Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Οι προβλέψεις για τα αγροτικά προϊόντα το 2026 – Τι αλλάζει σε σιτηρά, ελαιόλαδο, γάλα και κρέας

148

Του Χρήστου Αθανασιάδη

Η ευρωπαϊκή γεωργία εισέρχεται σε μία ακόμη δύσκολη χρονιά. Παρά το γεγονός ότι η παραγωγή αρκετών αγροτικών προϊόντων διατηρείται σε ικανοποιητικά επίπεδα, οι παραγωγοί καλούνται να λειτουργήσουν μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους, γεωπολιτικής αβεβαιότητας και έντονων κλιματικών προκλήσεων.

Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των αγορών αγροτικών προϊόντων το 2026 αποτυπώνει μια αγορά που εξακολουθεί να παρουσιάζει ανθεκτικότητα, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει σοβαρούς κινδύνους για το εισόδημα των παραγωγών. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους, οι υψηλές τιμές των λιπασμάτων, οι επιπτώσεις των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, οι εμπορικές εντάσεις και οι ακραίες καιρικές συνθήκες δημιουργούν ένα σύνθετο σκηνικό που επηρεάζει άμεσα τόσο την παραγωγή όσο και τις τιμές των αγροτικών προϊόντων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι, παρά τις δυσκολίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να διατηρήσει ισχυρή παρουσία στις διεθνείς αγορές, ενώ σε αρκετούς τομείς καταγράφονται ακόμη και αυξήσεις παραγωγής. Ωστόσο, η συνολική εικόνα χαρακτηρίζεται από αυξημένο επιχειρηματικό ρίσκο για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις ανεβάζουν το κόστος παραγωγής

Η μεγαλύτερη ανησυχία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αφορά την ενεργειακή αγορά.

Η ένταση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς μεταφορές, τις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου και, κατ’ επέκταση, ολόκληρη την αγροδιατροφική αλυσίδα.

Το αυξημένο ενεργειακό κόστος μεταφέρεται σταδιακά:

• στα λιπάσματα,
• στις μεταφορές,
• στη λειτουργία των γεωργικών μηχανημάτων,
• στη μεταποίηση,
• στις τιμές των τροφίμων.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι η οικονομική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιορίζεται στο 1,1% για το 2026, ενώ ο πληθωρισμός διαμορφώνεται στο 3,1%, γεγονός που περιορίζει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών και επηρεάζει αρνητικά τη ζήτηση τροφίμων υψηλότερης αξίας.

Το κόστος των λιπασμάτων παραμένει ο μεγάλος πονοκέφαλος

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αγορά των λιπασμάτων.

Παρότι οι τιμές παρουσιάζουν κάποια σημάδια αποκλιμάκωσης μετά την έντονη άνοδο της άνοιξης του 2026, εξακολουθούν να βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι:

• τα αζωτούχα λιπάσματα εξακολουθούν να είναι σημαντικά ακριβότερα από τα επίπεδα του 2024,
• η σχέση τιμής λιπάσματος προς τιμή δημητριακών έχει επιστρέψει στα δυσμενή επίπεδα του 2022,
• πολλοί παραγωγοί αναβάλλουν τις αγορές τους περιμένοντας καλύτερες τιμές,
• οι ανοιξιάτικες και θερινές καλλιέργειες είναι πιθανό να δεχθούν μεγαλύτερες επιπτώσεις λόγω μειωμένης λίπανσης.

Οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι το αυξημένο κόστος παραγωγής συνεχίζει να συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους των γεωργών, παρά τη σχετική σταθεροποίηση των τιμών ορισμένων προϊόντων.

Σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα

Ως απάντηση στην κρίση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέο Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα.

Μεταξύ άλλων προβλέπονται:

• οικονομική στήριξη μέσω του γεωργικού αποθεματικού,
• μεγαλύτερη ευελιξία στην Κοινή Αγροτική Πολιτική,
• ταχύτερες πληρωμές άμεσων ενισχύσεων,
• μέτρα για διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας,
• ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής λιπασμάτων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος,
• καλύτερη διαφάνεια στην αγορά.

