Νέα ΚΑΠ: Λιακούλη, Κόκκαλης και Παπαχατζής ανοίγουν τη συζήτηση για τον αγρότη της επόμενης δεκαετίας

198

Το ζήτημα του αγρότη που θέλει και μπορεί να συνεχίσει να παράγει, αλλά και το μοντέλο της ελληνικής γεωργίας που θα πρέπει να διαμορφωθεί για την επόμενη δεκαετία, βρέθηκαν στο επίκεντρο της διαβούλευσης για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2028–2034 που διοργάνωσε η Περιφέρεια Θεσσαλίας στη Λάρισα. Ευαγγελία Λιακούλη, Βασίλης Κόκκαλης και Αλέξανδρος Παπαχατζής, από διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες, ανέδειξαν τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας, θέτοντας στο επίκεντρο το εισόδημα των παραγωγών, την ανανέωση των γενεών, το κόστος παραγωγής, τη διαχείριση του νερού, τις ενισχύσεις και την ανάγκη για μια σαφή εθνική στρατηγική.

Λιακούλη: «Μικρομεσαίος παραγωγός ή σύγχρονα τσιφλίκια;»

Εκπροσωπώντας τον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής Νίκο Ανδρουλάκη, η βουλευτής Λάρισας και Τομεάρχης Δικαιοσύνης, Θεσμών και Διαφάνειας του κόμματος Ευαγγελία Λιακούλη υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της νέας ΚΑΠ για τη Θεσσαλία, «τον τόπο που χτυπάει η καρδιά της αγροτικής παραγωγής».

Όπως σημείωσε, η περιοχή γνωρίζει από πρώτο χέρι τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης και των φυσικών καταστροφών, το αυξημένο κόστος παραγωγής, την αγωνία για το νερό και τις πιέσεις στο αγροτικό εισόδημα.

Κατά την ίδια, η νέα ΚΑΠ δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια συζήτηση για τις επιδοτήσεις, καθώς συνδέεται άμεσα με το αγροτικό εισόδημα, την κτηνοτροφία, τη γη και το νερό, την παραγωγή τροφίμων και τη δυνατότητα της ελληνικής υπαίθρου να παραμείνει ζωντανή και παραγωγική.

Η κ. Λιακούλη άσκησε παράλληλα κριτική στην κυβέρνηση για την απουσία, όπως ανέφερε, ενός ολοκληρωμένου εθνικού πλαισίου προτεραιοτήτων και ζήτησε ουσιαστική θεσμική διαβούλευση με αγρότες, παραγωγικούς και επιστημονικούς φορείς, Αυτοδιοίκηση και πολιτικά κόμματα.

«Δεν μπορεί η αγροτική πολιτική να σχεδιάζεται ερήμην εκείνων που καλούνται να την εφαρμόσουν», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η συμμετοχή των αγροτών θα πρέπει να είναι ουσιαστική.

Στο επίκεντρο ο ενεργός αγρότης

Βασική θέση της παρέμβασής της αποτέλεσε η αλλαγή της λογικής κατανομής των ενισχύσεων.

«Στο επίκεντρο της νέας ΚΑΠ πρέπει να βρίσκεται ο ενεργός αγρότης: ο άνθρωπος που παράγει, ο κτηνοτρόφος, ο νέος και η γυναίκα της υπαίθρου, η μικρή και μεσαία οικογενειακή εκμετάλλευση», τόνισε.

Όπως υποστήριξε, δεν μπορεί να επιβραβεύεται απλώς η κατοχή γης, αλλά η πραγματική παραγωγή, η απασχόληση, η συλλογικότητα, η προστασία των φυσικών πόρων και η δημιουργία προστιθέμενης αξίας.

Με αναφορά στην καταγωγή της από τον Πλατύκαμπο του Δήμου Κιλελέρ, η κ. Λιακούλη συνέδεσε την πολιτική της τοποθέτηση με τις ανάγκες των ανθρώπων της υπαίθρου και έθεσε ευθέως το δίλημμα:

«Δεν θέλουμε επιστροφή στα σύγχρονα τσιφλίκια. Θέλουμε μια σύγχρονη, παραγωγική και κοινωνικά δίκαιη ύπαιθρο, με ισχυρούς και βιώσιμους μικρομεσαίους παραγωγούς».

