σχετίζονται με τις επιλέξιμες καλλιέργειες και τον τρόπο υπολογισμού των κυρώσεων όπως επίσης είχαμε και νέα προβλήματα τα οποία προέκυψαν από την μη έγκαιρη επίλυση αιτημάτων επιλεξιμότητας αγροτεμαχίων όπως και ευρημάτων του Monitoring σε καλλιέργειες που θα έπρεπε να είχαν εξαιρεθεί τα ευρήματα τουλάχιστον στις περιοχές που λειτούργησε το μηδενικό πλαφόν παράδοσης κιλών, όπως είναι για παράδειγμα η καλλιέργεια του βαμβακιού.

Α. Επιλέξιμες καλλιέργειες που ΔΕΝ περιλαμβάνονται ως επιλέξιμες

Υπάρχουν επιλέξιμες καλλιέργειες για την δράση του μέτρου 10.1.04 οι οποίες ΔΕΝ έχουν συμπεριληφθεί ως επιλέξιμες για την δράση στην ΕΑΕ2024 με αποτέλεσμα να μηδενίζονται οι πληρωμές αυτών των αγροτεμαχίων και να υπολογίζονται αντίστοιχα κυρώσεις αφού δεν γίνεται προσμέτρηση ούτε για το ποσοστό της ξηρικής αμειψισποράς. Ενδεικτικά αναφέρουμε την ομάδα καλλιέργειας «Σόργο» στα κτηνοτροφικά φυτά με κωδ. Καλλιέργειας 8 με τις εξής ποικιλίες :
• 7300 «ΣΟΡΓΟ ΔΙΑΦΟΡΑ»
• 7301 «ΣΟΡΓΟ ΚΡΟΚΙΟΝ»
• 80096 «ΣΟΡΓΟ NUTRI HONEY»
• 80118 «ΣΟΡΓΟ ΤΟΥ ΣΟΥΔΑΝ BOVITAL»
• 80182 «ΣΟΡΓΟ ΤΟΥ ΣΟΥΔΑΝ ADVANCEGRAZER»
• 80271 «ΣΟΡΓΟ MATACO»
• 80284 «ΣΟΡΓΟ KARIM»
• 80314 «ΣΟΡΓΟ KING 61 DR»
• 80315 «ΣΟΡΓΟ RUZROK»
• 80326 «ΣΟΡΓΟ GARDAVAN»
• 80327 «ΣΟΡΓΟ GREEN GRAZER»
• 80328 «ΣΟΡΓΟ SUZY»
• 80329 «ΣΟΡΓΟ BOVITAL»

Προτείνουμε να ελεγχθεί το σύνολο του φυτικού παραμετρικού αρχείου για τους όρους επιλεξιμότητας της συγκεκριμένης τουλάχιστον δράσης αφού μπορεί να υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις που αγροτεμάχια ΔΕΝ υπολογίζονται με επιλέξιμη για την δράση καλλιέργεια.

Β. Διορθώσεις στην αναγνώριση των τεμαχίων με καλλιέργεια που αφορά ανωτέρα βία ώστε να μην προσδιορίζονται ποινές από μη τήρηση του τεχνικού δελτίου στο αίτημα πληρωμής.

Κατά την υποβολή των ΕΑΕ2024 υπήρχε η συζήτηση για το αν πρέπει να καταχωρηθούν αιτήματα πληρωμής στα αγροτεμάχια με καλλιέργειες στην ομάδα με τις φυσικές καταστροφές όπως ενδεικτικά για την περιοχή της Λάρισας ήταν τα αγροτεμάχια της «Λίμνης Κάρλα» ή τα τεμάχια με «Φερτά Υλικά». Βάσει της εγκυκλίου της Νιτρορύπανσης αλλά και μετά από επιβεβαίωση των αρμόδιων φορέων μας ζητήθηκε να ΜΗΝ υποβάλλουμε αίτημα πληρωμής σε αυτά τα τεμάχια αφού ΔΕΝ αποτελούν επιλέξιμη καλλιέργεια για συμμετοχή στην δράση.
Κατά την πληρωμή της προκαταβολής όμως και ενώ είχε γίνει η επισήμανση ότι θα πρέπει να ελεγχθεί το Layer των ενεργών ΤΔ2024 ώστε να προσδιοριστούν τα πολύγωνα (χωρίς μέτρο 10.1.04) για να μην προκύψει διαφορά μεταξύ δηλωθείσας και προσδιορισθείσας έκτασης για συμμετοχή στο αίτημα πληρωμής, ωστόσο αυτό ΔΕΝ συνέβη με αποτέλεσμα τον προσδιορισμό κυρώσεων.
Η αρχική «ανεπίσημη» απάντηση ήταν ότι είναι μικρές οι κυρώσεις (1% έως 3%) για την μη τήρηση του τεχνικού δελτίου και δυστυχώς θα εφαρμοστούν αφού είναι δύσκολο να προβλεφθεί ένα σύστημα για τον υπολογισμό της έκτασης αυτών των πολυγώνων από την ΕΑΕ2024 του κάθε δικαιούχου.