Στόχος είναι να περιοριστεί η εξάρτηση της Ευρώπης από τις διεθνείς αγορές ενέργειας και πρώτων υλών, που τα τελευταία χρόνια έχουν καταστήσει ιδιαίτερα ασταθή την αγορά λιπασμάτων.

Οι καιρικές συνθήκες παραμένουν κρίσιμος παράγοντας

Η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται από σχετικά καλές αποδόσεις στις χειμερινές καλλιέργειες.

Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί ότι:

• η μειωμένη εδαφική υγρασία,
• οι υψηλές θερμοκρασίες,
• οι περιορισμένες βροχοπτώσεις,

ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικά τις θερινές καλλιέργειες, κυρίως το καλαμπόκι και τα ζαχαρότευτλα.

Παράλληλα, η ανάπτυξη του φαινομένου El Niño αναμένεται να προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, ακόμη κι αν οι επιπτώσεις στην ίδια την Ευρώπη θεωρούνται περιορισμένες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι συνέπειες στις παγκόσμιες αποδόσεις σόγιας, καλαμποκιού και σιταριού ενδέχεται να επηρεάσουν έμμεσα και τις ευρωπαϊκές αγορές ζωοτροφών και δημητριακών.

Δημητριακά: Μικρότερη παραγωγή αλλά χωρίς ανησυχία για την επάρκεια

Η παραγωγή δημητριακών στην Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπεται να διαμορφωθεί στους 273,7 εκατ. τόνους την εμπορική περίοδο 2026/27.

Πρόκειται για μείωση κατά 5,6% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, κυρίως επειδή οι εξαιρετικά υψηλές αποδόσεις που καταγράφηκαν στο σιτάρι και το κριθάρι το 2025 δεν αναμένεται να επαναληφθούν.

Παρά τη μείωση, τα υψηλά αποθέματα επιτρέπουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση:

• να συνεχίσει τις ισχυρές εξαγωγές σιταριού,
• να καλύψει την εσωτερική κατανάλωση,
• να περιορίσει τις ανάγκες εισαγωγών.

Η εσωτερική κατανάλωση εκτιμάται ότι θα παραμείνει ουσιαστικά σταθερή, γεγονός που περιορίζει τον κίνδυνο μεγάλων ανατιμήσεων στην αγορά των δημητριακών.

Ελαιούχοι σπόροι: Ανάπτυξη χάρη στον ηλίανθο

Αντίθετα με τα δημητριακά, οι ελαιούχοι σπόροι παρουσιάζουν θετικές προοπτικές.

Η συνολική παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί κατά 3,1%, κυρίως λόγω:

• μεγαλύτερων εκτάσεων με ηλίανθο,
• καλύτερων αποδόσεων,
• αύξησης της παραγωγής φυτικών ελαίων.

Παράλληλα, η παραγωγή πρωτεϊνούχων καλλιεργειών παραμένει πάνω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, γεγονός που συμβάλλει στη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από εισαγόμενες ζωοτροφές.

Ελαιόλαδο: Υποχώρηση της παραγωγής, αποκλιμάκωση των τιμών και αισιοδοξία για τη νέα χρονιά

Ο τομέας του ελαιολάδου εξακολουθεί να βρίσκεται σε φάση προσαρμογής μετά τις έντονες διακυμάνσεις των τελευταίων ετών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η συνολική παραγωγή της Ε.Ε. για την περίοδο 2025/26 θα διαμορφωθεί λίγο κάτω από τα 2,1 εκατ. τόνους, σημειώνοντας μείωση περίπου 5% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, παραμένοντας όμως υψηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

Η εικόνα διαφέρει σημαντικά μεταξύ των χωρών:

• στην Ισπανία, οι έντονες βροχοπτώσεις δυσχέραναν τη συγκομιδή και περιόρισαν την παραγωγή,
• στην Ελλάδα προβλέπεται αισθητή υποχώρηση της παραγωγής,
• στην Πορτογαλία η εικόνα είναι σχετικά σταθερή,
• ενώ η Ιταλία εμφανίζει σημαντική αύξηση λόγω της φυσιολογικής εναλλαγής παραγωγικότητας των ελαιώνων.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι, παρά τις τοπικές απώλειες, η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί επαρκείς ποσότητες προϊόντος.

