Νέο έξυπνο σύστημα πρόγνωσης ασθενειών αλλάζει τα δεδομένα στην ελαιοκομία

102

Ένα σημαντικό ερευνητικό εγχείρημα με άμεση εφαρμογή στην ελληνική ελαιοπαραγωγή βρίσκεται σε εξέλιξη μέσω του έργου OliveShield, το οποίο στοχεύει στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου ευφυούς συστήματος για την πρόγνωση, την έγκαιρη διάγνωση και τη διαχείριση δύο ιδιαίτερα καταστροφικών ασθενειών της ελιάς: του γλοιοσπορίου και της αλτερναρίωσης.

Το έργο φιλοδοξεί να προσφέρει ένα πρακτικό εργαλείο υποστήριξης των παραγωγών, συνδυάζοντας ψηφιακές τεχνολογίες, επιστημονικά δεδομένα και σύγχρονες πρακτικές φυτοπροστασίας.

Το πλαίσιο και οι φορείς υλοποίησης

Το OliveShield υλοποιείται για την περίοδο 2026–2028 στο πλαίσιο της δράσης «Ερευνώ – Καινοτομώ», στην Παρέμβαση Ι «Έρευνα και Ανάπτυξη από Επιχειρήσεις».

Στο έργο συμμετέχει ως βασικός φορέας η Ένωση Αγρινίου, ενώ ως υπεργολάβος συμβάλλει το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, παρέχοντας επιστημονική τεκμηρίωση και ερευνητική υποστήριξη.

Η συνολική φιλοσοφία του έργου εναρμονίζεται με τις σύγχρονες ανάγκες της γεωργίας:

• μείωση των άσκοπων επεμβάσεων
• περιορισμός του κόστους παραγωγής
• προστασία του φυτικού κεφαλαίου
• παραγωγή ποιοτικότερων και πιο ασφαλών προϊόντων

Οι ασθένειες-στόχοι: γλοιοσπόριο και αλτερναρίωση

Το γλοιοσπόριο και η αλτερναρίωση αποτελούν τα τελευταία χρόνια δύο από τις σοβαρότερες φυτοπαθολογικές απειλές για την ελιά.

Οι επιπτώσεις τους περιλαμβάνουν:

• σημαντική μείωση της παραγωγής
• υποβάθμιση της ποιότητας του ελαιολάδου
• απώλειες στην εμπορική αξία της επιτραπέζιας ελιάς
• αύξηση του κόστους φυτοπροστασίας

Η κλιματική αστάθεια, με εναλλαγές θερμοκρασίας και αυξημένη υγρασία σε κρίσιμες περιόδους, ενισχύει τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των προσβολών, καθιστώντας απαραίτητα τα συστήματα έγκαιρης πρόγνωσης.

Το «έξυπνο» σύστημα πρόγνωσης και λήψης αποφάσεων

Κεντρικός πυρήνας του OliveShield είναι η ανάπτυξη ενός Συστήματος Υποστήριξης Λήψης Αποφάσεων (DSS) για την ελαιοκαλλιέργεια.

Το σύστημα θα βασίζεται στη συλλογή και ανάλυση:

• μετεωρολογικών δεδομένων (θερμοκρασία, υγρασία, βροχόπτωση)
• περιβαλλοντικών παραμέτρων ελαιώνων
• επιδημιολογικών δεδομένων από πιλοτικές περιοχές
• ιστορικών στοιχείων προσβολών

Μέσω αυτών, θα μπορεί:

• να εκτιμά τον κίνδυνο εμφάνισης και εξάπλωσης των ασθενειών
• να δημιουργεί μοντέλα πρόβλεψης εξέλιξης
• να προτείνει τον βέλτιστο χρόνο καλλιεργητικών επεμβάσεων
• να υποστηρίζει τη μείωση των προληπτικών ψεκασμών

Γενετική έρευνα και βιολογικές παρεμβάσεις

Ένα ιδιαίτερα καινοτόμο σκέλος του έργου αφορά τη μελέτη:

• της γενετικής παραλλακτικότητας των παθογόνων
• της αλληλεπίδρασης παθογόνου–φυτού

Παράλληλα, αξιολογούνται:

• βιολογικά σκευάσματα χαμηλής τοξικότητας
• επαγωγείς ανθεκτικότητας των φυτών
• ωφέλιμοι μικροοργανισμοί εδάφους και φυλλώματος

Στόχος είναι η μετάβαση από τη συμβατική, έντονα χημική φυτοπροστασία σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης ασθενειών, που συνδυάζει πρόληψη και φυσικούς μηχανισμούς άμυνας.

Αξιολόγηση ελληνικών ποικιλιών ελιάς

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αξιολόγηση ελληνικών ποικιλιών ελιάς ως προς την ανθεκτικότητά τους στις δύο ασθένειες.

Η γνώση αυτή μπορεί να συμβάλει:

• στην επιλογή κατάλληλου φυτικού υλικού για νέες φυτεύσεις
• στη βελτίωση των αποδόσεων σε διαφορετικές περιοχές
• στη μακροπρόθεσμη προσαρμογή της καλλιέργειας στην κλιματική αλλαγή

Πακέτα εργασίας και πεδία εφαρμογής

Το έργο περιλαμβάνει ένα ευρύ σύνολο δράσεων, μεταξύ των οποίων:

• φυτοπαθολογική και εντομολογική παρακολούθηση ελαιώνων
• μελέτη θρεπτικής κατάστασης δέντρων
• διαχείριση άρδευσης και λίπανσης
• αξιοποίηση βιοδιεγερτών
• εφαρμογή αγροοικολογικών πρακτικών
• ανάπτυξη ολοκληρωμένου μοντέλου πρόγνωσης και διαχείρισης

Η πολυεπίπεδη προσέγγιση επιτρέπει τη σύνδεση εργαστηριακής έρευνας, ψηφιακής τεχνολογίας και πρακτικής εφαρμογής στο χωράφι.

Ο ρόλος της Ένωσης Αγρινίου και η προοπτική του έργου

Η Ένωση Αγρινίου τονίζει ότι η συμμετοχή της στο OliveShield αποτελεί στρατηγική επιλογή ενίσχυσης της καινοτομίας και της τεχνογνωσίας στον αγροτικό τομέα.

Όπως επισημαίνεται, το έργο δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση ασθενειών, αλλά στοχεύει:

• στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής ελαιοκομίας
• στην ενίσχυση της ποιότητας και ασφάλειας των προϊόντων
• στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος
• στη μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο αγροδιατροφικό μοντέλο

Το OliveShield αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας γενιάς αγροτικής καινοτομίας, όπου η τεχνολογία, η επιστημονική έρευνα και η βιώσιμη γεωργία συνδυάζονται σε ένα ενιαίο σύστημα.

Η εφαρμογή του αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στη θωράκιση της ελληνικής ελαιοπαραγωγής απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις, προσφέροντας εργαλεία ακρίβειας, πρόληψης και βιώσιμης διαχείρισης.