Νέοι αγρότες, γη και βιώσιμο εισόδημα

Η ανανέωση των γενεών, σύμφωνα με την κ. Λιακούλη, αποτελεί προϋπόθεση για το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας. Για να παραμείνουν οι νέοι στην ύπαιθρο, απαιτούνται γη, χρηματοδότηση, επενδυτικά εργαλεία, τεχνογνωσία, εισόδημα και βασικές υποδομές.

Παράλληλα, επέκρινε τις καθυστερήσεις στην Παρέμβαση Π3-75.1, υποστηρίζοντας ότι οι διοικητικές δυσλειτουργίες έχουν οδηγήσει σε οικονομικό εγκλωβισμό νέους παραγωγούς.

Έθεσε ακόμη το ζήτημα της αγροτικής αγοράς, ζητώντας ισχυρότερους συνεταιρισμούς, διαφάνεια στις τιμές και αντιμετώπιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, ώστε μεγαλύτερο μέρος της αξίας του προϊόντος να επιστρέφει στον παραγωγό.

Νερό, κλιματική κρίση και γεωργία ακριβείας

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις ανάγκες της Θεσσαλίας για υδατική ασφάλεια, κλιματική ανθεκτικότητα και διαχείριση κινδύνων.

Στις προτεραιότητες που έθεσε περιλαμβάνονται ο εκσυγχρονισμός των αρδευτικών υποδομών, η προσαρμογή των καλλιεργειών στην κλιματική κρίση, ένα νέο πλαίσιο διαχείρισης αγροτικών κινδύνων, η ενίσχυση της κτηνοτροφίας, η προσέλκυση νέων αγροτών και η ανάπτυξη της Θεσσαλίας ως περιοχής γεωργίας ακριβείας.

Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών τεχνολογιών, αλλά με τρόπο που να είναι προσβάσιμος και στις μικρομεσαίες εκμεταλλεύσεις.

Κόκκαλης: «Έρχεται η ώρα για δύσκολες αποφάσεις»

Από διαφορετική πολιτική σκοπιά, ο πρώην υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Βασίλης Κόκκαλης έθεσε το ζήτημα των μεγάλων στρατηγικών επιλογών που καλείται να κάνει η χώρα.

Χαρακτήρισε τη νέα ΚΑΠ «δύσκολη και διαφορετική» και υποστήριξε ότι η περίοδος των γενικών διακηρύξεων πρέπει να δώσει τη θέση της σε μια ουσιαστική συζήτηση για το ποιο μοντέλο γεωργίας και κτηνοτροφίας θέλει να στηρίξει η Ελλάδα.

«Δεν είναι η ώρα για συνθήματα. Είναι η ώρα για αλήθειες», σημείωσε, θέτοντας μεταξύ άλλων το ερώτημα ποιος θα έχει την ιδιότητα του αγρότη, ποια προϊόντα θα αποτελέσουν τις «ναυαρχίδες» της ελληνικής παραγωγής και ποιοι κλάδοι θα πρέπει να τύχουν μεγαλύτερης στήριξης.

«Φτάνουν τα χρήματα; Όχι»

Ο κ. Κόκκαλης στάθηκε ιδιαίτερα στην κτηνοτροφία και στους περιορισμένους διαθέσιμους πόρους.

«Δεν γίνεται όλα τα προϊόντα να μπαίνουν στην ίδια ζυγαριά. Φτάνουν τα χρήματα; Όχι», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι «έρχεται η ώρα για δύσκολες αποφάσεις».

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε και η δημογραφική ανανέωση του πρωτογενούς τομέα. Όπως υποστήριξε, ένας νέος άνθρωπος δύσκολα θα επιστρέψει στο χωριό χωρίς πρόσβαση στη γη και χωρίς ισχυρά κίνητρα για τη δημιουργία βιώσιμης εκμετάλλευσης.

Για τον λόγο αυτό ζήτησε ένα μακροχρόνιο μοντέλο, ακόμη και σε ορίζοντα 30ετίας, με επίκεντρο τον νέο αγρότη και τον μικρομεσαίο παραγωγό.

Κριτική στη διαβούλευση και στις ευρωπαϊκές εμπορικές επιλογές

Ο πρώην υφυπουργός άσκησε επίσης κριτική στον τρόπο οργάνωσης της δημόσιας διαβούλευσης για τη νέα ΚΑΠ, αναφερόμενος και στην αποχή γεωτεχνικών από τη διαδικασία στη Θεσσαλονίκη.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα των εμπορικών συμφωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ειδική αναφορά στη Mercosur, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη από τη μία πλευρά επιδιώκει την εξαγωγή βιομηχανικών προϊόντων και από την άλλη διευρύνει την πρόσβαση εισαγόμενων αγροτικών προϊόντων στην αγορά της.

