ΚΟΑ οίνου: Στο επίκεντρο η χρηματοδότηση και το μέλλον των αμπελοοινικών προγραμμάτων

48

Σε κρίσιμο σημείο βρίσκονται οι συζητήσεις για το μέλλον της Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (ΚΟΑ) στον αμπελοοινικό τομέα, στο πλαίσιο της επόμενης μεταρρύθμισης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Οι εκπρόσωποι της παραγωγής και της ευρωπαϊκής οινοβιομηχανίας ζητούν να διατηρηθεί ένα διακριτό σύστημα παρεμβάσεων για τον κλάδο, εκφράζοντας παράλληλα προβληματισμό για το ενδεχόμενο σύνδεσης των ενισχύσεων με τις Οργανώσεις Παραγωγών (ΟΠ).

Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης η διασφάλιση των διαθέσιμων πόρων, τα ποσοστά ευρωπαϊκής συγχρηματοδότησης, η διατήρηση των υφιστάμενων μέτρων και η ανάγκη για νέα εργαλεία που θα επιτρέπουν μεγαλύτερη ευελιξία στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών της αγοράς.

Copa-Cogeca: Να παραμείνουν υποχρεωτικά τα αμπελοοινικά προγράμματα

Η Copa-Cogeca υποστηρίζει τη διατήρηση των αμπελοοινικών προγραμμάτων ως βασικού εργαλείου πολιτικής. Η θέση της είναι ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός θα πρέπει να συνεχίσει να εφαρμόζεται υποχρεωτικά τουλάχιστον στα 16 κράτη μέλη που περιλαμβάνονται σήμερα στο σχετικό παράρτημα της ΚΟΑ και υλοποιούν τέτοια προγράμματα.

Παράλληλα, ο ευρωπαϊκός συνεταιριστικός φορέας δεν απορρίπτει τον ρόλο των Οργανώσεων Παραγωγών. Ωστόσο, επισημαίνει ότι το μελλοντικό σύστημα δεν θα πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά σε ένα συγκεκριμένο οργανωτικό μοντέλο.

Σύμφωνα με τη θέση που εκφράζει η Copa-Cogeca, οι χρηματοδοτήσεις θα πρέπει να εξακολουθήσουν να είναι διαθέσιμες στους υφιστάμενους δικαιούχους και το σύστημα να παραμένει ανοιχτό σε διαφορετικές μορφές οργάνωσης: από μεμονωμένους αμπελουργούς και συνεταιρισμούς έως οινοποιεία, ομάδες Γεωγραφικών Ενδείξεων, ΟΠ και ενώσεις ΟΠ.

Το παράδειγμα της Γαλλίας

Ένα από τα επιχειρήματα που τίθενται στη συζήτηση αφορά τη διαφορετική οργανωτική πραγματικότητα που επικρατεί στα κράτη μέλη.

Η Copa-Cogeca επισημαίνει ειδικότερα ότι οι ΟΠ δεν έχουν αναπτυχθεί με τον ίδιο τρόπο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γαλλία, μια από τις σημαντικότερες οινοπαραγωγούς χώρες της Ευρώπης, όπου, σύμφωνα με την τοποθέτηση του φορέα, δεν υπάρχει μέχρι σήμερα το απαιτούμενο εθνικό νομικό πλαίσιο για τη συγκρότηση Οργανώσεων Παραγωγών στον αμπελοοινικό τομέα.

Η σχετική ρύθμιση βρίσκεται ακόμη σε εκκρεμότητα, παρά το ενδιαφέρον που έχει εκφραστεί από τον γαλλικό αμπελοοινικό κλάδο.

Επιφυλάξεις και από την ευρωπαϊκή οινοβιομηχανία

Ανάλογες ανησυχίες διατυπώνονται και από την πλευρά της ευρωπαϊκής οινοβιομηχανίας. Ο Ignacio Sánchez Recarte, γενικός γραμματέας της CEEV, τάσσεται υπέρ της διατήρησης ενός ειδικού πλαισίου για τις παρεμβάσεις στον αμπελοοινικό τομέα.

Όπως υποστηρίζει, τα συγκεκριμένα εργαλεία είναι απαραίτητα προκειμένου να αντιμετωπίζονται οι ιδιαίτερες διαρθρωτικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες που χαρακτηρίζουν την αμπελουργία και την οινοπαραγωγή.

Η CEEV ζητά, παράλληλα, οι τομεακές παρεμβάσεις για τον οίνο να παραμείνουν υποχρεωτικές για τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο σύστημα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πολυμορφία του ευρωπαϊκού αμπελοοινικού τομέα. Οι διαφορετικές δομές παραγωγής και οργάνωσης, σύμφωνα με τον Sánchez Recarte, καθιστούν προβληματική μια προσέγγιση που θα συνέδεε την πρόσβαση στις αμπελοοινικές ενισχύσεις αποκλειστικά με την ύπαρξη Οργανώσεων Παραγωγών.