Οι τιμές επιστρέφουν σε πιο φυσιολογικά επίπεδα

Μετά τα ιστορικά υψηλά που καταγράφηκαν τα προηγούμενα χρόνια, οι τιμές παραγωγού παρουσιάζουν πλέον σταδιακή αποκλιμάκωση.

Η μεγαλύτερη διαθεσιμότητα προϊόντος, σε συνδυασμό με τις θετικές προσδοκίες για τη νέα σοδειά, μειώνει τις πιέσεις στην αγορά.

Για τους καταναλωτές αυτό σημαίνει πιθανή σταθεροποίηση ή ακόμη και μικρή μείωση των τιμών λιανικής τους επόμενους μήνες.

Για τους παραγωγούς όμως δημιουργείται μια νέα πρόκληση: χαμηλότερες τιμές πώλησης σε μια περίοδο όπου το κόστος παραγωγής παραμένει αυξημένο λόγω ενέργειας, λιπασμάτων και μεταφορών.

Ενισχύονται οι εξαγωγές

Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού ελαιολάδου οδηγεί σε αύξηση των εξαγωγών.

Ιδιαίτερα αυξημένες εμφανίζονται οι αποστολές προς:

• Κίνα,
• Βραζιλία,
• Ηνωμένο Βασίλειο,
• Ιαπωνία.

Αντίθετα, οι εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες παρουσιάζουν επιβράδυνση.

Ταυτόχρονα αυξάνονται και οι εισαγωγές από την Τυνησία, η οποία συνεχίζει να αποτελεί τον βασικό εξωτερικό προμηθευτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Γάλα και γαλακτοκομικά: Η παραγωγή αυξάνεται, αλλά τα περιθώρια κέρδους μειώνονται

Η παραγωγή γάλακτος στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να αυξάνεται και το 2026.

Η αύξηση αυτή δεν οφείλεται σε μεγαλύτερο αριθμό αγελάδων, καθώς το ζωικό κεφάλαιο συνεχίζει να μειώνεται, αλλά στη σημαντική βελτίωση των αποδόσεων ανά ζώο.

Οι καλές καιρικές συνθήκες, οι ποιοτικότερες ζωοτροφές και η αυξημένη παραγωγικότητα των μονάδων συνέβαλαν στην άνοδο της παραγωγής κατά περίπου 1,6%.

Ωστόσο, η Επιτροπή προειδοποιεί ότι η αύξηση του ενεργειακού κόστους και των υπόλοιπων εισροών θα περιορίσει τη δυναμική αυτή κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Βούτυρο, τυριά και σκόνες γάλακτος

Η μεγαλύτερη διαθεσιμότητα πρώτης ύλης επιτρέπει την αύξηση της παραγωγής:

• βουτύρου,
• τυριών,
• αποβουτυρωμένης σκόνης γάλακτος,
• προϊόντων ορού γάλακτος.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές, αν και οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν εμπόδια σε ορισμένες αγορές.

Η κατανάλωση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθεί να εμφανίζεται ανθεκτική, όμως οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων ενδέχεται να επηρεάσουν τη ζήτηση τους επόμενους μήνες.

Βόειο κρέας: Συνεχίζεται η μείωση της παραγωγής

Η παραγωγή βοείου κρέατος εξακολουθεί να ακολουθεί καθοδική πορεία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει νέα μείωση κατά περίπου 2,2% το 2026, καθώς μειώνεται διαχρονικά ο αριθμός των αγελάδων.

Οι περιορισμένες διαθέσιμες ποσότητες διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, γεγονός που:

• περιορίζει την κατανάλωση,
• μειώνει τις εξαγωγές,
• αυξάνει τις ανάγκες εισαγωγών.

