ΕΕ: Στα 500 εκατ. ευρώ η ενίσχυση για την κρίση στα λιπάσματα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε την ενίσχυση του αποθεματικού κρίσης για τον αγροτικό τομέα, αυξάνοντάς το από τα 200 εκατ. ευρώ στα 500 εκατ. ευρώ. Τα κονδύλια αυτά προορίζονται για τη στήριξη των αγροτών που πλήττονται από το αυξημένο κόστος των λιπασμάτων, ενώ τα κράτη μέλη θα μπορούν να ενισχύσουν το ποσό με επιπλέον εθνικούς πόρους έως και το 200% της ευρωπαϊκής συνεισφοράς.

Η ευρωπαϊκή παρέμβαση και η πολιτική διάσταση

Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές συνεταιριστικές οργανώσεις Copa-Cogeca, η κίνηση της Επιτροπής αποτελεί ένα πρώτο θετικό βήμα απέναντι σε μια κρίση που ενδέχεται να έχει διάρκεια. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στη γρήγορη ανταπόκριση του Επιτρόπου Γεωργίας Christophe Hansen και στην πολιτική κινητοποίηση που οδήγησε το ζήτημα στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας.

Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η συνολική στήριξη, όταν κατανεμηθεί σε εκατομμύρια παραγωγούς, δεν επαρκεί για να καλύψει το αυξημένο κόστος παραγωγής.

Το «πακέτο» των 500 εκατ. ευρώ υπό αμφισβήτηση

Παρότι η χρηματοδότηση φαίνεται σημαντική σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αρκετοί φορείς τονίζουν ότι στην πράξη το ποσό είναι περιορισμένο σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες των αγροτών.

Η αύξηση των τιμών στα λιπάσματα έχει δημιουργήσει έντονη οικονομική πίεση, η οποία δεν φαίνεται να αντισταθμίζεται επαρκώς από το συγκεκριμένο μέτρο.

Ο ρόλος του CBAM και οι πρόσθετες επιβαρύνσεις

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εφαρμογή του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) στα λιπάσματα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το κόστος του μέτρου μπορεί να φτάσει τα 820 εκατ. ευρώ μόνο για το 2026, επιβαρύνοντας άμεσα τον πρωτογενή τομέα.

Οι οργανώσεις του αγροτικού χώρου υποστηρίζουν ότι η μη αναστολή του μηχανισμού στερεί από τους παραγωγούς μια άμεση και ουσιαστική ανακούφιση.

Το αποθεματικό κρίσης και οι περιορισμοί του

Το ποσό των 500 εκατ. ευρώ θα προέλθει από το αποθεματικό κρίσης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Ωστόσο, το εργαλείο αυτό δεν έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά για την αντιμετώπιση της κρίσης των λιπασμάτων, αλλά για γενικότερες έκτακτες ανάγκες στον αγροτικό τομέα.

Παράλληλα, αρκετά κράτη μέλη ήδη αιτούνται στήριξη για διαφορετικές κρίσεις, γεγονός που ενδέχεται να περιορίσει περαιτέρω τη διαθέσιμη χρηματοδότηση.

Εθνικές συνεισφορές και δημοσιονομικοί περιορισμοί

Η δυνατότητα συμπληρωματικής χρηματοδότησης από τα κράτη μέλη θεωρείται θετική, αλλά όχι δεδομένη. Πολλές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν ήδη δημοσιονομικές πιέσεις, γεγονός που δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς το αν μπορούν να διαθέσουν πρόσθετους πόρους.

Ρυθμιστικά ζητήματα και επόμενες προκλήσεις

Οι Copa-Cogeca ζητούν άμεσες αποφάσεις όχι μόνο σε επίπεδο χρηματοδότησης αλλά και σε ρυθμιστικά θέματα. Μεταξύ άλλων, προτείνουν εξαίρεση από ορισμένους περιορισμούς της οδηγίας για τα νιτρικά άλατα, καθώς και βελτίωση της διαφάνειας στις αγορές λιπασμάτων.

Προβληματισμός για το μέλλον της παραγωγής

Οι εξελίξεις στην αγορά λιπασμάτων επηρεάζουν ήδη τον σχεδιασμό των καλλιεργειών. Αγρότες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν αλλαγές στις καλλιεργητικές πρακτικές, μείωση της χρήσης λιπασμάτων ή ακόμη και εγκατάλειψη εκτάσεων.

Τέτοιες τάσεις, σύμφωνα με τις οργανώσεις του κλάδου, ενδέχεται να επηρεάσουν την αγροτική παραγωγή και μακροπρόθεσμα να συμβάλουν στην αύξηση των τιμών των τροφίμων και στην επιβάρυνση της επισιτιστικής ασφάλειας στην Ευρώπη.