Νέα ΚΑΠ 2028-2034: Ανατροπές στις επιδοτήσεις και «κόφτες» για αγρότες – Τι φέρνει το νέο μοντέλο

3,6K

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Σε τροχιά ριζικών αλλαγών μπαίνει η νέα Κοινή Γεωργική Πολιτική, η λεγόμενη νέα ΚΑΠ, για την περίοδο 2028-2034, με ένα νέο πλαίσιο που αλλάζει εκ βάθρων το σύστημα επιδοτήσεων και τη λειτουργία των αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Αν και οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν «κλειδώσει», οι βασικές κατευθύνσεις δείχνουν σαφώς: λιγότερα δικαιώματα, περισσότερους περιορισμούς και αυξημένες υποχρεώσεις για τους παραγωγούς.

Τέλος στα ιστορικά δικαιώματα – Νέο μοντέλο ενισχύσεων

Η νέα ΚΑΠ φέρνει την κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων, αλλάζοντας το σύστημα που ίσχυε για χρόνια.

Παράλληλα, εξετάζεται η κατάργηση της περιφερειοποίησης (αροτραίες, δενδρώδεις, βοσκότοποι) και η αντικατάστασή της από μια ενιαία αποσυνδεδεμένη ενίσχυση ανά στρέμμα για όλους τους παραγωγούς, με εκτιμώμενο εύρος 13-24 ευρώ/στρέμμα.

Το νέο μοντέλο οδηγεί σε πιο ομοιόμορφη κατανομή, αλλά δημιουργεί και έντονες ανακατατάξεις στα εισοδήματα.

«Ψαλίδι» στις επιδοτήσεις και πλαφόν έως 100.000 ευρώ

Σημαντική αλλαγή αποτελεί η υποχρεωτική προοδευτική μείωση των ενισχύσεων άνω των 20.000 ευρώ και η επιβολή ανώτατου ορίου στα 100.000 ευρώ ανά αγρότη.

Την ίδια ώρα:

• οι μικροκαλλιεργητές θα λαμβάνουν κατ’ αποκοπή ενίσχυση έως 3.000 ευρώ
• ενισχύεται η αναδιανομή υπέρ μικρότερων εκμεταλλεύσεων

Ποιοι κινδυνεύουν να μείνουν εκτός επιδοτήσεων

Στο τραπέζι βρίσκονται αυστηρότερα κριτήρια επιλεξιμότητας, με συζητήσεις για:

• αποκλεισμό συνταξιούχων αγροτών
• αποκλεισμό μη επαγγελματιών (ετεροεπαγγελματιών)

Στόχος είναι η ενίσχυση των «ενεργών γεωργών», ωστόσο το μέτρο προκαλεί ήδη αντιδράσεις.

Τέλος στα Οικολογικά Σχήματα – Έρχεται νέο «πράσινο» μοντέλο

Τα σημερινά οικολογικά σχήματα καταργούνται ως ξεχωριστή κατηγορία και ενσωματώνονται στα αγροπεριβαλλοντικά μέτρα.

Η νέα ΚΑΠ γίνεται ακόμη πιο αυστηρή περιβαλλοντικά, με:

• μείωση εισροών και εκπομπών
• εξοικονόμηση νερού και ενέργειας
• αυξημένες δεσμεύσεις για τους παραγωγούς

Ενίσχυση συνδεδεμένων και στοχευμένων παρεμβάσεων

Παράλληλα, ενισχύεται η συνδεδεμένη στήριξη, με έμφαση σε:

• πρωτεϊνούχες καλλιέργειες
• μεικτές εκμεταλλεύσεις

Δίνεται επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη να στηρίζουν συγκεκριμένες ομάδες, όπως νέους αγρότες, γυναίκες και μικρές εκμεταλλεύσεις.

