- Του Χρήστου Αθανασιάδη
Σοβαρές στρεβλώσεις στον τομέα της βιολογικής γεωργίας ανέδειξε η τοποθέτηση της Ελένης Τζαβάρα, από τη Διεύθυνση Συστημάτων Ποιότητας & Βιολογικής Γεωργίας, κατά τη διαδικτυακή της εισήγηση σε ημερίδα του Συνδέσμου Βιοκαλλιεργητών Θεσσαλίας στη Λάρισα. Με αιχμηρό λόγο, έκανε λόγο για «τεχνητή έκρηξη» του κλάδου λόγω ενισχύσεων, η οποία σήμερα οδηγεί σε απώλεια αξιοπιστίας και μαζική αποχώρηση παραγωγών.
Τεράστια αύξηση
Ξεκινώντας την εισήγησή της, η κα Τζαβάρα ανάφερε:
«Εκείνο το οποίο εγώ θέλω να τονίσω αυτή τη στιγμή σε αυτή τη συνάντηση μαζί σας, είναι αυτό που παρουσιάζεται τον τελευταίο καιρό στο κλάδο της βιολογικής γεωργίας, στο τομέα αυτό, μία τεράστια αύξηση του τομέα.
Μία αύξηση σε έναν τομέα μπορεί να οφείλεται στη μεγάλη στήριξη των καταναλωτών, μπορεί να οφείλεται στις πολύ καλές τιμές, οπότε ο παραγωγός θέλει να πας προς αυτό τον κλάδο, μπορεί να οφείλεται όμως και στις ενισχύσεις που δίνονται.
Εδώ στη χώρα μας, δυστυχώς, ο μόνος λόγος για τον οποίο έχουμε αύξηση της βιολογικής γεωργία, είναι λόγω των ενισχύσεων.»
Από τις 22.000 στις 120.000 εκμεταλλεύσεις
Η πορεία της βιολογικής γεωργίας τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζεται από εντυπωσιακή αύξηση:
- 2014-2016: 22.000 παραγωγοί
- 2021: 33.000 παραγωγοί
- 2022: 64.500 παραγωγοί
- 2023: 83.000 παραγωγοί
- 2024: 120.000 παραγωγοί
- 2025: οι 120.000 έχουν πέσει στους 90.000
Όπως τόνισε η κα Τζαβάρα, η εκρηκτική αυτή άνοδος δεν οφείλεται ούτε στη ζήτηση της αγοράς ούτε στις τιμές, αλλά σχεδόν αποκλειστικά στις επιδοτήσεις, δίνοντας αναλυτικά στοιχεία, επισημαίνοντας τα εξής:
«Από το 2014 μέχρι το 2016 οι παραγωγοί στην βιολογική γεωργία ήταν 22.000.
Να τονίσω ότι το 2016-2017 ξεκινήσανε μέσα από το πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης, οι ενισχύσεις στην βιολογική γεωργία.
Από το 2017 μέχρι το 2021, από 22.000 παραγωγούς πήγαμε στους 33.000 παραγωγούς.
Το 2022 από 33.000 παραγωγούς πήγαμε σε 64.500 παραγωγούς.
Το 2023 σε 83.000 παραγωγούς και το 2024 φτάσαμε στους 120.000 παραγωγούς.
Άρα λοιπόν ξεκινήσαμε από 22.000 και φτάσαμε στους 120.000.
Η αύξηση αυτή είναι τεράστια, και θέλω λοιπόν να δούμε πώς οι ενισχύσεις μας έφεραν σε αυτό το στάδιο, σε αυτόν τον αριθμό παραγωγών.
Οι ενισχύσεις ξεκίνησαν με το Μέτρο 11 το 2017, με την πρώτη και δεύτερη προκήρυξη που κάνουμε για τα φυτικά και τα ζωικά, όπου είχαμε 17.500 παραγωγούς να ενταχθούν στο πρόγραμμα της βιολογικής γεωργίας.
Μετά από αυτό ερχόμαστε στην πέμπτη (5η ) πρόσκληση, δεν θα σας πω για τις προηγούμενες, όπου ο αριθμός εκτοξεύθηκε από τους 17.500 στους 47.500 παραγωγούς.
