Ερημοποίηση: Η ελληνική γη σε κρίσιμο σταυροδρόμι – Νέο σχέδιο για την προστασία της αγροτικής παραγωγής

89

Η προστασία της ελληνικής γης και η διασφάλιση της αγροτικής παραγωγής απέναντι στην κλιματική αλλαγή αναδεικνύονται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το μέλλον της ελληνικής υπαίθρου. Η ερημοποίηση, η υποβάθμιση των εδαφών, η ξηρασία και η αυξανόμενη πίεση στους υδατικούς πόρους δημιουργούν ένα σύνθετο πρόβλημα, που απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της εκδήλωσης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στη 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, όπου παρουσιάστηκε το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης.

Η Ελλάδα αντιμέτωπη με την υποβάθμιση των εδαφών

Η Γενική Γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του ΥΠΑΑΤ, Αργυρώ Ζέρβα, υπογράμμισε τη σοβαρότητα της κατάστασης, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές χώρες που απειλούνται περισσότερο από την εδαφική υποβάθμιση.

Όπως ανέφερε, σημαντικό μέρος των αγροτικών εδαφών της χώρας βρίσκεται ήδη σε υψηλό ή πολύ υψηλό επίπεδο υποβάθμισης, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την προστασία και αποκατάσταση της γης.

Ένα σχέδιο που συνδέει γη, νερό και κλίμα

Το νέο Εθνικό Σχέδιο Δράσης αντιμετωπίζει την ερημοποίηση ως ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα. Το έδαφος και η γεωργία εξετάζονται σε άμεση σύνδεση με τη διαθεσιμότητα του νερού, την ξηρασία, τις κλιματικές συνθήκες, τις βοσκήσιμες γαίες και τα δασικά οικοσυστήματα, αλλά και με τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις που προκαλεί η υποβάθμιση των φυσικών πόρων.

Η προσέγγιση αυτή επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος από την αντιμετώπιση των συνεπειών στην πρόληψη και την έγκαιρη παρέμβαση.

Στο επίκεντρο η εξοικονόμηση και η ορθολογική διαχείριση του νερού

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διαχείριση του νερού, καθώς η ξηρασία και η αυξανόμενη θερμοκρασία εντείνουν τις πιέσεις στην αγροτική παραγωγή.

Μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής ήδη χρηματοδοτούνται παρεμβάσεις που αφορούν τη φυτοκάλυψη, την προστασία της βιοποικιλότητας, τη βελτίωση της διαχείρισης των εισροών, καθώς και επενδύσεις για την εξοικονόμηση και την ορθολογική χρήση του νερού.

Η νέα ΚΑΠ και η περιβαλλοντική πρόκληση

Η περιβαλλοντική διάσταση αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό μέρος του εθνικού σχεδιασμού ενόψει της νέας ΚΑΠ 2028–2034.

Τα ευρήματα και οι προτάσεις του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ερημοποίηση μπορούν να αποτελέσουν βάση για τον σχεδιασμό πολιτικών που θα συνδέουν την αγροτική ανάπτυξη με την προστασία των φυσικών πόρων και την προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες.

Από την πρόληψη στην αποκατάσταση

Κατά την εκδήλωση παρουσιάστηκε από τη Δρ. Δανιέλα Τσίκου, από τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Κλιματικής Αλλαγής του ΥΠΑΑΤ, το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης.

Στόχος δεν είναι μόνο να περιοριστεί η περαιτέρω υποβάθμιση, αλλά και να αποκατασταθούν περιοχές που έχουν ήδη υποστεί σημαντικές επιπτώσεις, ώστε να διατηρηθεί η παραγωγική δυναμικότητα της ελληνικής γης.

Ο παραγωγός στο επίκεντρο της προσπάθειας

Ιδιαίτερη αναφορά στον ρόλο των ανθρώπων της παραγωγής έκανε ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός.

Η υποβάθμιση της γης δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά επηρεάζει άμεσα την παραγωγικότητα των εδαφών, το εισόδημα των αγροτών, την επισιτιστική ασφάλεια και τις προοπτικές της ελληνικής περιφέρειας.

Για τον λόγο αυτό, ο παραγωγός καλείται να αποτελέσει πρωταγωνιστή της προσπάθειας, έχοντας πρόσβαση στη γνώση, στην κατάλληλη συμβουλευτική υποστήριξη και σε πρακτικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινή λειτουργία της εκμετάλλευσής του.

Η επιστήμη απέναντι στην ερημοποίηση

Στην εκδήλωση πραγματοποιήθηκε συζήτηση για την προστασία και αποκατάσταση των γεωργικών εδαφών, την ξηρασία και τις επιπτώσεις της στα δασικά οικοσυστήματα, με τη συμμετοχή εκπροσώπων του ΥΠΑΑΤ, της ακαδημαϊκής και της επιστημονικής κοινότητας.

Η συνεργασία επιστημόνων, πολιτείας και παραγωγών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διαμόρφωση πολιτικών που δεν θα παραμένουν σε επίπεδο σχεδιασμού, αλλά θα μεταφράζονται σε εφαρμόσιμες λύσεις στο χωράφι.

Η μάχη για τη γη είναι μάχη για το μέλλον της υπαίθρου

Η αντιμετώπιση της ερημοποίησης δεν αφορά μόνο την προστασία του περιβάλλοντος. Αφορά την ίδια τη δυνατότητα της ελληνικής υπαίθρου να συνεχίσει να παράγει, να δημιουργεί εισόδημα και να κρατά ζωντανές τις τοπικές κοινωνίες.

Η προστασία του εδάφους, η εξοικονόμηση του νερού και η προσαρμογή της γεωργίας στην κλιματική αλλαγή διαμορφώνουν πλέον ένα ενιαίο μέτωπο πολιτικής. Το στοίχημα είναι η ελληνική γη να παραμείνει παραγωγική και ανθεκτική στις πιέσεις των επόμενων δεκαετιών.