Ελαιόλαδο: Πώς διαμορφώνονται οι τιμές στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Τους παράγοντες που επηρεάζουν τη διαμόρφωση των τιμών του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου χαρτογραφούν δύο νέες ερευνητικές μελέτες της Επιτροπής Ανταγωνισμού, φωτίζοντας τόσο τη λειτουργία της αγοράς παραγωγού στη Μεσόγειο όσο και τις συνθήκες ανταγωνισμού στην ελληνική αγορά λιανικής. Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν τον κυρίαρχο ρόλο της Ισπανίας στον καθορισμό των τιμών διεθνώς και καταγράφουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στις στρατηγικές τιμολόγησης των σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα.

Στο μικροσκόπιο η εξέλιξη των τιμών και ο ανταγωνισμός

Οι δύο μελέτες εκπονήθηκαν από στελέχη του Τμήματος Χαρτογράφησης Αγορών και Έρευνας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, σε συνεργασία με πανεπιστημιακούς ερευνητές, και αξιοποιούν σύγχρονα οικονομετρικά μοντέλα για την ανάλυση της εξέλιξης των τιμών και της έντασης του ανταγωνισμού. Αποτελούν, μάλιστα, συνέχεια του HCC Datathon που διοργανώθηκε τον Ιούνιο του 2025, με στόχο την πρακτική αξιοποίηση της ανάλυσης δεδομένων στην αγορά έξτρα παρθένου ελαιολάδου.

Η Ισπανία ως «ρυθμιστής» των διεθνών τιμών

Η πρώτη μελέτη, με τίτλο «Price dependence among the major EU extra virgin olive oil markets», εξετάζει την αλληλεξάρτηση των τιμών παραγωγού μεταξύ Ελλάδας, Ιταλίας και Ισπανίας. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η Ισπανία αναδεικνύεται ως ο βασικός καθοριστής τιμών στη Μεσόγειο, επηρεάζοντας καθοριστικά τις μακροχρόνιες τάσεις των υπόλοιπων αγορών. Η ελληνική αγορά εμφανίζεται να ακολουθεί τις ισπανικές εξελίξεις, ενώ η Ιταλία λειτουργεί ως βασικός δίαυλος μετάδοσης της μεταβλητότητας, αντιδρώντας εντονότερα σε βραχυχρόνια σοκ.

Πώς διαμορφώνονται οι τιμές στα ελληνικά σούπερ μάρκετ

Η δεύτερη μελέτη, με τίτλο «Price Connectedness in the Extra Virgin Olive Oil Retail Market in Greece», εστιάζει στη λιανική αγορά ελαιολάδου στην Ελλάδα. Μέσα από ανάλυση παλινδρόμησης ποσοστημορίων στις τελικές τιμές πώλησης σε τέσσερις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, διαπιστώνεται σημαντική ανομοιογένεια στις στρατηγικές τιμολόγησης, τόσο μεταξύ των αλυσίδων όσο και μεταξύ διαφορετικών προϊόντων.

Ανταγωνισμός χωρίς ενδείξεις συντονισμένης συμπεριφοράς

Παρά τις αποκλίσεις στις τιμές, τα αποτελέσματα των ερευνών δεν υποδεικνύουν συντονισμένη συμπεριφορά στη λιανική αγορά. Η αλληλεπίδραση των τιμών μεταβάλλεται ανάλογα με το επίπεδό τους – χαμηλό ή υψηλό – ενώ καταγράφονται ασύμμετρες αντιδράσεις μεταξύ των ανταγωνιστών, στοιχείο που παραπέμπει σε δυναμικές και διαφοροποιημένες στρατηγικές τιμολόγησης.