Νέα ΚΑΠ 2028–2034: Πρόταση 9,825 δισ. ευρώ με επίκεντρο τον παραγωγό

141

«Πρώτα ο άνθρωπος που μπορεί να εφαρμόσει την ΚΑΠ» είναι το κεντρικό μήνυμα της ολοκληρωμένης πρότασης για τη νέα ΚΑΠ 2028–2034 που καταθέτει, μέσω του Thessalikigi.gr, ομάδα ενεργών ανθρώπων της υπαίθρου και του πρωτογενούς τομέα, στο πλαίσιο του Εθνικού Διαλόγου και της δημόσιας διαβούλευσης.

Πρόκειται για τη συνέχεια της πρώτης παρέμβασης με τίτλο «Τι ΚΑΠ χρειάζεται η ελληνική γεωργία για την επόμενη επταετία», με τη νέα πρόταση να επιχειρεί να περάσει από τις γενικές διαπιστώσεις σε ένα αναλυτικό, κοστολογημένο πλαίσιο, με συγκεκριμένους άξονες, δικαιούχους, δράσεις και μετρήσιμους στόχους.

Η συνολική προτεινόμενη δαπάνη ανέρχεται σε 9,825 δισ. ευρώ για την επταετία 2028–2034, δηλαδή περίπου 1,40 δισ. ευρώ ετησίως, με την πρόταση να αντιμετωπίζει την ΚΑΠ όχι απλώς ως μηχανισμό επιδοτήσεων, αλλά ως ένα ευρύτερο σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης της ελληνικής γεωργίας.

Η γεωτεχνική στελέχωση ως «πρώτη ύλη» της ΚΑΠ

Πρώτος και οριζόντιος άξονας της πρότασης είναι η στελέχωση των δημόσιων γεωτεχνικών υπηρεσιών, με συνολικό προτεινόμενο κόστος 375 εκατ. ευρώ.

Η λογική της πρότασης είναι ότι καμία νέα αρμοδιότητα δεν μπορεί να μεταφέρεται στις δημόσιες γεωτεχνικές υπηρεσίες χωρίς παράλληλη πρόβλεψη για το απαραίτητο ανθρώπινο και διοικητικό δυναμικό.

Το ποσό κατανέμεται ενδεικτικά σε:

• 220 εκατ. ευρώ για γεωτεχνικό προσωπικό,
• 60 εκατ. ευρώ για διοικητικό και οικονομικό προσωπικό,
• 35 εκατ. ευρώ για ελεγκτές πεδίου,
• 25 εκατ. ευρώ για εξοπλισμό και μέσα ελέγχου,
• 10 εκατ. ευρώ για εκπαίδευση,
• 15 εκατ. ευρώ για κίνητρα σε δυσπρόσιτες περιοχές,
• 10 εκατ. ευρώ για λοιπή υποστήριξη.

Στόχος είναι να καλυφθούν οι ανάγκες μόνιμης στελέχωσης, οι συνταξιοδοτήσεις, τα ελεγκτικά συνεργεία, τα οχήματα, τα σύγχρονα μέσα αυτοψίας, τα γεωχωρικά εργαλεία και η εκπαίδευση.

ΑΑΔΕ, ψηφιακά συστήματα και έλεγχοι: Από τον έλεγχο στην πληρωμή

Δεύτερος άξονας είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η αποτελεσματικότητα των ελέγχων, με προτεινόμενο προϋπολογισμό 200 εκατ. ευρώ.

Η πρόταση προβλέπει:

• 70 εκατ. ευρώ για πληροφοριακά συστήματα,
• 40 εκατ. ευρώ για διαλειτουργικότητα μητρώων,
• 30 εκατ. ευρώ για ψηφιακούς και γεωχωρικούς ελέγχους,
• 25 εκατ. ευρώ για εξοπλισμό ελέγχου,
• 20 εκατ. ευρώ για κυβερνοασφάλεια και προστασία δεδομένων,
• 15 εκατ. ευρώ για εκπαίδευση χρηστών.

