Ο γόρδιος δεσμός δηλώσεων και πληρωμών των αγροτών – Κασίμης: «Η μεταρρύθμιση εκσυγχρονισμού δεν βγαίνει»

136

Έντονο προβληματισμό για την πορεία των δηλώσεων ΟΣΔΕ, τη λειτουργία της νέας πλατφόρμας myagro και τον χρόνο καταβολής των αγροτικών ενισχύσεων εκφράζει ο Δρ. Χαράλαμπος Κασίμης, ομότιμος καθηγητής Αγροτικής Κοινωνιολογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διαχείρισης Κοινοτικών Πόρων του ΥΠΑΑΤ.

Σε ανάρτησή του με τίτλο «Ο γόρδιος δεσμός δηλώσεων και πληρωμών των αγροτών», υποστηρίζει ότι η διαδικασία δεν εξελίσσεται με τους ρυθμούς που απαιτούνται, ενώ εκφράζει αμφιβολίες για το κατά πόσο θα τηρηθούν οι κυβερνητικές εξαγγελίες για τις προκαταβολές των ενισχύσεων.

Αμφιβολίες για τη λειτουργία του νέου συστήματος

Ο κ. Κασίμης αναφέρεται στην ένταξη του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ και στη δημιουργία της πλατφόρμας myagro για τις δηλώσεις ΟΣΔΕ, σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση παρουσιάζει τις αλλαγές ως «μεταρρύθμιση εκσυγχρονισμού».

Όπως αναφέρει, παραγωγοί που θα ολοκληρώσουν τη δήλωσή τους έως τις 15 Σεπτεμβρίου έχουν προγραμματιστεί να λάβουν την προκαταβολή έως το τέλος Οκτωβρίου, ενώ για όσους υποβάλουν αργότερα προβλέπεται πληρωμή έως το τέλος Νοεμβρίου.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται από επαγγελματίες του χώρου, το σύστημα παρουσιάζει προβλήματα λειτουργικότητας και απαιτεί περισσότερο χρόνο, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για την επίτευξη των κυβερνητικών στόχων.

Η Ευρώπη προχωρά νωρίτερα στις προκαταβολές

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Κασίμης στη διαφορά που, όπως υποστηρίζει, υπάρχει μεταξύ της Ελλάδας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Σύμφωνα με την ανάρτησή του, αρκετά κράτη-μέλη είχαν ολοκληρώσει ήδη από τον Ιούνιο τις διαδικασίες υποβολής και ελέγχου των δηλώσεων και είχαν ξεκινήσει τις διαδικασίες για την καταβολή των προκαταβολών.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να αυξήσουν την προκαταβολή των άμεσων ενισχύσεων στο 75%, από 70%, και να προχωρήσουν στην πληρωμή νωρίτερα από την ημερομηνία που προβλέπουν οι κανονισμοί.

«Οι Έλληνες αγρότες κινδυνεύουν να πληρωθούν καθυστερημένα»

Ο πρώην γενικός γραμματέας του ΥΠΑΑΤ εκτιμά ότι η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των δηλώσεων και των ελέγχων στην Ελλάδα δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα.

Όπως χαρακτηριστικά υποστηρίζει, οι Έλληνες αγρότες ενδέχεται όχι μόνο να λάβουν τις ενισχύσεις καθυστερημένα, αλλά και να μην επωφεληθούν από τη δυνατότητα αύξησης της προκαταβολής στο 75%.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι δεν έχουν ολοκληρωθεί οι διορθώσεις του 2025 και οι αντίστοιχες πληρωμές, προσθέτοντας ένα ακόμη ζήτημα στον ήδη βεβαρημένο κύκλο των αγροτικών πληρωμών.

Η σύγκριση με τις πληρωμές του 2015-2019

Ο Χαράλαμπος Κασίμης επιχειρεί να απαντήσει και στο επιχείρημα περί παθογενειών του παρελθόντος, παραθέτοντας τις ημερομηνίες κατά τις οποίες καταβλήθηκαν οι προκαταβολές της Βασικής Ενίσχυσης την περίοδο 2015-2019:

• 2015: 7 Δεκεμβρίου
• 2016: 27 Οκτωβρίου
• 2017: 27 Οκτωβρίου
• 2018: 26 Οκτωβρίου
• 2019: 25 Οκτωβρίου

Όπως σημειώνει, τα ποσά πιστώνονταν σταδιακά στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων, ενώ το υπόλοιπο 30% της Βασικής Ενίσχυσης μαζί με το «πρασίνισμα» καταβαλλόταν τον Δεκέμβριο.

«Η μεταρρύθμιση εκσυγχρονισμού δεν βγαίνει όπως θα επιθυμούσε»

Ο κ. Κασίμης χαρακτηρίζει την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί «αδιέξοδο» και εκτιμά ότι η μεταρρύθμιση που προωθεί η κυβέρνηση δεν εξελίσσεται όπως είχε σχεδιαστεί.

Παράλληλα, αφήνει αιχμές για πιθανή πολιτική παρέμβαση προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αντιδράσεις των αγροτών, κάνοντας λόγο για ενδεχόμενη «προεκλογική ντρίμπλα».

Η ανάρτηση κλείνει με ένα ευρύτερο πολιτικό ερώτημα προς τον αγροτικό κόσμο: ποια ήταν διαχρονικά η πορεία των πληρωμών και ποιος τελικά ευθύνεται για τη συσσώρευση των προβλημάτων και των παθογενειών στον αγροτικό τομέα.

