Καύσωνας και ξηρασία «χτυπούν» τις καλλιέργειες φρουτολαχανικών στην Ευρώπη

82

Σήμα κινδύνου για τις επιπτώσεις των ακραίων κυμάτων καύσωνα του καλοκαιριού του 2026 στις καλλιέργειες φρούτων και λαχανικών σε ολόκληρη την Ευρώπη εκπέμπει η PROFEL, η Ευρωπαϊκή Ένωση Βιομηχανιών Μεταποίησης Φρούτων και Λαχανικών.

Όπως αναφέρει στο δελτίο τύπου της, οι καλλιεργητές και οι μεταποιητές καταγράφουν σημαντικές απώλειες τόσο στις αποδόσεις όσο και στην ποιότητα κατά την τρέχουσα περίοδο συγκομιδής. Παράλληλα, η PROFEL επισημαίνει ότι τα κύματα καύσωνα αυτής της έντασης δεν αποτελούν πλέον εξαιρετικά γεγονότα και υπογραμμίζει την ανάγκη για άμεση προσαρμογή και πολιτικές ανταπόκρισης.

Πέντε ισχυροί καύσωνες από τα τέλη Μαΐου

Σύμφωνα με την PROFEL, από τα τέλη Μαΐου η Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με μια σειρά σοβαρών καυσώνων, πέντε από τους οποίους σημειώθηκαν έως τον Αύγουστο και τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Ο Ιούνιος και ο Ιούλιος καταγράφηκαν ως οι θερμότεροι μήνες που έχουν καταγραφεί ποτέ στη δυτική Ευρώπη, ενώ οι βροχοπτώσεις από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο παρέμειναν κάτω από τον μέσο όρο σε μια μεγάλη γεωγραφική ζώνη, από την Πορτογαλία και την Ιταλία έως τη νότια Φινλανδία.

Η Γαλλία και η Ισπανία κατέγραψαν επίπεδα ξηρασίας-ρεκόρ, ενώ οι περιορισμοί στη χρήση νερού κάλυψαν σχεδόν το 70% του γαλλικού εδάφους. Παράλληλα, συνθήκες συναγερμού εξαπλώθηκαν στις κύριες παραγωγικές περιοχές της Ευρώπης.

Μειωμένες αποδόσεις και προβλήματα ποιότητας

Η επίδραση των υψηλών θερμοκρασιών και της έλλειψης νερού δεν περιορίζεται μόνο στην ποσότητα της παραγωγής.

Η PROFEL εξηγεί ότι ο κλάδος των μεταποιημένων φρούτων και λαχανικών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από υπαίθριες καλλιέργειες, οι οποίες πρέπει να συγκομίζονται μέσα σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. Οι ημερομηνίες σποράς και οι εκτάσεις καλλιέργειας καθορίζονται αρκετούς μήνες νωρίτερα, με αποτέλεσμα τα περιθώρια προσαρμογής όταν εμφανίζονται ακραίες συνθήκες να είναι περιορισμένα.

Εκτός από τις μειωμένες αποδόσεις, το θερμικό στρες επηρεάζει το μέγεθος, την ομοιομορφία και τα χαρακτηριστικά των προϊόντων που είναι απαραίτητα για τη μεταποίηση. Ως αποτέλεσμα, μέρος της συγκομιδής μπορεί να μην είναι αξιοποιήσιμο.

Μάλιστα, σύμφωνα με το δελτίο τύπου, σε περιοχές όπου δεν υπήρχε διαθέσιμο νερό, χωράφια παρέμειναν ασυγκόμιστα, ενώ εκτάσεις δεν σπάρθηκαν ποτέ.

Η προσαρμογή γίνεται πλέον απαραίτητη

Η PROFEL σημειώνει ότι τα κλιματικά μοντέλα, αλλά και η πρόσφατη εμπειρία, δείχνουν πως η ακραία ζέστη, η ξηρασία και η λειψυδρία αναμένεται να γίνουν συχνότερες και εντονότερες.

Για την αντιμετώπιση επαναλαμβανόμενων συνθηκών αυτού του είδους, ο κλάδος θέτει τρεις βασικές ανάγκες.