Η εφαρμογή της συμφωνίας MERCOSUR εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τις εισαγωγές βοείου κρέατος από τη Νότια Αμερική, ασκώντας νέες πιέσεις στους Ευρωπαίους κτηνοτρόφους.

Χοιρινό: Σταθερή αγορά με μικρές μεταβολές

Στον τομέα του χοιρινού, η εικόνα εμφανίζεται περισσότερο ισορροπημένη.

Η παραγωγή προβλέπεται να αυξηθεί οριακά, ενώ η κατανάλωση παραμένει σχεδόν αμετάβλητη.

Παρότι οι εξαγωγές εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό στήριγμα της αγοράς, η αυξανόμενη παραγωγή στην Κίνα και ο έντονος ανταγωνισμός από τη Βραζιλία περιορίζουν τις προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης.

Η αφρικανική πανώλη των χοίρων εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα αβεβαιότητας για αρκετές περιοχές της Ευρώπης.

Πουλερικά: Ο πιο δυναμικός κλάδος της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας

Τα πουλερικά παραμένουν ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος τομέας ζωικής παραγωγής.

Η παραγωγή προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 1,4%, ενώ η κατανάλωση συνεχίζει να ενισχύεται, καθώς οι καταναλωτές στρέφονται σε οικονομικότερες επιλογές πρωτεΐνης.

Ωστόσο, οι εξαγωγές επηρεάζονται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και το αυξημένο μεταφορικό κόστος, ενώ οι εισαγωγές αναμένεται να αυξηθούν λόγω της ισχυρής ζήτησης στην ευρωπαϊκή αγορά.

Αιγοπρόβειο κρέας: Συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου

Η παραγωγή αιγοπρόβειου κρέατος συνεχίζει να μειώνεται εξαιτίας:

• της συρρίκνωσης του ζωικού κεφαλαίου,
• των ζωονόσων,
• του αυξημένου κόστους εκτροφής.

Οι εισαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νέα Ζηλανδία αυξάνονται, ενώ οι ευρωπαϊκές εξαγωγές περιορίζονται.

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι η ευρωπαϊκή κτηνοτροφία αντιμετωπίζει διαρθρωτικές δυσκολίες που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο μέσω της αγοράς, αλλά απαιτούν μακροπρόθεσμες πολιτικές στήριξης και ανανέωσης του παραγωγικού δυναμικού.

Τι σημαίνουν οι προβλέψεις για την ελληνική γεωργία

Αν και η έκθεση αφορά το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα συμπεράσματά της έχουν ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς πολλές από τις εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής και την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών αγροτικών προϊόντων.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα παραμένει η αύξηση του κόστους των εισροών. Η άνοδος στις τιμές της ενέργειας και των λιπασμάτων, σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος μεταφοράς, περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια κέρδους των εκμεταλλεύσεων. Για πολλές καλλιέργειες, ακόμη και όταν οι τιμές παραγωγού διατηρούνται σε ικανοποιητικά επίπεδα, η καθαρή οικονομική απόδοση παραμένει πιεσμένη.

Η εικόνα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη Θεσσαλία και γενικότερα για τις περιοχές με έντονη φυτική παραγωγή, όπου οι ανάγκες σε λιπάσματα, άρδευση και καύσιμα αποτελούν βασικό στοιχείο του συνολικού κόστους.

Οι καλλιέργειες που επηρεάζονται περισσότερο

Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι οι παραγωγοί σιτηρών θα κινηθούν σε μια χρονιά με μικρότερες αποδόσεις σε σχέση με το εξαιρετικό 2025, χωρίς όμως να δημιουργούνται προβλήματα επάρκειας στην αγορά.

Για τους παραγωγούς ηλίανθου και άλλων ελαιούχων καλλιεργειών, οι προοπτικές εμφανίζονται περισσότερο θετικές, καθώς η ευρωπαϊκή παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί, ενισχύοντας τη σημασία των ενεργειακών και πρωτεϊνούχων καλλιεργειών.