Αναλυτικά, η ανάρτηση του κ. Κασίμη, έχει ως εξής:

«Έχω αναφέρει ξανά, σε προηγούμενη ανάρτησή μου, ότι την ένταξη του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ και τη δημιουργία της πλατφόρμας myagro για τις δηλώσεις ΟΣΔΕ των αγροτών, που η κυβέρνηση χαρακτηρίζει «μεταρρύθμιση εκσυγχρονισμού» την συνοδεύει και η απόφασή της: οι μεν παραγωγοί που θα υποβάλουν τη δήλωση μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου να πληρωθούν την προκαταβολή των ενισχύσεων μέχρι τέλη Οκτωβρίου, οι δε άλλοι, που δεν θα ανταποκριθούν σε αυτή την ημερομηνία, να πληρωθούν μέχρι τέλος Νοεμβρίου.

Ρώτησα χθες, λοιπόν, έναν μικρό αριθμό έμπειρων επαγγελματιών του χώρου για τη λειτουργικότητα του συστήματος και για το κατά πόσο εκτιμούν ότι θα έχουμε θετικά αποτελέσματα, τόσο σε ό,τι αφορά την εμπρόθεσμη υποβολή των δηλώσεων όσο και για την πληρωμή της προκαταβολής των ενισχύσεων. Η απάντησή τους ήταν ότι το σύστημα δεν λειτουργεί αποτελεσματικά, ότι είναι περισσότερο χρονοβόρο και ότι είναι αδύνατον με αυτούς τους ρυθμούς να επιτευχθούν οι εξαγγελίες της κυβέρνησης.

Ας θυμίσουμε, εδώ, ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία υποβολής και ελέγχων των δηλώσεων των αγροτών από τον Ιούνιο και έχουν ήδη αρχίσει να καταβάλλουν την προκαταβολή των ενισχύσεων.

Αυτό γίνεται σύμφωνα με την πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που προέβλεπε τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να μπορούν να αυξήσουν τις προκαταβολές των ενισχύσεων του Οκτωβρίου στο 75% του συνολικού ποσού (από το 70% που ήταν μέχρι σήμερα) και να τις καταβάλουν, μάλιστα, ακόμα και πριν από τις 16 Οκτωβρίου που προβλέπουν οι κανονισμοί.

Χαρακτηριστικά, η Επιτροπή στην απόφασή της σημειώνει ότι: «Για τη στήριξη των γεωργών που αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας λόγω των υψηλών τιμών των λιπασμάτων… δίνεται μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη μέλη όσον αφορά τον χρόνο των προκαταβολών για τις άμεσες ενισχύσεις, επιτρέποντας την καταβολή των εν λόγω πληρωμών νωρίτερα εντός του έτους, αμέσως μετά την υποβολή της αίτησης για παροχή στήριξης».

Στη χώρα μας δεν ολοκληρώθηκαν οι δηλώσεις και οι έλεγχοι τον Ιούνιο, αλλά ούτε φαίνεται να ολοκληρώνονται σύντομα, ώστε να γίνουν πληρωμές τον Οκτώβριο ή τον Νοέμβριο σύμφωνα με τις προβλεπόμενες κανονιστικές διαδικασίες. Η κυβέρνηση, μάλιστα, δεν έχει ενημερώσει ούτε εάν προτίθεται να αυξήσει στο 75% την προκαταβολή, όπως επιτρέπει η απόφαση της Επιτροπής.

Με άλλα λόγια, οι Έλληνες αγρότες όχι μόνο θα λάβουν τις όποιες ενισχύσεις τους καθυστερημένα, αλλά πολύ πιθανόν να μην λάβουν και την αύξηση που η Επιτροπή επιτρέπει να δοθεί για την αντιμετώπιση της κρίσης ρευστότητας που αντιμετωπίζουν.

Να προσθέσουμε εδώ, επίσης, ότι δεν έχουν ολοκληρωθεί οι διορθώσεις του 2025 και οι αντίστοιχες πληρωμές.

Βέβαια, κανείς δεν αποκλείει κάποια «προεκλογική ντρίμπλα» διεξόδου από το αδιέξοδο, για να μην εξαγριωθούν περισσότερο οι αγρότες. Η πραγματικότητα όμως δείχνει ότι η «μεταρρύθμιση εκσυγχρονισμού» της κυβέρνησης (κατά Χατζηδάκη) δεν της βγαίνει όπως θα επιθυμούσε.

Και επειδή η κυβέρνηση συνηθίζει συχνά να επικαλείται παθογένειες του παρελθόντος και να αποδίδει τις ευθύνες σε άλλους, ας δούμε πότε έγιναν οι πληρωμές της προκαταβολής της Βασικής Ενίσχυσης στην περίοδο 2015-2019:

• 2015: Δευτέρα 7 Δεκεμβρίου 2015 (εκλογές 20/9/2015, πρώτη χρονιά εφαρμογής της νέας ΚΑΠ με καθυστερήσεις και σε άλλα κράτη-μέλη, πληρωμή του 90%)

• 2016: Πέμπτη 27 Οκτωβρίου 2016

• 2017: Παρασκευή 27 Οκτωβρίου 2017

• 2018: Παρασκευή 26 Οκτωβρίου 2018

• 2019: Παρασκευή 25 Οκτωβρίου 2019

Τα ποσά πιστώνονταν σταδιακά στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων από το απόγευμα της αντίστοιχης ημερομηνίας, ενώ το υπόλοιπο 30% της Βασικής Ενίσχυσης μαζί με το «πρασίνισμα» πληρώνονταν τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους.

Ας ρωτήσουμε, σήμερα, τους αγρότες ποια ήταν η πορεία των πληρωμών στα χρόνια της διακυβέρνησης της ΝΔ και θα καταλάβουμε ποιοι συσσώρευσαν και συσσωρεύουν παθογένειες και αδιέξοδα στον αγροτικό κόσμο.»