Νέα εστία ευλογιάς στα Τρίκαλα – Στον αέρα η ανασύσταση των κοπαδιών, νέα πίεση στη φέτα

1,2K

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Νέο σοβαρό πλήγμα δέχεται η ελληνική αιγοπροβατοτροφία, καθώς, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες από την περιοχή, καταγράφεται νέα εστία ευλογιάς των αιγοπροβάτων στην Καστανιά Καλαμπάκας Τρικάλων, μετά τα πρόσφατα κρούσματα στη Λιβαδιά Σερρών και στη Φιλώτα Φλώρινας.

Η νέα εξέλιξη επαναφέρει με ένταση το ζήτημα της ανασύστασης των κοπαδιών, καθώς οι κτηνοτρόφοι που έχουν χάσει το ζωικό τους κεφάλαιο βλέπουν την επανεκκίνηση των εκμεταλλεύσεών τους να απομακρύνεται χρονικά. Παράλληλα, η συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου περιορίζει την παραγωγή πρόβειου γάλακτος, δημιουργώντας ντόμινο επιπτώσεων από το στάβλο και το τυροκομείο μέχρι το ράφι.

Νέα εστία, νέα αναστάτωση στην κτηνοτροφία

Η εμφάνιση νέου κρούσματος, σε μια περίοδο κατά την οποία ο κλάδος προσπαθεί να διαχειριστεί ήδη τεράστιες απώλειες, εντείνει την ανησυχία των παραγωγών.

Για τους κτηνοτρόφους που έχουν ήδη υποστεί υποχρεωτικές θανατώσεις ζώων, κάθε νέα εστία δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη υγειονομικό περιστατικό. Σημαίνει περισσότερους περιορισμούς, μεγαλύτερη αβεβαιότητα και, κυρίως, νέα καθυστέρηση στην προσπάθεια επαναφοράς των εκμεταλλεύσεων σε παραγωγική λειτουργία.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή η αιγοπροβατοτροφία δεν μπορεί να επανέλθει από τη μια ημέρα στην άλλη. Η απώλεια ενός κοπαδιού σημαίνει απώλεια παραγωγής για μεγάλο χρονικό διάστημα και ανάγκη για σημαντικά κεφάλαια προκειμένου να δημιουργηθεί ξανά το απαραίτητο ζωικό κεφάλαιο.

Μετατίθεται η ανασύσταση – Άλλοι έξι μήνες αναμονής

Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον και το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ανασύσταση των εκμεταλλεύσεων μετά από εστίες νοσημάτων κατηγορίας Α. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2020/687 θέτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την επανασύσταση, μεταξύ άλλων την ολοκλήρωση καθαρισμού και απολύμανσης, την παρέλευση της απαιτούμενης περιόδου παρακολούθησης και τους αναγκαίους κτηνιατρικούς και εργαστηριακούς ελέγχους. Για την ευλογιά των αιγοπροβάτων, ο κανονισμός προβλέπει συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα για τα μέτρα και την άρση των περιορισμών.

Στην πράξη, οι νέες εστίες σημαίνουν για τους πληγέντες κτηνοτρόφους ότι η ανασύσταση των κοπαδιών μετατίθεται για ακόμη έξι μήνες, γεγονός που παρατείνει την περίοδο κατά την οποία οι μονάδες παραμένουν χωρίς παραγωγικό ζωικό κεφάλαιο.

Για έναν κτηνοτρόφο που έχει ήδη χάσει το κοπάδι του, έξι επιπλέον μήνες δεν είναι μια τυπική διοικητική καθυστέρηση. Είναι έξι ακόμη μήνες χωρίς παραγωγή γάλακτος, χωρίς έσοδα από την εκμετάλλευση και με τα πάγια έξοδα να συνεχίζονται.

Η δέσμευση Σχοινά και το ερώτημα της αλλαγής του πλαισίου

Το ζήτημα έχει τεθεί και σε πολιτικό επίπεδο. Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς έχει δηλώσει ότι η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου αποτελεί μέρος του σχεδιασμού του ΥΠΑΑΤ για την επόμενη ημέρα της κτηνοτροφίας. Σε δήλωσή του στις 4 Σεπτεμβρίου 2026, ανέφερε ότι το υπουργείο προετοιμάζει συνολικό σχέδιο ανάταξης της ελληνικής κτηνοτροφίας, στο οποίο περιλαμβάνεται η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου.

Παράλληλα, έχει διατυπωθεί η δέσμευση ότι θα αναζητηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο λύση στο ζήτημα των περιορισμών που καθυστερούν την επανεκκίνηση των εκμεταλλεύσεων.

Ωστόσο, για τους κτηνοτρόφους το ζητούμενο πλέον είναι η δέσμευση αυτή να μετατραπεί σε συγκεκριμένη αλλαγή του ισχύοντος πλαισίου. Μέχρι σήμερα, η ευρωπαϊκή διαδικασία και οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις εξακολουθούν να αποτελούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται η ανασύσταση.

Και όσο εμφανίζονται νέες εστίες, τόσο μετακινείται προς τα πίσω ο χρονικός ορίζοντας για την επανεκκίνηση των πληγέντων μονάδων.

