Κίνα: Αγροτική υπερδύναμη με παραγωγή-ρεκόρ και στρατηγική αυτάρκειας στα τρόφιμα

224

Η Κίνα εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό αγροτικών προϊόντων παγκοσμίως, διατηρώντας πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνή αγροτική οικονομία, με τα κύρια παραγόμενα προϊόντα να είναι ρύζι, σιτάρι, πατάτες, καλαμπόκι, τσάι, λοιπά δημητριακά, μήλα, βαμβάκι, σπορέλαια, χοιρινό κρέας αλιεύματα.

Σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση 2025 του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της Πρεσβείας της Ελλάδας στο Πεκίνο, η χώρα καταγράφει νέα αύξηση στην παραγωγή σιτηρών, κρέατος και υδρόβιων οργανισμών, ενώ παράλληλα υλοποιεί μια μακροπρόθεσμη στρατηγική ενίσχυσης της διατροφικής επάρκειας και της αγροτικής ανάπτυξης.

Παρά το τεράστιο παραγωγικό της μέγεθος, η Κίνα παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων στον κόσμο, προκειμένου να καλύψει τις αυξανόμενες διατροφικές ανάγκες του πληθυσμού της.

Αύξηση εκτάσεων και παραγωγής σιτηρών

Το 2025, η σπαρμένη έκταση σιτηρών ήταν 119,41 εκατομμύρια εκτάρια, σημειώνοντας αύξηση 0,09 εκατομμυρίων εκταρίων σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Από αυτό το σύνολο, η σπαρμένες εκτάσεις ήταν:

• ρυζιού 29,01 εκατομμύρια εκτάρια, (αύξηση 0,01 εκατομμυρίων εκταρίων),
• σιταριού 23,58 εκατομμύρια εκτάρια (μείωση 0,01 εκατομμυρίων εκταρίων),
• καλαμποκιού 44,96 εκατομμύρια εκτάρια (αύξηση 0,22 εκατομμυρίων εκταρίων), σόγιας 10,26 εκατομμύρια εκτάρια (μείωση 0,07 εκατομμυρίων εκταρίων),
• βαμβακιού 2,98 εκατομμύρια εκτάρια (αύξηση 0,14 εκατομμυρίων εκταρίων),
• ελαιούχων καλλιεργειών 14,45 εκατομμύρια εκτάρια (αύξηση 0,16 εκατομμυρίων εκταρίων),
• ζαχαρούχων καλλιεργειών 1,49 εκατομμύρια εκτάρια (αύξηση 0,03 εκατομμυρίων εκταρίων).

Η συνολική παραγωγή σιτηρών το 2025 ήταν 714,88 εκατομμύρια τόνοι, σημειώνοντας αύξηση 8,38 εκατομμυρίων τόνων σε σχέση με το προηγούμενο έτος (αύξηση 1,2%).

Από αυτό το σύνολο, η παραγωγή ήταν:

• καλοκαιρινών καλλιεργειών 149,75 εκατομμύρια τόνοι (μειωμένη κατά 0,1%),
• του πρώιμου ρυζιού 28,51 εκατομμύρια τόνοι (αυξημένη κατά 1,2%),
• των φθινοπωρινών σιτηρών 536,62 εκατομμύρια τόνοι (αυξημένη κατά 1,5%).

Ρεκόρ παραγωγής σε ρύζι, καλαμπόκι και σόγια

Η παραγωγή δημητριακών ήταν 660,21 εκατομμύρια τόνοι (αυξημένη κατά 1,2% σε σχέση με το προηγούμενο έτος,) εκ των οποίων:

• η παραγωγή ρυζιού ήταν 209,04 εκατομμύρια τόνοι, (αυξημένη κατά 0,7%),
• του σιταριού 140,07 εκατομμύρια τόνοι (στο ίδιο επίπεδο με το προηγούμενο έτος) και
• του καλαμποκιού ήταν 301,24 εκατομμύρια τόνοι (αυξημένη κατά 2,1%).