Κεντρικός δείκτης αξιολόγησης προτείνεται να είναι ο χρόνος από την ολοκλήρωση του ελέγχου μέχρι την πληρωμή.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με την πρόταση, είναι να περιοριστούν δραστικά ο χρόνος ελέγχου, οι διορθώσεις και οι διοικητικές καθυστερήσεις.

1,5 δισ. ευρώ για ασφάλιση, κρίσεις και προστασία εισοδήματος

Η ασφάλιση και η προστασία του αγροτικού εισοδήματος αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους οικονομικά άξονες, με προτεινόμενο προϋπολογισμό 1,50 δισ. ευρώ.

Από αυτά:

• 1,05 δισ. ευρώ προτείνονται για βασική και συμπληρωματική ασφαλιστική κάλυψη,
• 300 εκατ. ευρώ για καταστροφικούς κινδύνους,
• 150 εκατ. ευρώ για πρόληψη και προσαρμογή.

Στόχος είναι η κάλυψη των ενεργών παραγωγικών εκμεταλλεύσεων που θα ενταχθούν στο σύστημα απέναντι σε κινδύνους όπως παγετός, χαλάζι, πλημμύρες, πυρκαγιές, ξηρασία, καύσωνας και ασθένειες.

Παράλληλα προτείνεται μηχανισμός αντιμετώπισης κρίσεων της αγοράς, ο οποίος θα μπορεί να ενεργοποιείται όταν συνδυάζονται μεγάλη πτώση τιμών, σημαντική απώλεια εισοδήματος και παρατεταμένη διάρκεια της κρίσης, πάντα εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου.

1,25 δισ. ευρώ για μικρές και οικογενειακές εκμεταλλεύσεις

Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνουν οι μικρές και οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, με προτεινόμενη χρηματοδότηση 1,25 δισ. ευρώ.

Ο ενδεικτικός στόχος είναι να υποστηριχθούν 50.000 έως 70.000 μικρές εκμεταλλεύσεις σε ολόκληρη την επταετία.

Οι επενδύσεις μπορούν να αφορούν μικρό γεωργικό εξοπλισμό, αρδευτικά, εξοικονόμηση νερού, δεξαμενές, αποθήκες, ψυκτικό εξοπλισμό, μικρή τυποποίηση, φωτοβολταϊκά, ενεργειακή αναβάθμιση και ψηφιοποίηση.

Η πρόταση ζητά παράλληλα απλούστερη διαδικασία για επενδύσεις μέχρι συγκεκριμένο όριο, με τυποποιημένα σχέδια και ταχύτερη αξιολόγηση.

1 δισ. ευρώ για την είσοδο και παραμονή των νέων γεωργών

Για τους νέους γεωργούς προτείνεται πρόγραμμα συνολικού ύψους 1 δισ. ευρώ, με στόχο τουλάχιστον 25.000 νέους γεωργούς.

Η βασική διαφοροποίηση είναι ότι η στήριξη δεν θα πρέπει να περιορίζεται σε μία αρχική πληρωμή.

Αντίθετα, προτείνεται ένα «Πακέτο Πρώτης Δεκαετίας», που θα καλύπτει εγκατάσταση, επενδύσεις, εξοπλισμό, νερό, ενέργεια, ασφάλιση, εκπαίδευση, συμβουλευτική, χρηματοδότηση και κυρίως την παραμονή του νέου ανθρώπου στο επάγγελμα.

1,25 δισ. ευρώ για τη μικρή αγροδιατροφική επιχειρηματικότητα

Η πρόταση περιλαμβάνει ακόμη 1,25 δισ. ευρώ για τη μικρή αγροδιατροφική επιχειρηματικότητα, με στόχο τη στήριξη περίπου 5.000–7.000 μικρών επιχειρήσεων και μονάδων.