Αξιόπιστη πρόσβαση στο νερό

Πρώτη προτεραιότητα είναι η αξιόπιστη πρόσβαση σε νερό, καθώς και η δυνατότητα τοπικής αποθήκευσής του, μέσα σε ένα ορθό περιβαλλοντικό πλαίσιο.

Στήριξη των επενδύσεων

Παράλληλα, η PROFEL ζητά ένα χρηματοπιστωτικό και πολιτικό περιβάλλον που θα υποστηρίζει τις επενδύσεις για τον περιορισμό των προκλήσεων που συνδέονται με τις καιρικές συνθήκες.

Νέες ποικιλίες και γεωπονική έρευνα

Τρίτος άξονας είναι η συνεχής βελτίωση των ποικιλιών και η γεωπονική έρευνα, με στόχο την ανάπτυξη ποικιλιών και συστημάτων καλλιέργειας που θα αντέχουν καλύτερα στο θερμικό στρες.

Η PROFEL υπογραμμίζει παράλληλα την ανάγκη για επαρκή δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση αυτών των μακροπρόθεσμων επενδύσεων.

Από το χωράφι στη μεταποίηση και το κόστος παραγωγής

Το καλοκαίρι του 2026, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή ένωση, καταδεικνύει με ιδιαίτερα έντονο τρόπο τη σύνδεση ανάμεσα στις συνθήκες που επικρατούν στο χωράφι και στη λειτουργία της μεταποιητικής βιομηχανίας.

Οι χαμηλότερες και πιο ακανόνιστες συγκομιδές οδηγούν άμεσα σε μειωμένη διαθεσιμότητα ευρωπαϊκών πρώτων υλών και σε χαμηλότερους όγκους μεταποίησης.

Η μειωμένη παραγωγή προς μεταποίηση συνεπάγεται, σύμφωνα με την PROFEL, και υποχρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας των εγκαταστάσεων, γεγονός που οδηγεί σε υψηλότερο κόστος παραγωγής ανά μονάδα.

Παράλληλα, η PROFEL θεωρεί σημαντική τη διασφάλιση του μακροπρόθεσμου εφοδιασμού με φρούτα και λαχανικά που καλλιεργούνται κοντά στις εγκαταστάσεις μεταποίησης, συνδέοντας το ζήτημα με τις αγροτικές οικονομίες, τις εκπομπές ρύπων από τις μεταφορές και την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης.

Ένας μεγάλος ευρωπαϊκός κλάδος

Η PROFEL είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση Βιομηχανιών Μεταποίησης Φρούτων και Λαχανικών και εκπροσωπεί περισσότερες από 400 εταιρείες σε 12 ευρωπαϊκές χώρες.

Τα μέλη της δραστηριοποιούνται στην παραγωγή κονσερβοποιημένων, κατεψυγμένων και αφυδατωμένων λαχανικών, καθώς και μαρμελάδων, συντηρημένων, κατεψυγμένων και κονσερβοποιημένων φρούτων.

Συνολικά, οι επιχειρήσεις-μέλη της PROFEL απασχολούν περισσότερους από 80.000 εργαζομένους, ενώ ο συνολικός κύκλος εργασιών τους ανέρχεται περίπου στα 22 δισ. ευρώ.

Σε ετήσια βάση, τα μέλη της παράγουν περίπου 3,3 εκατ. τόνους κατεψυγμένων λαχανικών, 2,1 εκατ. τόνους κονσερβοποιημένων λαχανικών, 1 εκατ. τόνους κονσερβοποιημένων φρούτων και κομπόστας, 485.000 τόνους μαρμελάδων και συντηρημένων φρούτων και 55.000 τόνους αποξηραμένων λαχανικών, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 600.000 τόνους πρώτων υλών.

Το μήνυμα της PROFEL

Το βασικό μήνυμα του ευρωπαϊκού κλάδου, όπως αποτυπώνεται στο δελτίο τύπου, είναι ότι οι συνθήκες του καλοκαιριού του 2026 καταδεικνύουν την ανάγκη για προσαρμογή απέναντι στην ακραία ζέστη, την ξηρασία και τη λειψυδρία, με έμφαση στην πρόσβαση στο νερό, στις επενδύσεις και στην έρευνα για πιο ανθεκτικές καλλιέργειες.