Η παραγωγή σόγιας ανήλθε σε 20,91 εκατομμύρια τόνους (αυξημένη κατά 1,3% σε σχέση με το προηγούμενο έτος).

Ενίσχυση της κτηνοτροφίας και της παραγωγής γάλακτος

Η συνολική παραγωγή χοιρινού, βοδινού, αρνίσιου κρέατος και πουλερικών το 2025 ανήλθε σε 100,72 εκατομμύρια τόνους, (αύξηση 4,2% σε σχέση με το προηγούμενο έτος).

Από αυτό το σύνολο:

• η παραγωγή χοιρινού κρέατος ήταν 59,38 εκατομμύρια τόνοι (αύξηση 4,1%),
• βοδινού 8,01 εκατομμύρια τόνοι (αύξηση 2,8%),
• αρνίσιου κρέατος 4,96 εκατομμύρια τόνοι (μείωση 4,2%) και
• η παραγωγή πουλερικών ήταν 28,37 εκατομμύρια τόνοι (αύξηση 6,7%).

Η συνολική παραγωγή αυγών ήταν 34,98 εκατομμύρια τόνοι (μείωση 2,5%). Η παραγωγή γάλακτος ήταν 40,91 εκατομμύρια τόνοι (αύξηση 0,3%). Στο τέλος του έτους, 429,67 εκατομμύρια χοίροι ήταν εγγεγραμμένοι στο σύνολο των αποθεμάτων (αύξηση κατά 0,5% σε σύγκριση με το τέλος του προηγούμενου έτους, και 719,73 εκατομμύρια χοίροι σφαγιάστηκαν (αύξηση κατά 2,4%) σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Υδρόβιοι οργανισμοί

Η συνολική παραγωγή προϊόντων από υδρόβιους οργανισμούς το 2025 ανήλθε σε 76,57 εκατομμύρια τόνους (αύξηση 4,1% σε σχέση με το προηγούμενο έτος). Από αυτό το σύνολο, η παραγωγή προϊόντων υδρόβιων οργανισμών ιχθυοκαλλιέργειας ήταν 63,24 εκατομμύρια τόνοι (αύξηση 4,4%), και η παραγωγή προϊόντων αλιευμένων υδρόβιων οργανισμών ήταν 13,33 εκατομμύρια τόνοι (αύξηση 2,7%).

Η επισιτιστική ασφάλεια στο επίκεντρο της κινεζικής πολιτικής

Η Κυβέρνηση της Κίνας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη γεωργία η οποία θεωρείται «θεμέλιο της εθνικής οικονομίας και απαραίτητη για την διασφάλιση της ανάπτυξης, του ελέγχου του πληθωρισμού και της πρόληψης των οικονομικών κινδύνων».

Επιπλέον, επιδιώκεται σταθερά η διατροφική ασφάλεια μέσω αφενός των εισαγωγών και αφετέρου ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής (π.χ. επάρκεια δημητριακών) και της βελτίωσης της ποιότητας μέσω ελέγχων ακόμη και με ενοικιάσεις εκτάσεων γης σε χώρες κυρίως Λατινικής Αμερικής και Αφρικής για την επάρκεια σε βασικά προϊόντα κινεζικής διατροφής.

Μέτρα μεσοπρόθεσμης αναδιάρθρωσης του γεωργικού τομέα

Στο πλαίσιο της μεσοπρόθεσμης αναδιάρθρωσης του γεωργικού τομέα, η Κυβέρνηση υλοποιεί σειρά σχετικών μέτρων όπως: παροχή φορολογικών κινήτρων για νεοφυείς επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αγροτικές περιοχές σε συνδυασμό με προγράμματα χρηματοδότησης και χρήσης γης, διεύρυνση προγραμμάτων ανώτατης εκπαίδευσης στους τομείς αγροτικής χωροταξίας και σχεδιασμού, κίνητρα δημιουργίας επιχειρηματικών πάρκων και μεταφοράς τεχνολογίας/τεχνογνωσίας στις αγροτικές περιοχές.