Το μεγάλο ζήτημα της χρηματοδότησης

Πέρα από τη μορφή των προγραμμάτων, σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορά και τα διαθέσιμα κονδύλια.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο οι πόροι για τις αμπελοοινικές παρεμβάσεις να εντάσσονται σε ετήσιες εθνικές επιλογές στο πλαίσιο του συνολικού προϋπολογισμού της ΚΑΠ. Για την Ελλάδα, το ποσό που αναφέρεται στο υφιστάμενο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου ανέρχεται σε 23,3 εκατ. ευρώ ετησίως.

Η CEEV ζητά να υπάρχουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο σαφείς κανόνες για τη συγχρηματοδότηση, ώστε το ύψος της ευρωπαϊκής συμμετοχής να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις αποφάσεις κάθε κράτους μέλους.

Όπως επισημαίνει ο Sánchez Recarte, μια διαφορετική προσέγγιση θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών μελών και, κατ’ επέκταση, σε διαφορετικές συνθήκες στήριξης των παραγωγών και των επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά.

Η γερμανική πρόταση για ξεχωριστό «wine envelope»

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Christian Schwörer, ο οποίος υποστηρίζει τη διατήρηση ενός ειδικού δημοσιονομικού φακέλου για τον αμπελοοινικό τομέα, του λεγόμενου wine envelope.

Παράλληλα, ζητά να καθοριστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο συγκεκριμένα ποσοστά συγχρηματοδότησης για τις διαφορετικές παρεμβάσεις. Στόχος είναι, σύμφωνα με τη γερμανική πλευρά, να διατηρηθούν όσο το δυνατόν πιο συγκρίσιμες συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών και να περιοριστεί η μεταφορά ολοένα και μεγαλύτερου μέρους των αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο.

Η γερμανική αμπελουργία τάσσεται επίσης υπέρ της διατήρησης του σημερινού τρόπου σχεδιασμού και εφαρμογής των αμπελοοινικών προγραμμάτων.

Παράλληλα, απορρίπτει την ιδέα να ενσωματωθεί ο οίνος στο μοντέλο των επιχειρησιακών προγραμμάτων και ταμείων που εφαρμόζεται στον τομέα των οπωροκηπευτικών, με το επιχείρημα ότι οι δύο κλάδοι παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές στη δομή και στη λειτουργία τους.

Διατήρηση των υφιστάμενων μέτρων και νέα εργαλεία

Οι ευρωπαϊκοί φορείς του αμπελοοινικού τομέα ζητούν, επιπλέον, να μην υπάρξει απώλεια των μέτρων που ήδη εφαρμόζονται.

Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται δράσεις όπως η αναδιάρθρωση των αμπελώνων, οι επενδύσεις και η προώθηση, ενώ ζητείται να προστεθούν και νέα εργαλεία που προβλέπονται για τον κλάδο, μεταξύ των οποίων η ανάπτυξη του οινοτουρισμού και η έρευνα για την αντιμετώπιση της flavescence dorée.

Στο τραπέζι η «περιοδική αγρανάπαυση»

Ένα από τα νέα εργαλεία που προτείνεται να εξεταστούν είναι η περιοδική αγρανάπαυση (Rotationsbrache).

Η λογική του μέτρου είναι να δίνεται η δυνατότητα προσωρινής απομάκρυνσης ενός αμπελοτεμαχίου από την παραγωγή και επανένταξής του σε μεταγενέστερο χρόνο. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να υπάρχει μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα μεταξύ παραγωγικού δυναμικού και συνθηκών της αγοράς.

Η πρόταση συνδέεται κυρίως με την ανάγκη αντιμετώπισης περιόδων διαρθρωτικής υπερπαραγωγής χωρίς να απαιτούνται κάθε φορά μόνιμες λύσεις, όπως η οριστική εκρίζωση αμπελώνων.

Ο Christian Schwörer ζητά το συγκεκριμένο εργαλείο να εξεταστεί ως νέα ειδική παρέμβαση για τον αμπελοοινικό τομέα, συμπληρωματικά προς τα μέτρα που ήδη εφαρμόζονται και όσα προβλέπονται στο νέο πακέτο για τον οίνο.

Οι διαπραγματεύσεις για την επόμενη ΚΑΠ

Οι συζητήσεις για το μέλλον της ΚΟΑ οίνου εντάσσονται πλέον στη γενικότερη διαπραγμάτευση για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Το Συμβούλιο συνεχίζει τις εργασίες για τη διαμόρφωση του πλαισίου των διαπραγματεύσεων, το οποίο στη συνέχεια θα αποτελέσει τη βάση για τις συζητήσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με αφετηρία την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Για τον αμπελοοινικό κλάδο, τα βασικά ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά αφορούν τη διατήρηση των ειδικών προγραμμάτων, τον τρόπο πρόσβασης στις ενισχύσεις, το ύψος και την κατανομή της χρηματοδότησης, αλλά και τα νέα εργαλεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση των μεταβολών της αγοράς.