Η 5ετία που «βούλιαξε» το αγροτικό εισόδημα

235

Αντιμέτωπος με μια νέα περίοδο έντονης οικονομικής πίεσης βρίσκεται ο πρωτογενής τομέας στην Ελλάδα και συνολικά στην Ευρώπη, καθώς η εκτίναξη του κόστους παραγωγής, ο επίμονος πληθωρισμός και η κλιματική κρίση διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα αβέβαιο περιβάλλον για τους αγρότες (γεωργούς και τους κτηνοτρόφους). Τα τελευταία στοιχεία ευρωπαϊκής μελέτης για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταγράφουν σημαντική μείωση των πραγματικών αγροτικών εισοδημάτων, με την Ελλάδα να παραμένει κάτω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο και τις μικρές εκμεταλλεύσεις να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ενισχύσεις.

Η ενεργειακή κρίση «φούσκωσε» το κόστος παραγωγής

Η κρίση ξεκίνησε ουσιαστικά μετά την πανδημία, όταν η επανεκκίνηση της παγκόσμιας οικονομίας εκτόξευσε τις τιμές της ενέργειας. Η αύξηση στο φυσικό αέριο οδήγησε σε αλυσιδωτές ανατιμήσεις σε λιπάσματα, ζωοτροφές και ηλεκτρικό ρεύμα, επιβαρύνοντας δραματικά το κόστος παραγωγής.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι τιμές των λιπασμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν πάνω από 50% την περίοδο 2020-2024, ενώ ιστορικά υψηλά καταγράφηκαν και στην ενέργεια και τις ζωοτροφές.

Για την Ελλάδα, οι αυξήσεις αυτές είχαν ακόμη πιο έντονο αποτύπωμα, καθώς πολλές εκμεταλλεύσεις διαθέτουν μικρό μέγεθος, υψηλή εξάρτηση από αγοραζόμενες εισροές και περιορισμένες δυνατότητες απορρόφησης του αυξημένου κόστους.

Αυξήθηκαν οι τιμές παραγωγού, αλλά όχι τα πραγματικά εισοδήματα

Παρά την άνοδο των τιμών παραγωγού σε αρκετά προϊόντα, τα κόστη παρέμειναν τόσο υψηλά ώστε σε πολλές περιπτώσεις εξανέμισαν τα οφέλη για τους αγρότες.

Η σωρευτική αύξηση της αξίας της αγροτικής παραγωγής στην ΕΕ μεταξύ 2015 και 2020 ήταν μικρότερη του 8%, όμως έως το 2022 σημειώθηκε επιπλέον αύξηση 32%, κυρίως λόγω των αυξήσεων στις τιμές και όχι εξαιτίας μεγαλύτερης παραγωγής.

Ιδιαίτερα μεγάλες διακυμάνσεις καταγράφηκαν σε γάλα, αυγά και κρέας, ενώ τα σιτηρά εμφάνισαν μικρότερες ποσοστιαίες μεταβολές.

Οι μεγαλύτερες πιέσεις σε κτηνοτροφία και καλλιέργειες

Η έκθεση επισημαίνει ότι η μεταβλητότητα του αγροτικού εισοδήματος είναι εντονότερη στις γαλακτοπαραγωγικές μονάδες, στις αροτραίες καλλιέργειες και στις εκμεταλλεύσεις ειδικών σιτηρών.

Το 2023 το μέσο αγροτικό εισόδημα μειώθηκε σημαντικά για τις γαλακτοπαραγωγικές, τις καλλιεργητικές, τις αμπελουργικές και τις μικτές εκμεταλλεύσεις, ενώ μόνο οι εκμεταλλεύσεις σιτηρών αποτέλεσαν εξαίρεση.

Στην Ελλάδα, οι αυξήσεις στο πετρέλαιο κίνησης, στην ηλεκτρική ενέργεια και στις ζωοτροφές έπληξαν κυρίως τους κτηνοτρόφους, αλλά και παραγωγούς σε βασικές καλλιέργειες, οι οποίοι ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρές συνέπειες από ξηρασίες, πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η Ελλάδα παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο

Το αγροτικό εισόδημα στην Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τις μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις να εμφανίζουν αυξημένη εξάρτηση από τις άμεσες ενισχύσεις της ΚΑΠ.

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι επιδοτήσεις αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 40% του καθαρού αγροτικού εισοδήματος, στοιχείο που αναδεικνύει τις διαρθρωτικές αδυναμίες του ελληνικού πρωτογενούς τομέα.

Την ίδια ώρα, οι μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις στην Ευρώπη καταγράφουν πιο σταθερά και υψηλότερα εισοδήματα, γεγονός που διευρύνει τις ανισότητες μεταξύ μικρών και μεγάλων παραγωγών.

Νέα δεδομένα για την αγροτική πολιτική

Η νέα πραγματικότητα δημιουργεί ισχυρές πιέσεις για αναθεώρηση της αγροτικής πολιτικής τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η διατήρηση της βιωσιμότητας των μικρών εκμεταλλεύσεων, η ενεργειακή θωράκιση του πρωτογενούς τομέα και η προσαρμογή στην κλιματική κρίση αναδεικνύονται πλέον σε βασικές προτεραιότητες για την επόμενη ημέρα της ελληνικής γεωργίας.

Με πληροφορίες από ot.gr