Ευρωβουλευτές S&D για ΟΠΕΚΕΠΕ: «Χάθηκαν πάνω από 800 εκατ. ευρώ των αγροτών»

Με βαριές καταγγελίες για πολιτικές ευθύνες, ελλιπείς ελέγχους και σοβαρές δυσλειτουργίες στον Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., ολοκληρώθηκε η τριήμερη επίσκεψη κλιμακίου οκτώ Ευρωβουλευτών στην Ελλάδα, στο πλαίσιο διερεύνησης του σκανδάλου των αγροτικών ενισχύσεων. Οι Ευρωβουλευτές των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), Γιάννης Μανιάτης και Lucia Annunziata, εξαπέλυσαν αιχμές κατά της κυβέρνησης και της διοίκησης του Οργανισμού, κάνοντας λόγο για σοβαρές πολιτικές ευθύνες, απώλειες άνω των 800 εκατ. ευρώ για αγρότες και κτηνοτρόφους και ανάγκη άμεσης εφαρμογής αυστηρού σχεδίου μεταρρυθμίσεων και ελέγχων.

Στη δήλωσή τους, οι Ευρωβουλευτές υποστήριξαν ότι η σύνθεση των συνομιλητών που επιλέχθηκαν για την Επιτροπή Ελέγχου του Προϋπολογισμού (CONT) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ήταν κατά κύριο λόγο κυβερνητικοί εκπρόσωποι και δημόσιοι φορείς, ενώ απουσίαζαν εκπρόσωποι συνεταιρισμών και καταγγελλόντων του σκανδάλου.

Παράλληλα, έκαναν λόγο για «κατάρρευση του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.» εξαιτίας συνεχών αλλαγών διοικήσεων και πολιτικών ηγεσιών, που – όπως αναφέρουν – ακύρωσαν προσπάθειες εξυγίανσης του συστήματος πληρωμών και ελέγχων.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην εκτόξευση του εθνικού αποθέματος από 18 εκατ. ευρώ το 2018 σε πάνω από 50 εκατ. ευρώ το 2020, αλλά και στις χιλιάδες δεσμευμένων ΑΦΜ που πληρώθηκαν από τα τέλη του 2023 έως το 2025, γεγονότα που – σύμφωνα με τους Ευρωβουλευτές – συνδέονται με το σκάνδαλο και τη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων.

Οι Ευρωβουλευτές στάθηκαν επίσης:

• στις καθυστερήσεις πληρωμών,
• στις ελλιπείς διασταυρώσεις στοιχείων,
• στην απουσία ουσιαστικών ελέγχων,
• στην ανάγκη πλήρους ψηφιοποίησης του συστήματος,
• αλλά και στην προστασία πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος.

Μεταξύ των προτάσεων που κατατέθηκαν περιλαμβάνονται η ηλεκτρονική σήμανση του ζωικού κεφαλαίου, η γεωχωρική ταυτοποίηση των εκτάσεων, οι υποχρεωτικοί επιτόπιοι έλεγχοι, καθώς και αυστηρές διοικητικές και ποινικές κυρώσεις για όσους εμπλέκονται σε παράνομες δηλώσεις και καταστρατήγηση ενισχύσεων.

Αναλυτικά, ολόκληρη η δήλωση, έχει ως εξής:

«Αποδείχθηκε πόσο δίκιο είχαμε όταν καταγγείλαμε ότι στους συνομιλητές της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού (CONT) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που επέλεξε το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και η Νέα Δημοκρατία, υπήρχε ένα ποσοστό έως 80% κυβερνητικών εκπροσώπων και κάποιων δημοσίων φορέων, με σημαντική απουσία Προέδρων συνεταιρισμών και εκπροσώπων οι οποίοι είχαν καταγγείλει το σκάνδαλο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.

Δεδομένου ότι και το επίσημο πόρισμα του Προέδρου της Επιτροπής CONT, προερχόμενου από το Λαϊκό Κόμμα, ήταν ελλιπέστατο, δηλώνουμε τα ακόλουθα:

1. Υπάρχουν σοβαρές πολιτικές ευθύνες στον Πρωθυπουργό, ο οποίος με τη συχνή αλλαγή Υπουργών και Διοικήσεων στον Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., δεν επέτρεψε  την ύπαρξη σταθερού πολιτικού και διοικητικού πλαισίου για την αποφυγή του σκανδάλου. Στις ελάχιστες περιπτώσεις που πάρθηκαν πρωτοβουλίες  σε θετική κατεύθυνση, πολύ σύντομα αυτές ακυρώθηκαν από την επόμενη πολιτική ηγεσία του Υπουργείου και την επόμενη Διοίκηση του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.
2. Προξενεί τεράστια εντύπωση η σημαντική αύξηση του εθνικού αποθέματος τα έτη 2019, 2021 και 2022, από 18 εκ ευρώ  (2018) σε πάνω από 50 εκ ευρώ (2020), χωρίς καμία αντίδραση της κυβέρνησης, που οδήγησαν στη συνέχεια στην πληρωμή χιλιάδων δεσμευμένων Α.Φ.Μ. από το τέλος του 2023 έως και το 2025 και στην κατάρρευση του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. Αυτά τα δύο φαινόμενα συνδέουν, από όσα έχουν γίνει γνωστά, το σκάνδαλο του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. με τον επηρεασμό των αγροτών από την ΝΔ.  
3. Ακόμη και όταν πριν την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, υπήρχαν αποκαλύψεις και καταγγελίες για το σκάνδαλο από υπηρεσιακά στελέχη του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., με περίεργες «διαδρομές», οι καταγγελλόμενοι  πληροφορούνταν τις αμέσως επόμενες μέρες τις εμπιστευτικές καταγγελίες.
4. Μέχρι το 2014, που τα Κέντρα υποδοχής δηλώσεων ήταν συνεταιριστικά, τα φαινόμενα ήταν εξαιρετικά λίγα.  
5. Υπήρξαν περιπτώσεις στις οποίες παρά την εκδίκαση δικαστικών υποθέσεων όπου υπήρξε απάτη σε βάρος κονδυλίων του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., τα αρμόδια περιφερειακά στελέχη του Οργανισμού δεν παραβρίσκονταν στη δίκη, για να υπερασπιστούν τα συμφέροντά του.
6. Μόνο στην Ελλάδα εμφανίζεται το παράλογο φαινόμενο οι πληρωμές του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. ενώ πρέπει να αρχίζουν από τις 16 Οκτωβρίου κάθε έτους και οι αιτήσεις των  αγροτών να γίνονται στο τέλος καλοκαιριού,  όταν σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη οι αιτήσεις γίνονται ουσιαστικά από την αρχή της άνοιξης. Αποτέλεσμα αυτού είναι ο ελάχιστος διατιθέμενος χρόνος για ελέγχους και τα τεράστια προβλήματα με καθυστερήσεις στις πληρωμές.
7. Οι παραπάνω παράγοντες του σκανδάλου οδήγησαν στο να απωλέσουν  οι αγρότες   και κτηνοτρόφοι που καθημερινά μοχθούν, πάνω από 800 εκ ευρώ  από την έναρξη του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι σήμερα. Σημειώνεται ότι 160 εκ ευρώ προσδιόρισε από μόνη της η κυβέρνηση τις παράνομες ενισχύσεις το 2025. Γι αυτά τα ποσά που χάθηκαν δεν έχει γίνει τίποτα  σε πρακτικό επίπεδο για να επιστραφούν στους νόμιμους αγρότες.
8. Απαιτείται πλέον:

• να τηρηθεί απαρέγκλιτα το Σχέδιο Δράσης που έχει συμφωνηθεί με τις ευρωπαϊκές αρχές, με σαφή χρονοδιαγράμματα, δημόσια παρακολούθηση της προόδου και αιτιολόγηση των διοικήσεων και πολιτικών προϊσταμένων για κάθε καθυστέρηση ή απόκλιση.
• Να εφαρμοστεί πλήρως ένα σύγχρονο, ψηφιακό και διαλειτουργικό σύστημα ελέγχου των ενισχύσεων, με διασταυρώσεις δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, δορυφορική παρακολούθηση, ανάλυση κινδύνου και υποχρεωτικούς επιτόπιους ελέγχους, ώστε να μπει οριστικό τέλος στα φαινόμενα εικονικών δηλώσεων, παράνομων επιδοτήσεων και καταστρατήγησης των ευρωπαϊκών πόρων.
• Να διασφαλιστεί πραγματική προστασία των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος (whistleblowers), με ανεξάρτητους και εμπιστευτικούς μηχανισμούς καταγγελίας, πλήρη θεσμική κάλυψη και αυστηρές κυρώσεις σε όσους επιχειρούν συγκάλυψη ή εκφοβισμό.
• Να συνεχιστεί η εποικοδομητική συνεργασία με τα θεσμικά όργανα και τις αρχές της ΕΕ, καθώς η επιτυχία της ελληνικής αγροτικής μεταρρύθμισης αποτελεί κοινό μας συμφέρον. Επίσης οι υπηρεσίες της  ΕΕ να αντλήσουν  τα δικά τους συμπεράσματα γιατί δεν αποτράπηκε το σκάνδαλο ενώ βασικοί του δείκτες ήταν  αντιληπτοί.
• Να τηρούνται αυστηρά τα χρονοδιαγράμματα πληρωμών που προβλέπει το κανονιστικό πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο καθυστερήσεων, δημοσιονομικών διορθώσεων και απώλειας κοινοτικών πόρων.
• Να προχωρήσει άμεσα και υποχρεωτικά η ηλεκτρονική σήμανση και πλήρης ψηφιακή καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου, καθώς και η ακριβής γεωχωρική ταυτοποίηση και επιβεβαίωση των δηλούμενων εκτάσεων, ώστε να εξαλειφθούν οι εικονικές δηλώσεις και οι πλασματικές επιδοτήσεις.
• Να ενισχυθούν άμεσα οι ελεγκτικοί και διαχειριστικοί μηχανισμοί με εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, τεχνική υποστήριξη και ανεξαρτησία λειτουργίας, ώστε οι έλεγχοι να είναι ουσιαστικοί, συνεχείς και απαλλαγμένοι από πολιτικές παρεμβάσεις.
• Να προβλεφθούν αυστηρές διοικητικές και ποινικές κυρώσεις για όσους εμπλέκονται σε μηχανισμούς παράνομων δηλώσεων, καταστρατήγησης ενισχύσεων ή συγκάλυψης παρατυπιών, ανεξαρτήτως πολιτικής ή διοικητικής θέσης».