Γ. Εμμανουήλ στην «Θεσσαλική Γη»: Γιατί η συμφωνία ΕΕ–Mercosur απειλεί την ευρωπαϊκή γεωργία

216

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Τους πραγματικούς κινδύνους που κρύβει η υπό διαμόρφωση εμπορική συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και χωρών της Mercosur ανέδειξε ο τέως Εθνικός Εμπειρογνώμονας της DG Regio / Περιφερειακής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Γιώργος Εμμανουήλ, μιλώντας την Τρίτη 13 Ιανουαρίου 2026 στην τηλεοπτική εκπομπή «Θεσσαλική Γη» στο Astra TV.
Ο κ. Εμμανουήλ παρουσίασε το ιστορικό της συμφωνίας, εστιάζοντας στους άνισους όρους, τις ελλείψεις στις ρήτρες βιωσιμότητας και τις επιπτώσεις για τη γεωργία, τους καταναλωτές και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ.

Η ασύμμετρη δομή της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η συμφωνία προβλέπει κατάργηση ή δραστική μείωση δασμών στο 91% των εξαγωγών της Mercosur προς την ΕΕ – κυρίως αγροτικά προϊόντα – και στο 92% των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς τη Mercosur, που αφορούν κυρίως βιομηχανικά αγαθά. Όπως επισήμανε ο κ. Εμμανουήλ, πρόκειται για ξεκάθαρη ανισορροπία: η Mercosur εξάγει τρόφιμα, η ΕΕ αυτοκίνητα και μηχανήματα.

Ποσοστώσεις και πίεση σε ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα

Η συμφωνία προβλέπει ποσοστώσεις χαμηλών ή μηδενικών δασμών για ιδιαίτερα ευαίσθητα προϊόντα της ευρωπαϊκής γεωργίας, όπως το βοδινό κρέας, τα πουλερικά, η αιθανόλη, αλλά και σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, ρυζιού, μελιού, φρούτων και λαχανικών. Οι εισαγωγές αυτές θα γίνονται σε τιμές με τις οποίες οι Ευρωπαίοι παραγωγοί αδυνατούν να ανταγωνιστούν.

Διαφορετικά πρότυπα, διαφορετικό κόστος παραγωγής

Το χαμηλότερο κόστος παραγωγής στις χώρες της Mercosur οφείλεται, όπως τονίστηκε, σε σαφώς χαλαρότερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα. Ενδεικτικά, πάνω από το 90% της σόγιας στη Βραζιλία είναι γενετικά τροποποιημένη, ενώ η καλλιέργειά της συνδέεται άμεσα με την αποψίλωση του Αμαζονίου.

Φυτοφάρμακα, GMOs και υπονόμευση της αρχής της προφύλαξης

Περισσότερες από 30 δραστικές ουσίες φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται σήμερα στη Βραζιλία έχουν απαγορευθεί στην ΕΕ για λόγους υγείας και περιβάλλοντος. Παράλληλα, περίπου το 50% των φυτοφαρμάκων που επιτρέπονται στο καλαμπόκι στις χώρες της Mercosur δεν είναι εγκεκριμένα στην Ευρώπη. Κι όμως, τα προϊόντα αυτά μπορούν να εισάγονται στην ευρωπαϊκή αγορά, αρκεί να τηρούν τα τελικά όρια καταλοίπων, ακυρώνοντας στην πράξη την ευρωπαϊκή αρχή της προφύλαξης.

Ρήτρες βιωσιμότητας χωρίς δόντια

Οι λεγόμενες ρήτρες βιωσιμότητας της συμφωνίας δεν προβλέπουν κυρώσεις, μηχανισμούς αναστολής ή δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα συμμόρφωσης. Όπως έχει επισημανθεί και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αλλά και την COPA-COGECA, οι διατάξεις αυτές βασίζονται κυρίως στον «διάλογο» και όχι στην εφαρμογή.

Άνισος ανταγωνισμός εις βάρος των Ευρωπαίων αγροτών

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός βαθιά άνισου πεδίου ανταγωνισμού. Οι Ευρωπαίοι αγρότες καλούνται να τηρούν αυστηρούς κανόνες για το περιβάλλον, το κλίμα, την καλή μεταχείριση των ζώων και την ασφάλεια των τροφίμων, ενώ ανταγωνίζονται εισαγόμενα προϊόντα που δεν υπόκεινται στις ίδιες υποχρεώσεις.

Βιομηχανία εναντίον γεωργίας – το πολιτικό ρήγμα στην ΕΕ

Η στήριξη ή η αντίθεση στη συμφωνία αποτυπώνει και τις εσωτερικές διαιρέσεις στην ΕΕ. Χώρες με ισχυρή βιομηχανία στηρίζουν τη συμφωνία λόγω της κατάργησης δασμών έως 35% στα αυτοκίνητα και έως 20% στα μηχανήματα. Αντίθετα, κράτη με ισχυρό αγροτικό τομέα προειδοποιούν για απώλεια εισοδήματος, θέσεων εργασίας και παραγωγικής βάσης.

Ένα διακύβευμα που ξεπερνά τη γεωργία

Όπως κατέληξε ο κ. Εμμανουήλ, το ζήτημα δεν είναι μόνο αγροτικό αλλά βαθιά πολιτικό. Μια Ευρώπη που θυσιάζει τη γεωργία, τη διατροφική ασφάλεια και τα περιβαλλοντικά και καταναλωτικά της πρότυπα για χάρη των βιομηχανικών εξαγωγών, υπονομεύει τη στρατηγική της αυτονομία και τις ίδιες της τις αξίες.