Η χρηματοδότηση θα μπορούσε να κατευθυνθεί σε ψυκτικούς θαλάμους, τυποποίηση, συσκευασία, μικρή μεταποίηση, πιστοποιήσεις, ενεργειακή αναβάθμιση, φωτοβολταϊκά, ψηφιοποίηση, ηλεκτρονικό εμπόριο και εξαγωγές.

Βασική προϋπόθεση της πρότασης είναι η επένδυση να συνδέεται με πραγματική παραγωγή και πραγματική προστιθέμενη αξία.

2,5 δισ. ευρώ για το μεγάλο στοίχημα του νερού

Ο μεγαλύτερος επιμέρους προϋπολογισμός αφορά το νερό, την άρδευση και την κλιματική προσαρμογή, με συνολικό ποσό 2,50 δισ. ευρώ.

Η κατανομή περιλαμβάνει:

• 900 εκατ. ευρώ για εκσυγχρονισμό αρδευτικών δικτύων,
• 450 εκατ. ευρώ για μείωση απωλειών και κλειστά δίκτυα,
• 300 εκατ. ευρώ για τηλεμετρία, έξυπνους μετρητές και αισθητήρες,
• 400 εκατ. ευρώ για υδατικές υποδομές και αποθήκευση,
• 250 εκατ. ευρώ για αντιπλημμυρική προστασία,
• 100 εκατ. ευρώ για έδαφος και ερημοποίηση,
• 100 εκατ. ευρώ για κλιματική προσαρμογή.

Κεντρική ιδέα είναι να μη μετριούνται μόνο τα έργα που κατασκευάζονται, αλλά το μετρήσιμο αποτέλεσμα στην κατανάλωση νερού.

Ένας βασικός δείκτης που προτείνεται είναι η κατανάλωση νερού ανά μονάδα προϊόντος, σε συνδυασμό με το κόστος άρδευσης ανά στρέμμα.

600 εκατ. ευρώ για ενέργεια, ρεύμα και φωτοβολταϊκή άρδευση

Η μείωση του ενεργειακού κόστους αποτελεί ξεχωριστό άξονα, με προτεινόμενο προϋπολογισμό 600 εκατ. ευρώ.

Προβλέπονται:

• 200 εκατ. ευρώ για φωτοβολταϊκά αγροτικών εκμεταλλεύσεων,
• 150 εκατ. ευρώ για συλλογικά και συνεταιριστικά ενεργειακά έργα,
• 150 εκατ. ευρώ για αντλιοστάσια, γεωτρήσεις και αντλίες,
• 100 εκατ. ευρώ για αποθήκευση, αυτοματισμούς και έξυπνη διαχείριση.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη φωτοβολταϊκή άρδευση, με τη λογική ότι νερό και ενέργεια πρέπει να σχεδιάζονται μαζί:

φωτοβολταϊκό → αντλία → άρδευση → χαμηλότερο ενεργειακό κόστος → χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

500 εκατ. ευρώ για έρευνα, καινοτομία και συμβουλευτική

Η πρόταση προβλέπει 500 εκατ. ευρώ για έρευνα και καινοτομία.

Ενδεικτικά:

• 150 εκατ. ευρώ για κλιματική προσαρμογή,
• 100 εκατ. ευρώ για νερό και άρδευση,
• 75 εκατ. ευρώ για νέες ποικιλίες,
• 75 εκατ. ευρώ για φυτική και ζωική υγεία,
• 50 εκατ. ευρώ για γεωργία ακριβείας και τεχνητή νοημοσύνη,
• 50 εκατ. ευρώ για ενεργειακή αποδοτικότητα.

Η βασική αρχή είναι κάθε ερευνητικό πρόγραμμα να ακολουθεί τη διαδρομή:

ερευνητής → πιλοτική εφαρμογή → αγρόκτημα επίδειξης → παραγωγός.