Από 1.10.2015 είναι σε ισχύ ο νέος Νόμος περί ασφάλειας τροφίμων ο οποίος εισάγει μια σειρά από νέες διατάξεις και τροποποιεί παλαιότερες επί το αυστηρότερο. Η Κίνα έχει καταστεί από το 2011 ο μεγαλύτερος εισαγωγέας τροφίμων στον κόσμο. Για την εισαγωγή τροφίμων στην Κίνα, αυτή επιτρέπεται εφόσον εξεταστεί το σύστημα ελέγχων της χώρας εξαγωγής και κριθούν ικανοποιητικές οι διαδικασίες που ακολουθεί.

Οι κανόνες ελέγχου και καραντίνας θα πρέπει να συμμορφώνονται στα κινεζικά πρότυπα και οι εισαγωγείς πρέπει να παρουσιάζουν πλήρη τεκμηρίωση για τα εισαγόμενα τρόφιμα καθώς και ιχνηλασιμότητα.

Σήμερα στην Κίνα εισάγονται τρόφιμα από 61 χώρες ενώ είναι καταχωρημένοι 90.000 εξαγωγείς διεθνώς.

Επίσης, στο ιδιαίτερης πολιτικής σημασίας «Κεντρικό Κείμενο υπ’ αριθμ. 1», το οποίο δημοσιεύθηκε στις 21.2.2021, από την Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, επισημαίνεται ότι, η επιτυχής ολοκλήρωση των προσπαθειών της κινεζικής κυβέρνησης για την καταπολέμηση τη φτώχιας σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας περιόδου, κατά την οποία οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν στην αγροτική αναζωογόνηση, που προϋποθέτει την χάραξη συναφών πολιτικών στήριξης, τον σχεδιασμό υψηλού επιπέδου και την υλοποίηση μεγάλου όγκου επενδύσεων.

 Το γεγονός, μάλιστα, ότι τα αποτελέσματα των προσπαθειών όλων των εμπλεκομένων δεν είναι τόσο εύκολα μετρήσιμα, όσο εκείνα των προσπαθειών για την καταπολέμηση της φτώχιας, καθιστά την εκπλήρωση του στόχου σημαντική πρόσκληση για την κινεζική κυβέρνηση.

Όπως, άλλωστε, σημειώνουν αναλυτές, για την ομαλή μετάβαση από την καταπολέμηση της φτώχιας, στην αγροτική αναζωογόνηση, απαιτούνται κρατικές εγγυήσεις, μέσω σαφών πολιτικών και θεσμών.

Αγροτική αναζωογόνηση και τεχνολογικός εκσυγχρονισμός

Στο πλαίσιο αυτό, το θεσμικό πλαίσιο που προβλέπεται για την επίτευξη της αγροτικής αναζωογόνησης αποτελείται από τις εξής οκτώ (8) συνιστώσες:

α) κρατική στρατηγική και κρατικός σχεδιασμός, β) κομματικοί κανονισμοί, γ) νομικές εγγυήσεις, δ) λογοδοσία της ηγεσίας, ε) σημαντικές δράσεις και έργα, στ) πολιτικές και κανονισμοί που αντιμετωπίζουν τις ανησυχίες των αγροτών, ζ) πλήρης θεσμική κάλυψη και η) σχέδια χρηματοδότησης.

Επίσης, δημιουργείται Εθνικό Γραφείο Αγροτικής Αναζωογόνησης, το οποίο καταλαμβάνει τη θέση του Εθνικού Γραφείου Αγροτικής Αναζωογόνησης, με ευρύτερες, όμως, αρμοδιότητες, καθώς θα ασχολείται με θέματα αγροτικού σχεδιασμού, βιομηχανικής ανάπτυξης και αγροτικής τεχνολογίας.

Στο εσωτερικό μέτωπο, δίδεται προτεραιότητα στους σπόρους και στις αρόσιμες εκτάσεις, σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου επικρατούσαν οι επιδοτήσεις, η τεχνολογία και η πράσινη ανάπτυξη. Επίσης, δίδεται ιδιαίτερη σημασία στην επισιτιστική ασφάλεια, καθώς διατυπώνεται ρητώς η ανάγκη για «ενίσχυση της προσφοράς και εγγύηση της παραγωγικής ικανότητας σιτηρών, ως βασικό αγροτικό προϊόν».