Γι’ αυτό είδαμε λοιπόν ότι το 2022 από τους 33.000 παραγωγούς πήγαμε σε 64.500 παραγωγούς. Ένας τεράστιος αριθμός, τεράστια έκταση.
1 δισ. 200 εκατ. ευρώ
Το 2022 τα χρήματα που δόθηκαν στη βιολογική γεωργία ήταν 705 εκατομμύρια, με μία προκήρυξη.
Το σύνολο των προκηρύξεων του Μέτρου 11, ήταν περίπου 1 δις 200εκατομμύρια ευρώ. Τεράστιο ποσό.
Πολιτική «μαζικών εντάξεων» λόγω διαθέσιμων κονδυλίων
Όπως επισημάνθηκε, το ΥΠΑΑΤ μέσω της Διαχειριστικής Αρχής ενθάρρυνε την ένταξη όσο το δυνατόν περισσότερων παραγωγών στη βιολογική γεωργία, καθώς υπήρχαν διαθέσιμα σημαντικά κονδύλια.
Η επιλογή αυτή συνδέθηκε και με τον ευρωπαϊκό στόχο, σύμφωνα με τον οποίο έως το 2030 το 25% της καλλιεργούμενης γης θα πρέπει να είναι βιολογικό. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα επιδίωξε να αυξήσει γρήγορα τα μεγέθη της, χωρίς όμως –όπως αποδείχθηκε– επαρκείς δικλείδες ελέγχου.
Συγκεκριμένα η κα Τζαβάρα ανέφερε τα εξής:
«…η λογική και ο σχεδιασμός του Υπουργείου πια ήταν;ότι να δώσουμε χρήματα όσο μπορούμε περισσότερο στη βιολογική γεωργία, δεδομένου ότι και η Κοινότητα είχε πει ότι θέλουμε να φτάσουμε στο 25% της καλλιεργούμενης έκτασης μέχρι το 2030 να καλλιεργείται βιολογικά, θέλαμε κι εμείς, οπωσδήποτε, να αυξήσουμε τη βιολογική γεωργία στη χώρα μας.
Για να είμαι ειλικρινής και εγώ προσωπικά, δεν περίμενα ποτέ ότι θα φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Και ποιο είναι αυτό το σημείο;Το σημείο ότι όλοι αυτοί οι παραγωγοί οι οποίοι έρχονται και εντάσσονται, δεν κάνουν βιολογική γεωργία.
Έμπαιναν για την επιδότηση, όχι για τη βιολογική παραγωγή»
Η ίδια υπογράμμισε ότι σημαντικό μέρος των νέων ενταγμένων δεν εφάρμοζε ουσιαστικά βιολογικές πρακτικές, αλλά αξιοποιούσε το σύστημα για οικονομικό όφελος.
Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μιας «φούσκας» στον κλάδο, η οποία σήμερα αρχίζει να καταρρέει.
«Έρχονται μόνο για την ενίσχυση. Γιατί αν αυτοί οι 120.000 παραγωγοί κάνουν βιολογική γεωργία, θα ήμασταν όλοι πανευτυχείς όλοι αυτή τη στιγμή», επεσήμανε η κα Τζαβάρα.
Οικολογικά Σχήματα: Έμπαιναν τον έναν μήνα και τον άλλον γίνονταν βιοκαλλιεργητές
Συνεχίζοντας η κα Τζαβάρα, υπογράμμισε τα εξής: «Και ερχόμαστε λοιπόν, τελειώνει το Μέτρο 11 και πάμε στην επόμενη προγραμματική περίοδο μέσα από το ΣΣΚΑΠ (νέα ΚΑΠ 2023-2027) και εδώ έχουμε τις παρεμβάσεις και τα Οικολογικά Σχήματα.
Με τα Οικολογικά Σχήματα για τη βιολογική γεωργία, που εντασσόντουσαν όλοι οι παλιοί βιοκαλλιεργητές, είχαμε και εκεί μια τεράστια αύξηση των παραγωγών, οι οποίοι μπαίνανε τον έναν μήνα και τον άλλον μήνα λέγανε «έχω είμαι βιοκαλλιεργητής».
Ίσως ήταν και λάθος ο δικός μας (σ.σ. του ΥΠΑΑΤ) σχεδιασμός σ’ αυτό. Έχουμε κι εμείς μερίδιο ευθύνης εδώ.»