Ωστόσο όπως ενημερώσαμε σχετικά με τις ποινές για την μη τήρηση του αιτήματος πληρωμής σε σχέση με την έκταση από το ενεργό Τεχνικό Δελτίο του έτους ισχύουν τα εξής:

Για την 6η πρόσκληση εάν για ένα δεδομένο έτος, ο δικαιούχος δεν δηλώσει
όλα τα αγροτεμάχια του στην αίτηση πληρωμής, και η διαφορά μεταξύ της συνολικής έκτασης που δηλώνεται στην αίτηση πληρωμής και της έκτασης που προκύπτει εάν στην έκταση αυτή προστεθεί η συνολική έκταση των αδήλωτων αγροτεμαχίων υπερβαίνει το 3%, το συνολικό ποσό της πληρωμής των μέτρων στήριξης βάσει της έκτασης που οφείλεται στον εν λόγω δικαιούχο για το συγκεκριμένο έτος, μειώνεται έως και κατά 3%, ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράλειψης, ως εξής:
• 1%, εάν η διαφορά δεν υπερβαίνει το 20%,
• 2% εάν η διαφορά υπερβαίνει το 20% αλλά δεν υπερβαίνει το 50%,
• 3%, εάν η διαφορά υπερβαίνει το 50%.

Στην 4η πρόσκληση όμως έχουμε το εξής παράδοξο. Oι ποινές ΔΕΝ προκύπτουν με τον ίδιο τρόπο (όπως και στην 6η πρόσκληση) αλλά για το ίδιο ποσοστιαίο εύρος στρεμματικής υπέρβασης είναι εξοντωτικές ως ακολούθως:

Εάν για ένα δεδομένο έτος, ο δικαιούχος δεν αιτηθεί για πληρωμή το σύνολο της ενταγμένης στη Δράση έκτασης και η διαφορά μεταξύ της συνολικής έκτασης, ανεξαρτήτως καλλιεργητικής ομάδας, που δηλώνεται στην αίτηση πληρωμής αφενός, και της ενταγμένης έκτασης αφετέρου, υπερβαίνει το 5%, το συνολικό ποσό της πληρωμής μειώνεται ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράλειψης και την έκταση, ως εξής:

• 5%, εάν η διαφορά δεν υπερβαίνει το 20% λόγω μικρής σοβαρότητας και μικρής έκτασης της μη συμμόρφωσης
• 10%, εάν η διαφορά υπερβαίνει το 20% αλλά δεν υπερβαίνει το 50%, λόγω μεσαίας σοβαρότητας και μεσαίας έκτασης της μη συμμόρφωσης
• 25%, εάν η διαφορά υπερβαίνει το 50%, λόγω μεγάλης σοβαρότητας και μεγάλης έκτασης της μη συμμόρφωσης.

Είναι λοιπόν σαφές ότι οι ποινές είναι πραγματικά εξοντωτικές και δεδομένου ότι ΔΕΝ ευθύνονται οι παραγωγοί για τις φυσικές καταστροφές που έπληξαν συγκεκριμένες περιοχές θα πρέπει να βρεθεί τρόπος ώστε να προσδιοριστούν οι εκτάσεις των τεμαχίων που δηλώθηκαν στην ΕΑΕ2024 και επικαλύπτονται με Τεχνικό Δελτίο αλλά ΔΕΝ έχουν καταχωρηθεί αιτήματα πληρωμής της δράσης 10.1.04 λόγω τήρησης της εγκυκλίου για αίτημα πληρωμής ΜΟΝΟ σε επιλέξιμες καλλιέργειες για την δράση.

Γ. Αιτήματα επιλεξιμότητας & Ευρήματα Monitoring
Αιτήματα Επιλεξιμότητας:

Υπάρχουν μέχρι σήμερα χιλιάδες αγροτεμάχια τα οποία δεν έχουν ελεγχθεί (πέρα από έναν αυτοματοποιημένο μηχανογραφικό έλεγχο) από ελεγκτές του οργανισμού προκειμένου να γίνει ορθός έλεγχος μέσω δορυφορικών λήψεων κατά την διάρκεια του έτους, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πολλές περιπτώσεις παραγωγών που έχουν απορριπτέα αγροτεμάχια από την πληρωμή με καταλογισμό κυρώσεων ανάλογα με την έκταση του προβλήματος.

Monitoring:

Αντίστοιχους μηδενισμούς ολόκληρων των αγροτεμαχίων δημιουργούν τα ευρήματα του Monitoring. Υπάρχουν καλλιέργειες οι οποίες έχουν εξαιρεθεί από το πλαφόν παράδοσης (πχ Βαμβάκι) αλλά παρόλα αυτά έχουν εφαρμοστεί τα ευρήματα των αγροτεμαχίων στον μηδενισμό από την πληρωμή του μέτρου με τον καταλογισμό κυρώσεων σε πολύ μεγάλο αριθμό παραγωγών.
Επίσης αναμένουμε ακόμα το άνοιγμα της ΕΑΕ2024 για τροποποιήσεις αγροτεμαχίων με ευρήματα στο Monitoring και υπάρχουν εικόνες που έχουν σταλεί προς έλεγχο χωρίς να υπάρχει ακόμα αποτέλεσμα του οργανισμού.
Για όλα τα παραπάνω, θεωρούμε ότι θα πρέπει να υπάρξει επικοινωνία μεταξύ των αρμόδιων φορέων, για την επίλυση του προβλήματος, ώστε να πληρωθούν ορθά στην 2η εκκαθάριση του μέτρου οι παραγωγοί χωρίς κυρώσεις για όλες τις επιλέξιμες καλλιέργειες.