ΕΘΕΑΣ προς ΥΠΑΑΤ και ΟΠΕΚΕΠΕ: «Πλήγμα για τους παραγωγούς από το αδιέξοδο στο ΟΣΔΕ και τις εκκρεμότητες πληρωμών»

339

Με επιστολή της προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, η ΕΘΕΑΣ εκφράζει την έντονη ανησυχία της για τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αγρότες εν μέσω της φετινής καλλιεργητικής περιόδου. Το αδιέξοδο στο ΟΣΔΕ 2025, οι εκκρεμότητες στις πληρωμές των ενισχύσεων του 2024 και οι αιφνιδιαστικές αλλαγές στο καθεστώς των οικολογικών σχημάτων και των βιολογικών καλλιεργειών, συνθέτουν – σύμφωνα με την Ένωση – ένα τοπίο αβεβαιότητας που πλήττει ευθέως την παραγωγική διαδικασία και τους πραγματικούς παραγωγούς.

Αναλυτικά, ολόκληρη η επιστολή, έχει ως εξής:

«Η ομαλή καταβολή των ενισχύσεων συνιστά προϋπόθεση για τους παραγωγικούς παραγωγούς προκειμένου να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες και απαιτήσεις της παραγωγικής διαδικασίας των εκμεταλλεύσεων τους, να αντιμετωπίσουν το αυξημένο κόστος και να διαχειριστούν τις ταμειακές ροές στα πλαίσια ενός στοιχειώδους προγραμματισμού. Οποιαδήποτε αναστάτωση ή ανακολουθία στην καταβολή των ενισχύσεων, δεδομένου του ανελαστικού χαρακτήρα των γεωργικών εργασιών (καλλιέργεια, διατροφή των ζώων, άρδευση, συγκομιδή) δημιουργεί σοβαρά προβλήματα.

Η αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί τον τελευταίο χρόνο από την λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ και ειδικότερα από τον Μάρτιο του 2025 προσθέτει καθημερινά νέα προβλήματα. Ως ΕΘΕΑΣ, ήδη από την αρχή της εφαρμογής του ΣΣΚΑΠ 2023-2027, έχουμε επανειλημμένα και τεκμηριωμένα επισημάνει, εγγράφως1 και μη, τις ανωτέρω δυσλειτουργίες. Δυστυχώς, η συνεχής συσσώρευσή τους το τελευταίο διάστημα, πλήττει πλέον ευθέως την παραγωγική διαδικασία και τους παραγωγικούς παραγωγούς.

 1 Έγγραφο της ΕΘΕΑΣ με αριθ Πρωτ.66/15.4.2025 με Θέμα: Αίτημα άμεσης συνάντησης για την ανάγκη βελτιωτικών αλλαγών στο ΟΣΔΕ 2025, ώστε να ξεκινήσει έγκαιρα, ομαλά, και με χαμηλό κόστος για τους αγρότες δικαιούχους των ενισχύσεων, η δήλωση ΟΣΔΕ 2025

Συγκεκριμένα, επισημαίνουμε τα πλέον επείγοντα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα, προκειμένου να αποφευχθεί περαιτέρω επιδείνωση:

Α. ΟΣΔΕ 2025:

Με μόλις 10 ημέρες να απομένουν μέχρι την καταληκτική ημερομηνία υποβολής δηλώσεων, εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρά προβλήματα που καθιστούν δύσκολη την ομαλή υποβολή, με τον κίνδυνο απώλειας ενισχύσεων να είναι υπαρκτός.

Ενδεικτικά:

• Οι αλλαγές στην επιλεξιμότητα του χαρτογραφικού υποβάθρου εν μέσω της περιόδου υποβολής αιτήσεων, φέρνει σε αδιέξοδο την συμπλήρωση των εκτάσεων ενεργοποίησης από πολλούς παράγωγούς αφού η καθυστερημένη έναρξη του ΟΣΔΕ 2025, μετά τις 30 Μάϊου, ημερομηνία κατά την οποία ο αιτών οφείλει να έχει στην κατοχή του μια έκταση, δεν επιτρέπει στους δικαιούχους να προβούν π.χ. σε ενοικίαση συμπληρωματικών εκτάσεων και να θεωρηθούν επιλέξιμες για να αποφύγουν υπο-ενεργοποίηση των δικαιωμάτων τους.
• Η απόδειξη της χρήσης ενός αγροτεμαχίου για λήψη ενίσχυσης, με μοναδικό στοιχείο το ΑΤΑΚ δημιουργεί θέματα στην οριστικοποίηση των δηλώσεων ενώ σύμφωνα με εκτιμήσεις των Συνεταιρισμών μελών μας υπάρχουν περιοχές που αυτό το κριτήριο επιλεξιμότητας από μόνο του θα αφήσει εκτός ενίσχυσης σημαντικές πραγματικά καλλιεργούμενες εκτάσεις. Σε ορισμένες περιοχές το ποσοστό των εκτάσεων που θα μένει εκτός ενισχύσεων μπορεί να φτάσει το 20% με ότι αυτό συνεπάγεται.
• Αγροτεμάχια δενδρωδών και αρόσιμων καλλιεργειών, που συνεχίζουν να καλύπτονται με «φερτά» υλικά από τις θεομηνίες Daniel και Elias τον Σεπτέμβριο του 2023, ενώ δηλώθηκε αρχικά ο σχετικός κωδικός αγροτεμάχια πλημμυρισμένα με φερτά υλικά για το 2025, ξαφνικά αυτές ημέρες ο κωδικός αυτός καταργήθηκε δημιουργώντας προβλήματα στην ενεργοποίηση δικαιωμάτων.
• H καθυστερημένη έναρξη του ΟΣΔΕ 2025 έχει οδηγήσει σε μη επάρκεια αναγκαίου χρόνου για διασταυρωτικούς ελέγχους και διορθώσεις σφαλμάτων ώστε να λάβουν το ύψος της προκαταβολής ενίσχυσης οι δικαιούχοι.

Β. Εκκρεμότητες και υπόλοιπα πληρωμών 2024

Σημαντικές καθυστερήσεις σημειώνονται στα υπόλοιπα των πληρωμών 2024. Τα κύρια προβλήματα που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης εντοπίζονται: α) Σε θέματα πληρωμών που σχετίζονται με τα πιστοποιητικά των φορέων πιστοποίησης, καθώς και σε ζητήματα προώθησης ή προμήθειας εγγράφων από τα ΚΥΔ και προμηθευτές υπηρεσιών ή σκευασμάτων σε αιτούντες για τις περιπτώσεις των οικολογικών σχημάτων. β) Στην απουσία οποιαδήποτε ενημέρωσης σχετικά με τους παρόχους των 49.000 παράτυπων ή προβληματικών παραστατικών, ώστε να προστατεύουν οι παραγωγοί για το 2025 από τυχόν εξαπάτηση γ) Στην απουσία ενημέρωσης σχετικά με τις αναμενόμενες επιλέξιμες πληρωμές των δικαιούχων, πριν τις 15 Οκτωβρίου, προκειμένου να υπάρχει χρόνος για υποβολές ενστάσεων και αντικρούσεων όπου υφίσταται τεκμηρίωση.

Γ. Οικολογικά Σχήματα και Βιολογικές Καλλιέργειες και Εκτροφές

Στις 13 Αυγούστου εκδόθηκε αιφνιδιαστικά, χωρίς καμία διαβούλευση ή συνεννόηση, η τροποποιητική απόφαση με αριθμό. 216840/13.8.2025 για το Οικολογικό Σχήμα «Π1-31.9 -Διατήρηση μεθόδων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας», σύμφωνα με την οποία αλλάζει το καθεστώς επιλεξιμότητας των δικαιούχων2

2 «Δικαιούχοι είναι ενεργοί γεωργοί ή ομάδες ενεργών γεωργών όπου κατά την 1η Ιανουαρίου κάθε έτους ενίσχυσης διαθέτουν αγροτεμάχια ή/και βοσκοτόπους ή/και εκτροφές, τα οποία είναι ενταγμένα στο σύστημα της βιολογικής γεωργίας και έχουν ολοκληρώσει το στάδιο μετατροπής σύμφωνα με τον Καν. (ΕΕ) 2018/848 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ης Μαΐου 2018. Η ένταξη των εν λόγω αγροτεμαχίων τεκμηριώνεται από ενεργή σύμβαση του παραγωγού με εγκεκριμένο Οργανισμό Ελέγχου και Πιστοποίησης (ΟΕΠ), καθώς και από πιστοποιητικό το οποίο έχει εκδοθεί σε ηλεκτρονική μορφή με χρήση του συστήματος traces από τον Οργανισμό Ελέγχου και Πιστοποίησης, με τον οποίο είναι συμβεβλημένοι, όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 35 παρ. 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2018/848 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ης Μαΐου 2018, και του άρθρου 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2119 της Επιτροπής, της 1ης Δεκεμβρίου 2021 στο Οικολογικό Σχήμα που αφορά περίπου το 50% του προϋπολογισμού των Οικολογικών Σχημάτων.