Εικονικές δηλώσεις
«Και ερχόμαστε τώρα στο κομμάτι της παρέμβασης μέσα από το ΣΣ ΚΑΠ για τα βιολογικά, τα γεωργικά, τα ζωϊκά και τη μελισσοκομία,, μόνο για νέους παραγωγούς, όχι για παλιούς.
Και εδώ πάλι είχαμε πάλι μεγάλο αριθμό όπου ήρθαν να ενταχθούν.
Γύρω στους 24.000 για τη βιολογική, 8.000 για τη ζωϊκή και γύρω στους 5.000 για τη μελισσοκομία.
Όταν πήραμε τα αποτελέσματα, μετά από την ένταξη των παραγωγών διαπιστώσαμε ότι σε κάποιες ειδικά περιοχές, ο αριθμός των ζώων που εντάσσονταν ήταν τεράστιος. Ο αριθμός των κεψελών ήταν το ίδιο.
Υπήρχαν περιφέρειες που φαινόταν ότι όλη η περιφέρεια εμφανιζόταν με βιολογική μελισσοκομία.
Κρίση εμπιστοσύνης για τον κλάδο
Η κατάσταση έχει πλήξει σοβαρά την αξιοπιστία του συστήματος:
- οι καταναλωτές αμφισβητούν τα βιολογικά προϊόντα,
- οι πραγματικοί παραγωγοί ζημιώνονται,
- και το σύστημα πιστοποίησης βρίσκεται υπό πίεση.
Όπως τονίστηκε η κα Τζαβάρα, η ευθύνη είναι συλλογική – από τη διοίκηση έως τους ίδιους τους παραγωγούς – και απαιτείται άμεση επανεκκίνηση με αυστηρούς ελέγχους και πραγματική στόχευση, αναφέροντας τα εξής:
“Και τώρα είναι το θέμα το πώς γίνεται η πιστοποίηση, αν η πιστοποίηση είναι πραγματική, αν είναι αξιόπιστη.
Ο κόσμος πιστεύει στα βιολογικά; Όχι. Θα σας πω, δεν πιστεύει. Συνέχεια μας τηλεφωνούν και μας ρωτάνε: «Είναι βιολογικά;»
Είναι κρίμα να μας κάνουν τέτοιες ερωτήσεις. Όπως είναι κρίμα να με παίρνει παραγωγός και να ρωτάει και να του λέω, «σε πιο πιστοποιητικό οργανισμό είσαι; Και να λέει δεν ξέρω.
Είναι δυνατόν να μην ξέρεις σε ποιο πιστοποιητικό οργανισμό είσαι;
Είναι δυνατόν να πληρώνεις κάποιον που δεν ξέρεις ποιος είναι, ή τι δουλειά κάνει;»
Καθυστερημένοι οι έλεγχοι του ΥΠΑΑΤ, μόνο μετά την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η επισήμανση ότι μέχρι την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν είχαν ενεργοποιηθεί ουσιαστικοί μηχανισμοί ελέγχου από το ΥΠΑΑΤ.
Οι έλεγχοι ξεκίνησαν μόλις το καλοκαίρι του 2025, μετά τις αποκαλύψεις και τις πιέσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τα αποτελέσματα να είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά.
Πιο αναλυτικά η κα Τζαβάρα επισήμανε τα εξής:
Ας επανέλθω τώρα στην Παρέμβαση, για να σας πω μερικά πράγματα.
Όταν, λοιπόν, φτάσαμε στο σημείο να κάνουμε τις εντάξεις, η Διαχειριστική Αρχή (σ.σ. του ΥΠΑΑΤ) μας είχε πει ότι, μην ανησυχείτε, υπάρχουν αρκετά χρήματα, όλους τους παραγωγούς που θα κάνουν αίτηση για τα βιολογικά θα τους εντάξουμε στην βιολογική γεωργία.
Εν τω μεταξύ, προέκυψαν όλα τα θέματα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ το καλοκαίρι, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, είχαμε κι εμείς όλα αυτά τα στοιχεία που σας είπα.
Τρομοκρατηθήκαμε, το ίδιο και η πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ.
