Νοθεία στα γαλακτοκομικά – Τι αποκαλύπτει νέα μελλέτη του ΕΚΠΑ

Η ζήτηση για γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα αυξάνεται συνεχώς, τόσο λόγω της αύξησης του πληθυσμού όσο και των αλλαγών στις διατροφικές συνήθειες, με τους καταναλωτές να αναζητούν τρόφιμα πλούσια σε θρεπτικά οφέλη. Παράλληλα, όμως, οι πολλαπλές κρίσεις — από την κλιματική και ενεργειακή έως την αύξηση του κόστους παραγωγής — έχουν μειώσει τη γαλακτοπαραγωγή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επηρεάζοντας την αγορά και την οικονομική βιωσιμότητα των παραγωγών.

Η νοθεία στο γάλα: ένα αυξανόμενο πρόβλημα

Μελέτες δείχνουν ότι το γάλα αποτελεί το δεύτερο συχνότερα νοθευόμενο τρόφιμο μετά το ελαιόλαδο. Οι πιο συνηθισμένες πρακτικές περιλαμβάνουν την ανάμειξη φθηνότερου αγελαδινού γάλακτος με πιο ακριβές ποικιλίες, όπως πρόβειο, κατσικίσιο ή βουβαλίσιο. Αυτές οι πρακτικές όχι μόνο θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των καταναλωτών — ιδίως όσων έχουν αλλεργίες — αλλά πλήττουν και οικονομικά τους νόμιμους παραγωγούς, διαταράσσοντας τον υγιή ανταγωνισμό.

Η Ελλάδα κατέχει ηγετική θέση στην παραγωγή πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος στην ΕΕ, με τη φέτα να αντιπροσωπεύει πάνω από το 70% της εγχώριας παραγωγής τυριού. Η διασφάλιση της αυθεντικότητας των προϊόντων είναι, επομένως, κρίσιμη τόσο για την προστασία των καταναλωτών όσο και για τη διατήρηση της φήμης και της βιωσιμότητας του ελληνικού γαλακτοκομικού τομέα.

Νέα έρευνα αποκαλύπτει ποσοστά νοθείας

Πρόσφατα, ερευνητική ομάδα του Τμήματος Χημείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών πραγματοποίησε μια σημαντική μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο Food Control, αποκαλύπτοντας τα ποσοστά νοθείας σε δείγματα γαλακτοκομικών προϊόντων της ελληνικής αγοράς. Η ομάδα ανέπτυξε και επικύρωσε μια ποιοτική μέθοδο για την ανίχνευση μη δηλωθείσας προσθήκης αγελαδινού γάλακτος σε κατσικίσιο και πρόβειο γάλα.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, συλλέχθηκαν και αναλύθηκαν 74 δείγματα γαλακτοκομικών προϊόντων προέλευσης προβάτου, κατσίκας και αγελάδας από την ελληνική αγορά. Η ανάλυση αποκάλυψε περιπτώσεις νοθείας σε αρκετά προϊόντα:

• 8 από τα 20 (40%) κατσικίσια γιαούρτια
• 1 από τα 8 (12,5%) πρόβεια γιαούρτια (δείγμα SY8)
• 2 από τα 9 (22,2%) κατσικίσια τυριά
• 1 τυρί βαρελίσιας ωρίμανσης από μίγμα πρόβειου–κατσικίσιου γάλακτος
• 1 δείγμα Μυζήθρας μεικτής προέλευσης πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος (SGC8)
• 1 δείγμα Μανούρι Τυρνάβου μεικτής προέλευσης πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος (SGC14)
• 1 δείγμα Γραβιέρας Κρήτης

βρέθηκαν να περιέχουν μη δηλωμένο αγελαδινό DNA. Κανένα από τα δείγματα κεφίρ δεν βρέθηκε νοθευμένο με αγελαδινό ή πρόβειο γάλα.

Όσον αφορά τη φέτα, μόνο 7 από τα 17 δείγματα περιείχαν ανιχνεύσιμη ποσότητα κατσικίσιου γάλακτος, σε επίπεδα συμβατά με τα αναγραφόμενα στο σήμα (έως 30% κατσικίσιο).

Συνολικά, περίπου το 31% των κατσικίσιων προϊόντων εμφάνισαν νοθεία, καθιστώντας τα πιο επιρρεπή σε σχέση με τα πρόβεια προϊόντα, πιθανότατα λόγω του υψηλότερου κόστους και της περιορισμένης διαθεσιμότητας κατσικίσιου γάλακτος.

Συμπεράσματα και ανάγκη για ενίσχυση των ελέγχων

Αν και τα αποτελέσματα ανέδειξαν αρκετές περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, δεν πρέπει να θεωρηθούν πλήρως αντιπροσωπευτικά της συνολικής ελληνικής αγοράς, καθώς η δειγματοληψία ήταν περιορισμένη. Ωστόσο, η παρούσα έρευνα επιβεβαιώνει τις κλήσεις των παραγωγών για τα φαινόμενα νοθείας, που πραγματοποιούνται στην αγορά, καθιστώντας αδήριτη την ανάγκη για εντατικοποίηση των ελέγχων και την επιβολή αυστηρών προστίμων σε περιπτώσεις παραβάσεων με βασικό στόχο την προστασία του Έλληνα αγρότη.