Νηματώδεις της ακτινιδιάς – Μέτρα αντιμετώπισης (Βίντεο)

H ακτινιδιά είναι ένα πολυετές αναρριχώμενο φυτό ιθαγενές της πεδιάδας Yagtze της Κίνας. Μεταφέρθηκε στη Νέα Ζηλανδία το 1906 ενώ οι πρώτες εμπορικές ποικιλίες καλλιεργήθηκαν στη Νέα Ζηλανδία και στη Καλιφόρνια το 1960. Από τη Νέα Ζηλανδία η ακτινιδιά διαδόθηκε σε άλλες χώρες της Νότιας Ευρώπης και στις Η.Π.Α. Παρόλο που υπάρχουν περίπου 70 διαφορετικά είδη, στη παγκόσμια παραγωγή έχουν επικρατήσει τα είδη Actinidia deliciosa και A. chinensis.

Οι κομβονηματώδεις (Meloidogyne spp) αποτελούν ίσως τη μεγαλύτερη απειλή για την παραγωγή της ακτινιδιάς σε όλο τον κόσμο. Υπάρχουν αναφορές για προσβολές από κομβονηματώδεις σε πολλές χώρες της Ευρώπης όπως Ελλάδα, Ιταλία, Πορτογαλία, Ισπανία, στην Ασία, στη Λατινική Αμερική και στις Η.Π.Α. Διαφορετικά είδη του γένους Meloidogyne έχουν αναφερθεί να προσβάλλουν είτε το είδος A. deliciosa είτε το A. chinensis.

Η παραγωγή ακτινιδίου στην Ελλάδα ήταν 120.965 τόνοι το έτος 2010, αυξήθηκαν σε 320.279 τόνους το 2022 και έχουν φτάσει τους 350.000 τόνους το 2025. Η Ελλάδα αποτελεί την 3η μεγαλύτερη εξαγωγική χώρα παγκοσμίως. Στην Ελλάδα οι καινούριες φυτείες ακτινιδιάς εγκαταστάθηκαν σε αγρούς οι οποίοι καλλιεργούνταν κυρίως με φυτά όπως καπνό, ζαχαρότευτλα, αραβόσιτο και βαμβάκι. Όλα τα προαναφερόμενα φυτά είναι ευπαθή στους κομβονηματώδεις. Ως αποτέλεσμα αυτού ήταν η μόλυνση του εδάφους με κομβονηματώδεις. Όταν οι καλλιέργειες αυτές αντικαταστάθηκαν από τη καλλιέργεια της ακτινιδιάς τότε οι κομβονηματώδεις πολλαπλασιάστηκαν ταχέως εξαιτίας της ευπάθειας του φυτού αλλά και των ιδιαίτερων συνθηκών που καλλιεργείται, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στη καινούρια καλλιέργεια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα όλες οι περιοχές όπου καλλιεργείται η ακτινιδιά να είναι προσβεβλημένες από κομβονηματώδεις. Η αντιμετώπισή τους εξαρτάται αποκλειστικά από τη χρήση των νηματωδοκτόνων. Ωστόσο η ένδεια που υπάρχει στην Ευρώπη σε νηματωδοκτόνα, εξαιτίας της απόσυρσης πολλών δραστικών από την αγορά, δημιουργεί δυσκολίες στην εύρεση προϊόντων από τους παραγωγούς. Επομένως είναι πολύ πιθανόν ο πληθυσμός των κομβονηματωδών να αυξηθεί και να δημιουργηθούν σοβαρότερα προβλήματα στη καλλιέργεια στο εγγύς μέλλον.

Στη παρουσίαση θα αναφερθούν τα σημεία του βιολογικού κύκλου των κομβονηματωδών τα οποία χρήζουν προσοχής ώστε να μπορέσει να γίνει πιο αποτελεσματική η αντιμετώπισή τους. Επίσης θα παρουσιαστούν δεδομένα από πειράματα εργαστηρίου αλλά και πεδίου όπου έχουν χρησιμοποιηθεί διαφορετικά σκευάσματα για την αντιμετώπιση των κομβονηματωδών. Τέλος θα αναφερθούν δεδομένα από πειράματα στα οποία χρησιμοποιήθηκαν 5 διαφορετικά υποκείμενα ακτινιδιάς και καταγράφηκε η συμπεριφορά τους σε πέντε διαφορετικά είδη κομβονηματωδών.

*Περίληψη από την εισήγηση που αναπτύχθηκε στην 9^η Πανελλήνια Συνάντηση Φυτοπροστασίας στη Λάρισα 10-12 Μαρτίου 2026