Αντίθετα, οι παραγωγοί ζαχαρότευτλων καλούνται να αντιμετωπίσουν ένα δυσμενέστερο περιβάλλον, καθώς η μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων και η αποκλιμάκωση των τιμών περιορίζουν τις προοπτικές του κλάδου.

Ελαιοκομία: Ευκαιρίες αλλά και προκλήσεις

Για την Ελλάδα, η μείωση της ευρωπαϊκής παραγωγής ελαιολάδου δεν σημαίνει απαραίτητα υψηλότερο εισόδημα.

Η αποκλιμάκωση των τιμών, μετά τα ιστορικά υψηλά των προηγούμενων ετών, αναμένεται να περιορίσει τα έσοδα πολλών παραγωγών, ιδιαίτερα εφόσον το κόστος παραγωγής παραμένει αυξημένο.

Από την άλλη πλευρά, η ισχυρή διεθνής ζήτηση για ποιοτικό ευρωπαϊκό ελαιόλαδο δημιουργεί προοπτικές για ενίσχυση των εξαγωγών, ειδικά για προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και πιστοποιημένης ποιότητας.

Η κτηνοτροφία εξακολουθεί να πιέζεται

Οι προβλέψεις της Επιτροπής επιβεβαιώνουν ότι ο ευρωπαϊκός κτηνοτροφικός τομέας συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρές διαρθρωτικές δυσκολίες.

Η συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου, το αυξημένο κόστος των ζωοτροφών και της ενέργειας, αλλά και οι επιπτώσεις των ζωονόσων δημιουργούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για τους κτηνοτρόφους.

Η εικόνα αυτή αφορά άμεσα και την Ελλάδα, όπου οι μονάδες εκτροφής εξακολουθούν να λειτουργούν με υψηλό λειτουργικό κόστος, ενώ η ανανέωση του παραγωγικού δυναμικού εξελίσσεται με αργούς ρυθμούς.

Το μεγάλο στοίχημα είναι η ανθεκτικότητα

Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η ευρωπαϊκή γεωργία εξακολουθεί να αποδεικνύει την ανθεκτικότητά της απέναντι στις διαδοχικές κρίσεις.

Ωστόσο, η ανθεκτικότητα αυτή δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.

Οι γεωπολιτικές εντάσεις, η μεταβλητότητα στις αγορές ενέργειας, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και η αύξηση του κόστους παραγωγής διαμορφώνουν ένα περιβάλλον όπου η ανταγωνιστικότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων θα εξαρτηθεί ολοένα και περισσότερο από:

• τη μείωση του κόστους παραγωγής,
• την αποτελεσματικότερη χρήση των εισροών,
• τις επενδύσεις στην καινοτομία,
• τη διαχείριση των υδάτινων πόρων,
• την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών,
• τη στήριξη μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Προκλήσεις για τη βιωσιμότητα της γεωργίας

Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνει μια ευρωπαϊκή γεωργία που εξακολουθεί να παράγει επαρκείς ποσότητες τροφίμων, αλλά λειτουργεί μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.

Για τους Έλληνες παραγωγούς, το 2026 αναμένεται να είναι μια χρονιά όπου η σωστή διαχείριση του κόστους θα αποδειχθεί εξίσου σημαντική με την ίδια την παραγωγή. Η συγκράτηση των δαπανών, η αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων και η προσαρμογή στις νέες συνθήκες της αγοράς θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για τη βιωσιμότητα των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.

Παρά τις θετικές ενδείξεις σε αρκετούς επιμέρους κλάδους, η συνολική εικόνα δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές αγορές θα συνεχίσουν να επηρεάζονται από παράγοντες που ξεπερνούν τα όρια της γεωργίας, όπως η ενέργεια, οι διεθνείς συγκρούσεις, οι εμπορικές σχέσεις και η κλιματική μεταβλητότητα. Η πρόκληση για τους αγρότες δεν θα είναι μόνο να παράγουν περισσότερο, αλλά να παραμείνουν οικονομικά βιώσιμοι σε ένα ολοένα πιο ασταθές περιβάλλον.