Η αλλαγή αυτή έρχεται να αλλάξει το καθεστώς επιλεξιμότητας όταν χιλιάδες δικαιούχοι έχουν ήδη προβεί το 2023 και 2024 σε αντίστοιχες αιτήσεις με την ισχυρή παρότρυνση, της Γενικής Γραμματείας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, των αρμόδιων υπηρεσιών και πολιτικών προϊσταμένων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, του ΟΠΕΚΕΠΕ, των παρόχων πιστοποιητικών για το Οικολογικών Σχήμα «Π1-31.9 -Διατήρηση μεθόδων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας» καθώς και των ΚΥΔ.

Όλα τα παραπάνω συνιστούσαν, όπως αναφερόταν επανειλημμένα από όλους, αντιστάθμισμα της απώλειας ενισχύσεων από δικαιούχους, λόγω κατάργησης του «πρασινίσματος» όπου δικαιούχοι ήταν όλοι οι αιτούντες. Ως ΕΘΕΑΣ είχαμε επισημάνει από νωρίς το θέμα της πλειοδοσίας των παραγόντων που ενισχύθηκε από το κίνητρο των ΚΥΔ και των Φορέων Πιστοποίησης για την παράτυπη απόσπαση ενισχύσεων από τους δικαιούχους.3

3 Έγγραφο της ΕΘΕΑΣ με Αριθμό Πρωτ. 55/20.3.2024 με Θέμα: Σοβαρές στρεβλώσεις και προβλήματα από την εφαρμογή των Οικολογικών Σχημάτων για το 2023 – Απαράδεκτη αισχροκέρδεια και απόσπαση ενισχύσεων από τους αγρότες Σε έγγραφό μας με αριθμό 55/20.3.2024 και τίτλο «Στο Οικολογικό Σχήμα 9 (βιολογικές καλλιέργειες και εκτροφές), πολλοί δικαιούχοι θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα τήρησης των ελάχιστων απαιτήσεων και του πλημμελούς τρόπου έκδοσης των πιστοποιητικών», λέγονται τα εξής:

Σήμερα με την απόφαση που εκδόθηκε μεταφέρθηκε το πρόβλημα στους αιτούντες και όχι σε αυτούς που το δημιούργησαν. Έτσι ενώ πάνω από 4.000 πιστοποιητικά βιολογικών καλλιεργειών και εκτροφών ανακλήθηκαν το τελευταίο διάστημα καμία πληροφόρηση δεν έχει δοθεί ποιοι ήταν οι φορείς που τα ανακάλεσαν για να προστατευθούν οι υπόλοιποι αιτούντες. Ο χειρισμός του Οικολογικού Σχήματος 9 από την Διοίκηση που είναι αρμόδια για το ΣΣΚΑΠ 2023-2027 οδήγησε σε μεγαλύτερη ζημιά τους πραγματικούς βιοκαλλιεργητές, για τους οποίους έπρεπε να δοθεί προτεραιότητα από τον Πυλώνα ΙΙ για την συνέχιση της στήριξη τους στην παραγωγή και διάθεση βιολογικών προϊόντων. Με βάση όμως την πρακτική που ακολουθήθηκε και τις πληρωμές που διενεργήθηκαν το 2023 και το 2024 για το Οικολογικό Σχήμα 9, χιλιάδες αιτούντες το 2025 έχουν προβεί σε σειρά ενεργειών και δαπανών βασιζόμενοι στην δικαιολογημένη εμπιστοσύνη προς την διοίκηση. Επομένως για το 2025 η αιφνιδιαστική αλλαγή του καθεστώτος επιλεξιμότητας πρέπει να λάβει υπόψη του την ζημιά που προκαλεί στους αιτούντες και να αναθεωρηθεί.

Πέραν τούτο, προβλήματα με τα Οικολογικά Σχήματα υπάρχουν και στις υπόλοιπες κατηγορίες, όπου προμηθευτές σκευασμάτων ή υπηρεσιών, σε συνεργασία με ΚΥΔ, εξακολουθούν με το κίνητρο της απόσπασης ενισχύσεων από τους αιτούντες, να παρέχουν σκευάσματα ή υπηρεσίες εκτός προδιαγραφών χωρίς κανένα έλεγχο. Παρόλες τις επανειλημμένες επισημάνσεις και προτάσεις, δεν έχει υπάρξει ακόμα κάποια ενέργεια.

Αναμένοντας την λήψη διορθωτικών παρεμβάσεων έγκαιρα είμαστε στην διάθεσή σας για οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνηση σας είναι αναγκαία καθώς και συνάντηση την οποία έχουμε ζητήσει με προηγούμενο έγγραφό μας.»