650 εκατ. ευρώ για συνεταιρισμούς και Οργανώσεις Παραγωγών

Για τις συλλογικές επενδύσεις προτείνονται 650 εκατ. ευρώ, με ενδεικτικό στόχο 1.000–1.500 συλλογικά επενδυτικά σχέδια.

Οι προτεραιότητες περιλαμβάνουν αποθήκευση, ψυγεία, κοινό εξοπλισμό, τυποποίηση, συσκευασία, ψηφιακή εμπορία, κοινές αγορές εφοδίων και εξαγωγές.

Η χρηματοδότηση, σύμφωνα με την πρόταση, θα πρέπει να συνδέεται με πραγματικό κύκλο εργασιών, πραγματικό αριθμό μελών και πραγματική συλλογική δράση.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η απορρόφηση – είναι η έγκαιρη πληρωμή

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί ο χρόνος πληρωμών.

Η πρόταση θέτει ως βασική αρχή:

«Τα χρήματα να φτάνουν στον παραγωγό όταν τα χρειάζεται».

Για τον λόγο αυτό προτείνονται συγκεκριμένοι εθνικοί δείκτες για τον χρόνο από την αίτηση μέχρι τον έλεγχο, από τον έλεγχο μέχρι την πληρωμή, το ποσοστό διοικητικών εκκρεμοτήτων, τις διορθώσεις και το ποσοστό των δεσμευμένων πόρων που τελικά καταβάλλονται.

Δημόσιος πίνακας αποτελεσμάτων για τη νέα ΚΑΠ

Η ομάδα προτείνει η νέα ΚΑΠ να συνοδεύεται από δημόσιο πίνακα αποτελεσμάτων, ώστε να είναι μετρήσιμο το τι πραγματικά επιτυγχάνεται.

Στους βασικούς δείκτες περιλαμβάνονται:

• χρόνος πληρωμής,
• χρόνος ελέγχου,
• γεωτεχνική στελέχωση,
• κόστος ενέργειας ανά μονάδα προϊόντος,
• κατανάλωση νερού ανά μονάδα προϊόντος,
• παραγωγικότητα,
• παραμονή νέων γεωργών στο επάγγελμα,
• βιωσιμότητα μικρών επιχειρήσεων,
• συλλογικές επενδύσεις,
• προστιθέμενη αξία.

Η λογική είναι απλή: κάθε ευρώ πρέπει να συνοδεύεται από στόχο και κάθε στόχος από μετρήσιμο αποτέλεσμα.

9,825 δισ. ευρώ το συνολικό προτεινόμενο πλαίσιο

Με βάση την προτεινόμενη κοστολόγηση, το συνολικό ύψος των παρεμβάσεων ανέρχεται σε 9,825 δισ. ευρώ για την επταετία 2028–2034, ή περίπου 1,40 δισ. ευρώ τον χρόνο.

Άξονας	Προτεινόμενο κόστος
Γεωτεχνική στελέχωση	375 εκατ. €
ΑΑΔΕ – ψηφιακά – έλεγχοι	200 εκατ. €
Ασφάλιση – κίνδυνοι – εισόδημα	1,50 δισ. €
Μικρές εκμεταλλεύσεις	1,25 δισ. €
Νέοι γεωργοί	1,00 δισ. €
Μικρή αγροδιατροφή	1,25 δισ. €
Νερό – άρδευση – κλίμα	2,50 δισ. €
Ενέργεια	600 εκατ. €
Έρευνα – καινοτομία	500 εκατ. €
Συνεταιρισμοί	650 εκατ. €
ΣΥΝΟΛΟ	9,825 δισ. €

Άμεση ενίσχυση δεν σημαίνει δημόσια υποδομή

Ένα ακόμη σημείο που υπογραμμίζει η πρόταση είναι η ανάγκη να μην συγχέονται διαφορετικές μορφές χρηματοδότησης.