Μας στέλνει ένα έγγραφο η Διαχειριστική Αρχή, στο οποίο μας λέει «Ώπα, εδώ μιλάμε για απάτη, για διασπάθιση Κοινοτικών Ενισχύσεων.
Έχουμε θέμα από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ότι υπάρχει απάτη σε όλα αυτά και πρέπει να κάνουμε ελέγχους»
Σύμφωνα, λοιπόν, με το θεσμικό μας πλαίσιο, ήμασταν υποχρεωμένοι και έπρεπε να κάνουμε επιτόπιους ελέγχους.
Έτσι, ξεκινήσαμε τους ελέγχους από πέρυσι το καλοκαίρι, τον Ιούλιο μήνα, και κάναμε έλεγχο στα ζωικά γιατί για τα φυτικά τα προχωρήσαμε, προχώρησε η προκήρυξη.
Παρατυπίες έως και 70% – Εικονικές δηλώσεις
Οι επιτόπιοι έλεγχοι σε μελισσοκομία και κτηνοτροφία ανέδειξαν εκτεταμένα προβλήματα:
- ποσοστά παραβάσεων που σε ορισμένες περιοχές ξεπερνούσαν το 70%,
- γενικευμένες αποκλίσεις 30%-40%,
- περιπτώσεις εικονικών δηλώσεων (όπως άδειες κυψέλες που δηλώνονταν ως ενεργές).
Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με την κα Τζαβάρα, το μεγάλο πρόβλημα ήταν στη μελισσοκομία και στην κτηνοτροφία, αναφέροντας τα εξής:
Κάνουμε ένα 8%στη μελισσοκομία και ένα 6%στην κτηνοτροφία, όπουδυστυχώς τα αποτελέσματα ήταν αποκαρδιωτικά.
Υπήρχαν περιφέρειες όπου το ποσοστό των παραβάσεων, παρατυπίες, ξεπερνούσε το 70%.
Δεν ήταν όλα έτσι, όμως το ποσοστό μπορεί να έφτανε και το 30%και το 40% στο μέσο όρο.
«Πάγωμα» προκηρύξεων
Το αποτέλεσμα, δεν προχωρήσαμε στις προκηρύξεις αυτές με απόφαση της πολιτικής ηγεσίας, αλλά δεν έχει βγει μία επίσημη ανακοίνωση, αλλά απ’ ότι μας έχουν πει, δεν θα προχωρήσουν.»
Δεν θα βγουν καινούργιες προκηρύξεις
Όμως αυτό που με τρομοκρατεί, είναι ότι δεν πρόκειται να βγουν και καινούργιες προκηρύξεις.
Ό,τι σημαίνει τα χρήματα τα οποία υπάρχουν θα χαθούν από τη βιολογική γεωργία-κτηνοτροφία, θα πάνε κάπου αλλού.
Γιατί παραγωγοί, μέσα σε όλους αυτούς οι οποίοιέδινανψεύτικα στοιχεία, να σας δώσω ένα παράδειγμα.
Πήγαμε σε έλεγχο στη Κρήτη, σε μελισσοκόμο, ο όποιος είχε δηλώσει 200 μελίσσια και βρήκαμε200 άδειες κυψέλες.
Τι φταίει λοιπόν ο πραγματικός βιοκαλλιεργητής ,ο οποίος και ενίσχυση δεν θα πάρει, γιατί δεν θα γίνουν προκηρύξεις αλλά από την άλλη, αν συνεχίζει να είναι βιοκαλλιεργητής, χάνει την αξιοπιστία του.
Όλο το σύστημα λοιπόν αυτή τη στιγμή έχει χάσει την αξιοπιστία του.
Και για μένα αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα.
Ευθύνη θα μου επιτρέψετε να σας πω, ότι έχουμε όλοι.
Να ξεκινήσω από μας (ΥΠΑΑΤ) και να καταλήξω στον παραγωγό.
Όλοι έχουμε μερίδιο στις ευθύνες μας, δεν θέλω να μπούμε στη λογική, ποιος έκανε το μεγαλύτερο λάθος και ποιος το μικρότερο.»
Ακολουθήστε το Thessalikigi.gr στο
Facebook
, για να ενημερώνεστε άμεσα.
Ελάτε στο κανάλι μας στο
Viber
, για να ενημερώνεστε πρώτοι.
Δείτε τα τελευταία νέα μας στη
Google News
