Έκθεση Κομισιόν No5: Η ευρωπαϊκή γεωργία σε αντοχή και μετάβαση – Οι προκλήσεις που διαμορφώνουν το μέλλον των Ελλήνων παραγωγών

57

Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των αγροτικών αγορών δεν καταγράφει μια εικόνα κρίσης, αλλά ούτε και μια περίοδο χωρίς κινδύνους. Αντίθετα, περιγράφει μια ευρωπαϊκή γεωργία που εξακολουθεί να επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, έχοντας όμως να διαχειριστεί ένα περιβάλλον συνεχών μεταβολών.

Οι αναλυτές της Επιτροπής καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι περισσότερες αγορές αγροτικών προϊόντων διατηρούν τη δυναμική τους, όμως οι εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, το αυξημένο κόστος εισροών και οι ακραίες καιρικές συνθήκες αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που θα καθορίσουν την πορεία του πρωτογενούς τομέα τους επόμενους μήνες.

Οι μεγάλες τάσεις που διαμορφώνουν τη νέα πραγματικότητα

Η εικόνα που προκύπτει από το σύνολο της έκθεσης αναδεικνύει πέντε βασικές τάσεις:

Πρώτον, το κόστος παραγωγής παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Παρότι αρκετές αγορές εμφανίζουν μεγαλύτερη σταθερότητα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, οι αυξημένες τιμές ενέργειας, μεταφορών, λιπασμάτων και συσκευασίας συνεχίζουν να περιορίζουν το περιθώριο κέρδους των αγροτών και των επιχειρήσεων τροφίμων.

Δεύτερον, οι γεωπολιτικές εξελίξεις εξακολουθούν να επηρεάζουν το διεθνές εμπόριο. Η Μέση Ανατολή, οι εμπορικές συμφωνίες και οι μεταβολές στις θαλάσσιες μεταφορές δημιουργούν νέα δεδομένα για τις εξαγωγές ευρωπαϊκών αγροτικών προϊόντων.

Τρίτον, η κλιματική μεταβλητότητα παραμένει ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι ακόμη και μικρές μεταβολές στις καιρικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την παραγωγή, ιδιαίτερα στις μεσογειακές χώρες.

Τέταρτον, η τεχνολογική πρόοδος και η αύξηση της παραγωγικότητας επιτρέπουν σε αρκετούς κλάδους, όπως η γαλακτοπαραγωγή, να αυξάνουν την παραγωγή ακόμη και με μικρότερο ζωικό κεφάλαιο.

Πέμπτον, οι καταναλωτικές συνήθειες μεταβάλλονται. Οι καταναλωτές στρέφονται σε προϊόντα που συνδυάζουν καλύτερη σχέση ποιότητας και τιμής, ενώ σε ορισμένες κατηγορίες παρατηρείται μετατόπιση προς οικονομικότερες επιλογές.

Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Ελλάδα

Για την ελληνική γεωργία, τα συμπεράσματα της έκθεσης έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα.

Η χώρα συμμετέχει ενεργά σε αρκετούς από τους κλάδους που αναλύονται, όπως το ελαιόλαδο, η αιγοπροβατοτροφία, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, οι δενδρώδεις καλλιέργειες και οι αροτραίες καλλιέργειες.

Οι βασικές προκλήσεις που αναδεικνύονται είναι:

• η διατήρηση του υψηλού κόστους παραγωγής,
• η ανάγκη αποτελεσματικότερης διαχείρισης των υδάτινων πόρων,
• η προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής,
• η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών εξαγωγών,
• η αξιοποίηση των προϊόντων ποιότητας και των πιστοποιημένων ΠΟΠ και ΠΓΕ προϊόντων.

Παράλληλα, η αυξημένη διεθνής ζήτηση για προϊόντα υψηλής ποιότητας δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για την ελληνική αγροδιατροφή, ιδιαίτερα στους τομείς όπου η χώρα διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα.

Η ανταγωνιστικότητα θα κριθεί στις επενδύσεις

Ένα ακόμη μήνυμα που προκύπτει από την έκθεση είναι ότι η μελλοντική ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από τις τιμές.

Η επένδυση στην καινοτομία, στη γεωργία ακριβείας, στη βελτίωση της παραγωγικότητας, στη μείωση του κόστους και στην αποτελεσματικότερη χρήση φυσικών πόρων αναμένεται να αποτελέσει τον βασικό παράγοντα διαφοροποίησης μεταξύ των εκμεταλλεύσεων.

Η προσαρμογή στις νέες συνθήκες δεν αφορά μόνο την παραγωγή, αλλά και την καλύτερη οργάνωση των αλυσίδων εφοδιασμού, την αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων και τη δημιουργία προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Το μεγάλο στοίχημα των επόμενων ετών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν προβλέπει δραματικές ανατροπές για τις αγορές μέχρι το τέλος του 2026. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η σταθερότητα θα εξαρτηθεί από παράγοντες που βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό εκτός του ελέγχου των παραγωγών, όπως οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι ενεργειακές αγορές, οι καιρικές συνθήκες και οι διεθνείς εμπορικές ροές.

Για τους Έλληνες αγρότες και κτηνοτρόφους, το συμπέρασμα είναι σαφές: η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας θα απαιτήσει προσαρμογή, επενδύσεις και αξιοποίηση των ευκαιριών που δημιουργεί η ζήτηση για ποιοτικά ευρωπαϊκά προϊόντα. Παράλληλα, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εκμεταλλεύσεων απέναντι στις οικονομικές και κλιματικές προκλήσεις θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα τα επόμενα χρόνια.

Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνει μια περίοδο μετάβασης. Οι αγορές δείχνουν ότι μπορούν να αντέξουν τις πιέσεις, όμως η διατήρηση αυτής της ανθεκτικότητας θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα του ευρωπαϊκού αγροτικού τομέα να συνεχίσει να καινοτομεί, να επενδύει και να προσαρμόζεται σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται διαρκώς.

Ολόκληρη την έκθεση της Κομισιόν μπορείτε να τη δείτε ΕΔΩ