Άλλο είναι η άμεση ενίσχυση που λαμβάνει ο παραγωγός, άλλο η επενδυτική ενίσχυση για εξοπλισμό και υποδομές και άλλο η δημόσια υποδομή, όπως αρδευτικά δίκτυα, ψηφιακά συστήματα, γεωτεχνικές υπηρεσίες, αντιπλημμυρικά έργα και έρευνα.

Η διάκριση αυτή θεωρείται κρίσιμη, ώστε ο συνολικός προϋπολογισμός να μην παρουσιάζεται ως ατομική ενίσχυση ανά αγρότη.

Τι ζητά η πρόταση από την Ελλάδα στη νέα ΚΑΠ

Στο πλαίσιο του Εθνικού Διαλόγου, η ομάδα θέτει στο τραπέζι 15 βασικές προτεραιότητες:

1. Επαρκή χρηματοδότηση.
2. Εθνικό σχέδιο γεωτεχνικής στελέχωσης.
3. Προστασία του αγροτικού εισοδήματος.
4. Σύγχρονο σύστημα γεωργικής ασφάλισης.
5. Ειδικό πρόγραμμα για τις μικρές εκμεταλλεύσεις.
6. Πλήρες δεκαετές πρόγραμμα για τους νέους γεωργούς.
7. Επενδύσεις σε νερό και άρδευση.
8. Μόνιμη μείωση του ενεργειακού κόστους.
9. Φωτοβολταϊκή άρδευση και ενεργειακές κοινότητες.
10. Στήριξη της μικρής αγροδιατροφικής επιχειρηματικότητας.
11. Εφαρμοσμένη έρευνα.
12. Ισχυρούς και λειτουργικούς συνεταιρισμούς.
13. Απλούστερη ΚΑΠ.
14. Έγκαιρες πληρωμές.
15. Δημόσια μέτρηση των αποτελεσμάτων.

«Πρώτα ο άνθρωπος που μπορεί να εφαρμόσει την ΚΑΠ»

Η πρόταση καταλήγει σε μια διαφορετική φιλοσοφία για την επόμενη επταετία.

Η ΚΑΠ 2028–2034, σύμφωνα με την ομάδα, δεν πρέπει να σχεδιαστεί ως ένας ακόμη κατάλογος επιδοτήσεων, αλλά ως ένα κοστολογημένο επταετές σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης.

Κάθε παρέμβαση θα πρέπει να έχει:

στόχο → δικαιούχους → κόστος → χρονοδιάγραμμα → αποτέλεσμα → δείκτη → έλεγχο.

Και στο επίκεντρο, όπως υπογραμμίζεται, πρέπει να βρίσκεται ο άνθρωπος.

Γιατί, σύμφωνα με τη λογική της πρότασης, χωρίς επαρκές γεωτεχνικό προσωπικό δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική εφαρμογή της ΚΑΠ, χωρίς έγκαιρες πληρωμές η χρηματοδότηση χάνει μέρος της αξίας της, χωρίς μείωση του κόστους παραγωγής οι ενισχύσεις δεν επαρκούν, χωρίς νερό και φθηνότερη ενέργεια η παραγωγικότητα πιέζεται και χωρίς νέους ανθρώπους δεν υπάρχει συνέχεια της αγροτικής παραγωγής.

Ο τελικός στόχος που τίθεται για το 2034 είναι σαφής:

χαμηλότερο κόστος παραγωγής, μεγαλύτερη παραγωγικότητα, καλύτερη οργάνωση, ασφαλέστερο εισόδημα και περισσότερη προστιθέμενη αξία.

Με τελικό ζητούμενο ο Έλληνας παραγωγός να μπορεί να παράγει, να επενδύει και να ζει αξιοπρεπώς από την παραγωγή του.

Νωρίτερα το Thessalikigi.gr, έγραφε:

Τι ΚΑΠ χρειάζεται η ελληνική γεωργία για την επόμενη επταετία