Η Τουρκία «φρενάρει» τις αυξήσεις στα καύσιμα με ευέλικτο φόρο – Τι κάνει η Ελλάδα;

313

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και να συγκρατήσει τις πληθωριστικές πιέσεις, η κυβέρνηση της Τουρκίας ενεργοποίησε στις 5 Μαρτίου 2026 έναν νέο μηχανισμό δυναμικής προσαρμογής της φορολογίας καυσίμων, όπως αναφέρεται σε ενημερωτικό σημείωμα του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη.

Η ρύθμιση επιτρέπει στο κράτος να μειώνει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης όταν αυξάνονται οι διεθνείς τιμές πετρελαίου, απορροφώντας μέρος των ανατιμήσεων πριν φτάσουν στον τελικό καταναλωτή. Την ίδια ώρα, το ερώτημα που τίθεται είναι τι αντίστοιχα μέτρα εφαρμόζονται στην Ελλάδα, όπου το ενεργειακό κόστος παραμένει βασικός παράγοντας πίεσης για τον αγροτικό τομέα.

Πώς λειτουργεί ο νέος μηχανισμός στα καύσιμα

Με βάση την Προεδρική Απόφαση υπ’ αριθμ. 10995 της 5ης Μαρτίου 2026, η τουρκική κυβέρνηση θεσμοθέτησε ένα σύστημα κυμαινόμενης κλίμακας στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης για βασικά καύσιμα, όπως:

• βενζίνη
• πετρέλαιο κίνησης
• υγραέριο (LPG)

Σε περίπτωση αύξησης των τιμών εξόδου των διυλιστηρίων, το κράτος μπορεί να μειώνει τον φόρο έως και κατά 75% της αύξησης, ώστε να περιορίζεται η μετακύλιση του κόστους στον καταναλωτή.

Με αυτόν τον τρόπο, το μεγαλύτερο μέρος της ανατίμησης απορροφάται από τη φορολογία και δεν μεταφέρεται άμεσα στην αντλία.

Τι γίνεται όταν οι τιμές πέφτουν

Ο μηχανισμός λειτουργεί και αντίστροφα.

Εάν οι διεθνείς τιμές καυσίμων μειωθούν, το κράτος μπορεί να αυξήσει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης μέχρι το ίδιο ποσοστό, χωρίς όμως να ξεπερνά το επίπεδο φορολογίας που ίσχυε στις αρχές Μαρτίου 2026, πριν την εφαρμογή του μέτρου.

Η βάση υπολογισμού του μηχανισμού είναι οι τιμές καυσίμων που είχαν ανακοινωθεί στις 2 Μαρτίου 2026, από τις οποίες ξεκινά η προσαρμογή.

Στόχος: έλεγχος πληθωρισμού και προστασία εισοδήματος

Η κυβέρνηση της Τουρκίας επιδιώκει με την παρέμβαση αυτή:

• να περιορίσει τις επιπτώσεις της ανόδου των διεθνών τιμών πετρελαίου
• να συγκρατήσει τον πληθωρισμό
• να προστατεύσει το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών.

Το ενεργειακό κόστος επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφορών, τη βιομηχανία και φυσικά την αγροτική παραγωγή, γι’ αυτό και τέτοιου είδους παρεμβάσεις χρησιμοποιούνται συχνά σε περιόδους έντονων οικονομικών πιέσεων.

Το ερώτημα για την Ελλάδα

Η εφαρμογή ενός τέτοιου μηχανισμού επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα για το τι γίνεται στην Ελλάδα.

Στην ελληνική οικονομία, το κόστος καυσίμων αποτελεί βασικό παράγοντα διαμόρφωσης:

• του κόστους παραγωγής στη γεωργία
• των τιμών μεταφοράς και διακίνησης προϊόντων
• των τελικών τιμών στα τρόφιμα.

Ιδιαίτερα για τους αγρότες, το πετρέλαιο κίνησης παραμένει μία από τις σημαντικότερες δαπάνες παραγωγής. Ωστόσο, δεν υπάρχει αντίστοιχος ευέλικτος μηχανισμός φορολογικής προσαρμογής που να λειτουργεί αυτόματα όταν αυξάνονται οι διεθνείς τιμές πετρελαίου.

Έτσι, το ερώτημα παραμένει: θα μπορούσε ένα τέτοιο μοντέλο να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα ώστε να περιοριστούν οι πιέσεις στο κόστος παραγωγής και στις τιμές;