Κλείνοντας, ζήτησε από τον πρώτο χρόνο εφαρμογής της νέας ΚΑΠ να υπάρξει συνεχής συνεργασία υπουργείου, γεωτεχνικών και Περιφερειών, ώστε τα προβλήματα να εντοπίζονται έγκαιρα και να γίνονται οι απαραίτητες διορθώσεις.

Παπαχατζής: «Γη της Αφθονίας, αλλά όχι και της Επαγγελίας»

Ο Τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελληνικής Λύσης και καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Αλέξανδρος Παπαχατζής άσκησε από την πλευρά του έντονη κριτική στην εφαρμογή της τρέχουσας ΚΑΠ και στους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Χρησιμοποιώντας τον χαρακτηριστικό τίτλο «Γη της Αφθονίας, αλλά όχι και της Επαγγελίας», υποστήριξε ότι η Θεσσαλία βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μείωση των ενισχύσεων, το υψηλό κόστος παραγωγής, τη γραφειοκρατία των οικολογικών σχημάτων και την έλλειψη, όπως ανέφερε, επαρκών εγγειοβελτιωτικών έργων για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.

Έκανε ακόμη αναφορά στην εφαρμογή της συμφωνίας Mercosur, την οποία χαρακτήρισε επιπλέον επιβάρυνση για τον ελληνικό αγροτικό κόσμο.

Eco-Schemes και απώλεια πόρων

Ο κ. Παπαχατζής επέκρινε τον σχεδιασμό των οικολογικών σχημάτων, υποστηρίζοντας ότι ο μεγάλος αριθμός παρεμβάσεων και η πολυπλοκότητά τους δημιουργούν προβλήματα εφαρμογής και απορρόφησης των διαθέσιμων πόρων.

Στη συνάντηση εργασίας για τη φυτική παραγωγή κατέθεσε δέσμη προτάσεων της Ελληνικής Λύσης, μεταξύ των οποίων η άμεση αναθεώρηση του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ, με απλοποίηση ή ακόμη και κατάργηση των eco-schemes.

Παράλληλα, ζήτησε ολοκλήρωση των μεγάλων έργων υποδομής και ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων, ώστε να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος ερημοποίησης του θεσσαλικού κάμπου.

Μείωση κόστους και σύνδεση παραγωγής με την έρευνα

Στις προτάσεις που παρουσίασε περιλαμβάνονται επίσης η μείωση του κόστους σε αγροτικό πετρέλαιο, ενέργεια, φυτοφάρμακα, λιπάσματα και ζωοτροφές, αλλά και η ισχυρότερη σύνδεση της παραγωγής με την επιστημονική έρευνα και την καινοτομία.

Στόχος, όπως ανέφερε, θα πρέπει να είναι η δημιουργία προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής παραγωγής.

Τρεις παρεμβάσεις, ένα κρίσιμο ερώτημα

Παρά τις διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις, οι παρεμβάσεις των τριών ομιλητών ανέδειξαν έναν κοινό πυρήνα προβληματισμών: ποιος θα είναι ο Έλληνας αγρότης της επόμενης δεκαετίας και ποιο παραγωγικό μοντέλο μπορεί να εξασφαλίσει ότι η ελληνική ύπαιθρος θα παραμείνει ζωντανή.

Για τη Θεσσαλία, το ερώτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς η νέα ΚΑΠ καλείται να συναντήσει την πραγματικότητα της κλιματικής κρίσης, της λειψυδρίας, του υψηλού κόστους παραγωγής, της γήρανσης του αγροτικού πληθυσμού και της ανάγκης για επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογία και γνώση.

Η συζήτηση για τη νέα περίοδο δεν αφορά επομένως μόνο το ύψος των ενισχύσεων. Αφορά το ποιος παράγει, πώς παράγει, με ποιο κόστος και με ποια προοπτική, αλλά και το αν η Ελλάδα θα επιλέξει ένα μοντέλο που θα στηρίζει τον ενεργό μικρομεσαίο παραγωγό ή θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συγκέντρωση γης και παραγωγής.