Ένα ταμείο αντί για δύο – Μεγαλύτερη ευελιξία, αλλά και ρίσκο

Σε αντίθεση με τη σημερινή δομή, η νέα ΚΑΠ προβλέπει ενοποίηση των δύο πυλώνων σε ένα ενιαίο χρηματοδοτικό πλαίσιο.

Αυτό δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο ανισοτήτων στην κατανομή των πόρων.

Νέο εργαλείο για κρίσεις: Το «δίχτυ ασφαλείας»

Για πρώτη φορά εισάγεται ένα ενιαίο ευρωπαϊκό εργαλείο διαχείρισης κρίσεων (Unity Safety Net), με ξεχωριστό προϋπολογισμό.

Στόχος είναι η ταχύτερη αντίδραση σε κρίσεις αγοράς και η στήριξη σε ακραία καιρικά φαινόμενα.

Το μεγάλο «αγκάθι»: Μείωση προϋπολογισμού

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τη μείωση των κονδυλίων για τη γεωργία σε επίπεδο Ε.Ε.

 ΚΑΠ 2021-2027:

• 378,5 δισ. ευρώ συνολικά (291,1 δισ. ευρώ για άμεσες ενισχύσεις και 87,4 δισ. ευρώ για αγροτική ανάπτυξη)

ΚΑΠ 2028-2034:

• περίπου 300 δισ. ευρώ βασικός προϋπολογισμός (293,7 δισ. ευρώ κύρια χρηματοδότηση και 6,3 δισ. ευρώ για το ταμείο κρίσεων)

Παράλληλα, προβλέπεται πρόσβαση σε επιπλέον χρηματοδοτικά εργαλεία, ωστόσο αυτά δεν είναι εγγυημένα.

Δεσμευμένοι Πόροι (RING FENCED)

α)φθίνουσα εισοδηματική στήριξη με βάση την έκταση

β) συνδεδεμένη εισοδηματική στήριξη

γ) ειδική ενίσχυση για το βαμβάκι

δ) ενίσχυση για φυσικούς και άλλους ειδικούς ανά περιοχή περιορισμούς

ε) στήριξη για μειονεκτήματα που προκύπτουν από ορισμένες υποχρεωτικές απαιτήσεις

στ) γεωργοπεριβαλλοντικέςκαι κλιματικές δράσεις

ζ) ενίσχυση για μικροκαλλιεργητές

η) στήριξη για εργαλεία διαχείρισης κινδύνων

θ) στήριξη επενδύσεων για γεωργούς και δασοκαλλιεργητές

ι) στήριξη για την εγκατάσταση γεωργών νεαρής ηλικίας και νέων γεωργών, την εκκίνηση αγροτικών επιχειρήσεων και την ανάπτυξη μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων

ια) στήριξη για υπηρεσίες αρωγής στην εκμετάλλευση

Εκτός δεσμευμένων πόρων

Ιβ) LEADER

ιγ) στήριξη για ανταλλαγή γνώσεων και καινοτομία στη γεωργία, στη δασοκομία και στις αγροτικές περιοχές

ιδ) πρωτοβουλίες εδαφικής και τοπικής συνεργασίας

ε) παρεμβάσεις στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες

ιστ) παρεμβάσεις στα μικρά νησιά του Αιγαίου

ιζ) σχολικό πρόγραμμα της ΕΕ

Ιθ) ενισχύσεις σε γεωργούς για την αντιμετώπιση κρίσεων

Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τον Έλληνα αγρότη

Η νέα ΚΑΠ φέρνει ένα πιο αυστηρό, αλλά και πιο στοχευμένο πλαίσιο:

• λιγότερες «σίγουρες» επιδοτήσεις
• περισσότερες προϋποθέσεις και έλεγχοι
• μεγαλύτερη εξάρτηση από εθνικές αποφάσεις

Το μεγάλο στοίχημα θα είναι αν το νέο μοντέλο θα στηρίξει πραγματικά την παραγωγή ή αν θα οδηγήσει σε περαιτέρω πίεση των εισοδημάτων.