Ιταλία: Άνοδος στην παραγωγή κάστανων με σύγχρονες μεθόδους – Υψηλότερες τιμές από την Ελλάδα αλλά και νέες προοπτικές

88

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Η παραγωγή κάστανων στην Ιταλία , όπως επισημαίνει το Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) της Πρεσβεία της Ελλάδος στη Ρώμη, αποτελεί μια μακρά αγροτική παράδοση που επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο. Από το ιστορικό «δέντρο του ψωμιού» των Απέννινων, έως τις σύγχρονες καλλιέργειες marroni στις πεδιάδες, η ιταλική καστανοκαλλιέργεια συνδυάζει παράδοση και καινοτομία.
Με επενδύσεις, βιοτεχνολογική έρευνα και νέες μορφές αγροτουρισμού, ο κλάδος στοχεύει σε αύξηση παραγωγικότητας και εξωστρέφεια, ενώ η Ελλάδα αναδεικνύεται σε σημαντικό εμπορικό εταίρο και ανταγωνιστή στις διεθνείς αγορές.

Από το «δέντρο του ψωμιού» στη σύγχρονη παραγωγή

Η καστανιά υπήρξε για αιώνες βασική πηγή τροφής στις ορεινές περιοχές της Ιταλίας. Μετά την πτώση της παραγωγής τη δεκαετία του ’50 και την κρίση του 2011–2014 λόγω του εντόμου Dryocosmus kuriphilus, ο κλάδος επανήλθε δυναμικά χάρη στη βιολογική αντιμετώπιση και τις σύγχρονες καλλιεργητικές πρακτικές.

Σήμερα, η Ιταλία παράγει περίπου 50.000 τόνους κάστανων ετησίως, καταλαμβάνοντας την 5η θέση παγκοσμίως, πίσω από Κίνα, Ισπανία, Βολιβία και Τουρκία.

Νέοι παραγωγοί και αγροτική αναγέννηση

Η νέα γενιά Ιταλών καστανοπαραγωγών είναι νεότερη, πιο μορφωμένη και πιο επιχειρηματικά δραστήρια. Συνδυάζει την καλλιέργεια με αγροτουρισμό, εκπαιδευτικά αγροκτήματα και άλλες δραστηριότητες.
Παράλληλα, οι περιφέρειες επενδύουν σε αναδιάρθρωση φυτειών, μηχανοποίηση και προστασία των παραδοσιακών καστανεώνων.

Ωστόσο, η εγκατάλειψη ορεινών εκτάσεων άνω των 500 μέτρων παραμένει πρόβλημα, με τους νέους καστανεώνες να αναπτύσσονται κυρίως σε πιο εύκολες, πεδινές περιοχές.

Η βιοτεχνολογία στην υπηρεσία της καστανοκαλλιέργειας

Οι βιοτεχνολογίες αλλάζουν ριζικά την παραγωγή:

• Ανάπτυξη ανθεκτικών ποικιλιών μέσω διασταυρώσεων με ιαπωνικές ή κινεζικές καστανιές.
• Βιολογική φυτοπροστασία με το έντομο Torymus sinensis αντί χημικών.
• Μοριακή ταυτοποίηση ποικιλιών και ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας προϊόντων ΠΟΠ/ΠΓΕ.
• Ανάλυση εδαφών για πρόληψη ασθενειών και βελτίωση παραγωγικότητας.
• Καινοτομία στη μεταποίηση, με προϊόντα όπως αλεύρι κάστανου, μαρμελάδες και marrons glacés.

Τιμές και αγορές – Ιταλία vs Ελλάδα

Οι ιταλικές τιμές χονδρικής παραμένουν υψηλότερες από τις ελληνικές, λόγω ποιότητας, πιστοποιήσεων και ισχυρής βιομηχανικής ζήτησης:

Η Ελλάδα παραμένει πιο οικονομική, αλλά με μικρότερη διεθνή αναγνωρισιμότητα. Οι marroni του Πηλίου και της Αγιάς διακρίνονται για την ποιότητά τους και κερδίζουν σταδιακά έδαφος στην ευρωπαϊκή αγορά.

Εμπόριο Ελλάδας–Ιταλίας: Ισχυροί δεσμοί

Η Ιταλία είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας καστάνων παγκοσμίως και δεύτερη εξαγωγική δύναμη μετά την Κίνα. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους βασικούς της προμηθευτές.
Σύμφωνα με Eurostat (2021–2024), οι εισαγωγές καστάνων από την Ελλάδα στην Ιταλία ανήλθαν σε πάνω από 6 εκατ. ευρώ το 2024.

Έρευνα, χρηματοδοτήσεις και μέλλον

Η ιταλική πολιτεία επενδύει σημαντικά μέσω του Εθνικού Σχεδίου Καστανιάς 2022–2027, με χρηματοδοτήσεις σε:

• Τοσκάνη (€1,9 εκατ. για ανάκαμψη καστανεώνων),
• Εμίλια-Ρομάνια (€4,6 εκατ. για βιώσιμη ανάπτυξη),
• Πιεμόντε (€433.000 για συλλογική διαχείριση),
• Τρεντίνο (πρόγραμμα βιοποικιλότητας και διατήρησης).

Το 2026 προβλέπεται σταθεροποίηση της αγοράς, διατήρηση των υψηλών τιμών marroni και ενίσχυση της βιολογικής καλλιέργειας.

Από τα χωράφια στα ράφια

Η ιταλική αγορά προωθεί και έτοιμα προϊόντα κάστανου (ψημένα, μαγειρεμένα, βιολογικά), με τιμές από 16 έως 50 €/kg, που απευθύνονται σε premium καταναλωτές και στη διεθνή γαστρονομία.
Η υψηλή διατροφική αξία τους, πλούσια σε φυτικές ίνες και σύνθετους υδατάνθρακες, ενισχύει τη θέση τους ως λειτουργικό τρόφιμο.

Συμπεράσματα

• Η Ιταλία διατηρεί προβάδισμα σε ποιότητα, πιστοποιήσεις και μεταποίηση.
• Η Ελλάδα προσφέρει ανταγωνιστικές τιμές και ποιοτικά προϊόντα με περιθώρια εξαγωγικής ενίσχυσης.
• Οι κλιματικές συνθήκες και η υπερπαραγωγή το 2025 επηρέασαν τις τιμές και στις δύο χώρες.
• Οι βιοτεχνολογικές εξελίξεις και η αναδιάρθρωση δείχνουν το μέλλον της καστανοκαλλιέργειας στην Ευρώπη.

Εισαγωγές-Εξαγωγές καστάνου Kαστάνα με κέλυφος (in shell):