Από τα θανατωμένα ζώα στην έλλειψη γάλακτος

Στο μεταξύ, οι επιπτώσεις της ευλογιάς, όμως, δεν σταματούν στις κτηνοτροφικές μονάδες.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας, Μιχάλη Σαράντη, μέσα σε περίπου δύο χρόνια έχουν θανατωθεί σχεδόν 500.000 ζώα, κυρίως πρόβατα, με αποτέλεσμα η διαθέσιμη ποσότητα γάλακτος να έχει περιοριστεί σημαντικά. Ο ίδιος εκτιμά ότι η απώλεια πρόβειου γάλακτος μπορεί να φτάσει περίπου τους 80.000 τόνους, εξέλιξη που θα μπορούσε να μεταφραστεί σε απώλεια περίπου 20.000 τόνων φέτας.

Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν το μέγεθος της αλυσίδας των επιπτώσεων: λιγότερα ζώα σημαίνουν λιγότερο γάλα, λιγότερη διαθέσιμη πρώτη ύλη για τα τυροκομεία και τελικά μεγαλύτερη πίεση στην αγορά της φέτας.

Στα 15-16 ευρώ το κιλό η φέτα;

Η εικόνα αυτή έχει ήδη προκαλέσει προειδοποιήσεις για νέες ανατιμήσεις.

Ο Μιχάλης Σαράντης έχει εκτιμήσει ότι η τιμή της φέτας, από περίπου 12-13 ευρώ το κιλό, θα μπορούσε να φτάσει στα 15-16 ευρώ το κιλό, καθώς η μειωμένη προσφορά γάλακτος συναντά την αυξημένη ζήτηση από τις διεθνείς αγορές.

Η εκτίμηση αυτή αφορά την εξέλιξη που αναμένει η ΕΔΟΦ στην αγορά και δεν αποτελεί δεδομένη μελλοντική τιμή. Ωστόσο, δείχνει την πίεση που δημιουργείται από τη μείωση της παραγωγικής βάσης.

Οι εξαγωγές αυξάνονται, αλλά η πρώτη ύλη μειώνεται

Την ίδια στιγμή, η ζήτηση για ελληνική φέτα στις αγορές του εξωτερικού παραμένει ισχυρή. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του προέδρου της ΕΔΟΦ, οι εξαγωγές καταγράφουν άνοδο περίπου 6%-7%, ενώ περίπου το 75% της παραγωγής φέτας κατευθύνεται στις αγορές του εξωτερικού.

Αυτό δημιουργεί μια ιδιαίτερα δύσκολη εξίσωση για την ελληνική γαλακτοκομία: από τη μία πλευρά υπάρχει ισχυρή ζήτηση για το εθνικό προϊόν και από την άλλη η διαθέσιμη πρώτη ύλη μειώνεται λόγω της συρρίκνωσης του ζωικού κεφαλαίου.

Ακριβότερο γάλα για να κρατηθεί η παραγωγή

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι παραγωγοί ζητούν υψηλότερες τιμές για το πρόβειο γάλα, προκειμένου να αντιμετωπίσουν το αυξημένο κόστος και να καταστεί οικονομικά βιώσιμη η διατήρηση και ανασύσταση των κοπαδιών.

Ταυτόχρονα, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η τιμή παραγωγού έχει ήδη αυξηθεί. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσαν «Τα Νέα», τον Ιούλιο του 2026 η μέση τιμή του πρόβειου γάλακτος διαμορφώθηκε στα 1,5703 ευρώ/κιλό, έναντι 1,3874 ευρώ/κιλό τον Ιούλιο του 2025, καταγράφοντας αύξηση 13,2%.

Το υψηλότερο κόστος της πρώτης ύλης, σε συνδυασμό με τη μειωμένη διαθεσιμότητα, μεταφέρεται σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα.

Η μεγάλη μάχη είναι η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου

Το μεγαλύτερο στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο η τιμή της φέτας.

Είναι η παραγωγική βάση που απαιτείται για να συνεχίσει να παράγεται η φέτα.

Χωρίς επαρκή αριθμό αιγοπροβάτων, δεν μπορεί να υπάρξει επαρκής ποσότητα γάλακτος. Και χωρίς επαρκή ποσότητα γάλακτος, η τυροκομία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένο κόστος και περιορισμένη παραγωγή.

Ο ίδιος ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης έχει χαρακτηρίσει την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου βασικό τμήμα του σχεδιασμού για την επόμενη ημέρα της ελληνικής κτηνοτροφίας.

Για τους παραγωγούς, όμως, το κρίσιμο ζήτημα είναι ο χρόνος. Κάθε νέα εστία ευλογιάς μπορεί να παρατείνει την αναμονή και να μεγαλώσει το οικονομικό κενό που καλούνται να καλύψουν.

Από την Καστανιά Τρικάλων μέχρι το ράφι

Η νέα εστία στην Καστανιά Τρικάλων, έρχεται να προστεθεί σε μια αλυσίδα περιστατικών που κρατά την ελληνική αιγοπροβατοτροφία σε κατάσταση παρατεταμένης πίεσης.

Το πρόβλημα πλέον δεν αφορά μόνο τους κτηνοτρόφους των περιοχών όπου εμφανίζεται η νόσος. Αφορά την επάρκεια της πρώτης ύλης, τη λειτουργία των τυροκομείων, το κόστος παραγωγής, την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών και τελικά την τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει μετατραπεί έτσι από μια κτηνιατρική κρίση σε ευρύτερο παραγωγικό και οικονομικό πρόβλημα.

Και όσο καθυστερεί η ανασύσταση των κοπαδιών, τόσο μεγαλώνει το ερώτημα για το πόσο γρήγορα μπορεί η ελληνική κτηνοτροφία να ξαναβρεί τον παραγωγικό της βηματισμό.