Μάλιστα, η έννοια της αυτάρκειας μετατοπίζεται από το πεδίο της παραγωγής, στο πεδίο της επάρκειας σπόρων. Ο χωροθετικός σχεδιασμός που προτείνεται, κατά τη συνήθη κινεζική πρακτική, συνίσταται στη δημιουργία μιας Εθνικής Βιομηχανικής Ζώνης Επισιτιστικής Ασφάλειας, Ζωνών Επίδειξης Εκσυγχρονισμού της Γεωργίας και Εθνικών Πιλοτικών Ζωνών Πράσινης Αγροτικής Ανάπτυξης, καθώς και στην ίδρυση ενός Εθνικού Κέντρου Τροπικών Αγροτικών Επιστημών. Σε όλα τα ανωτέρω θα διοχετευθούν, με μέριμνα του κράτους, οι απαραίτητοι πόροι, κυρίως χρηματοδότηση, εκτάσεις και κατηρτισμένο εργατικό δυναμικό.

 Στο εξωτερικό μέτωπο, έχουν περιορισθεί αναφορές όπως π.χ. «αύξηση των εισαγωγών απαραίτητων αγροτικών προϊόντων» (2020) ή «στήριξη της εξωστρέφειας των εταιρειών» (2019).

Οι μόνες σχετικές αναφορές αφορούν στην βελτιστοποίηση των εμπορικών μοντέλων και τη διαφοροποίηση των εισαγωγών, στην παρότρυνση των κινεζικών επιχειρήσεων να εμπλακούν σε παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, στην καταπολέμηση του λαθρεμπορίου βασικών αγροτικών προϊόντων και στην ενίσχυση των μέτρων καραντίνας, προκειμένου να περιορισθεί η είσοδος χωροκατακτητικών αλλόχθονων ειδών στην κινεζική επικράτεια. Ειδικότερα για το θέμα των σπόρων, μεταξύ άλλων, προβλέπεται:

α) η προστασία και αξιοποίηση των πόρων αγροτικού ιδιοπλάσματος,

β) η βελτίωση του εθνικού αποθετηρίου ιδιοπλάσματος φυτών και ζώων,

γ) η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης στήριξης της βασικής έρευνας και η υλοποίηση σημαντικών έργων Έρευνας & Ανάπτυξης, με στόχο την ανάπτυξη ποικιλιών υψηλής ποιότητας,

δ) η παρότρυνση των ιδιωτικών εταιρειών σπόρων να δημιουργήσουν το δικό τους σύστημα ανάπτυξης,

ε) η βελτίωση των βάσεων σπόρων και

στ) η διασύνδεση ανάπτυξης, πολλαπλασιασμού και επέκτασης. Όσον αφορά στους Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς, το νέο κείμενο ορίζει ότι, οι βασικές αρχές έρευνας και εμπορευματοποίησής τους είναι «ο σεβασμός στην επιστήμη, η αυστηρή επίβλεψη, η συγκροτημένη προώθηση της βιομηχανοποίησης και η εφαρμογή βιολογικών τεχνολογιών ανάπτυξης».

Επενδύσεις σε «έξυπνα» αγροτικά μηχανήματα

Τέλος, για τον τομέα των αγροτικών μηχανημάτων, προβλέπεται η βελτίωση των ενδογενών ικανοτήτων Έρευνας & Ανάπτυξης των επιχειρήσεων, η στήριξη της Έρευνας & Ανάπτυξης για την παραγωγή «έξυπνων» προϊόντων αιχμής και μηχανημάτων καταλλήλων για λοφώδεις περιοχές, η ενίσχυση των επιδοτήσεων κατά την προμήθεια μηχανημάτων και η θέσπιση νέων επιδοτήσεων για τη μηχανοποίηση διαδικασιών.