Ο Mαύρος Aκανθώδης Aλευρώδης στην Ελλάδα: Εξέλιξη της προσβολής και η αντιμετώπισή του (βίντεο)

190

Ο μαύρος ακανθώδης αλευρώδης Aleurocanthus spiniferus (Quintance) (Hemiptera:Aleyrodidae) εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2016, στην περιοχή της Κέρκυρας σε εσπεριδοειδή, αμπέλια και τριανταφυλλιές όπου έχει εκτεταμένη διασπορά και υψηλούς πληθυσμούς και στη συνέχεια βρέθηκε το Σεπτέμβριο του 2017 εντός της πόλης της Ηγουμενίτσας σε λεμονιές και πορτοκαλιές.

Σήμερα έχει εξαπλωθεί σε περιοχές της Δυτικής Ελλάδος, στην Πελοπόννησο (Αχαΐα, Αργολίδα), στην Αττική, Εύβοια και Θεσσαλονίκη. Το συγκεκριμένο είδος εντόμου κατάγεται από τη Νοτιοανατολική Ασία και έχει εξαπλωθεί σε τροπικές και υποτροπικές χώρες της Ασίας, καθώς και σε πολλές περιοχές της Αφρικής και της Ωκεανίας.

Στην Ευρώπη βρέθηκε για πρώτη φορά στην Ιταλία το 2008 και κατόπιν στην Κροατία και στο Μαυροβούνιο το 2012-2013 αντίστοιχα. Το συγκεκριμένο είδος εντόμου περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ, Μέρος Β του Εκτελεστικού Κανονισμού της ΕΕ (ΕΕ) 2019/2072.

Το Α. spiniferus είναι πολυφάγο έντομο προσβάλλοντας περισσότερα από 95 είδη φυτών των οικογενειών Rutaceae, Vitaceae, Araliaceae, Ebenaceae, Leguminosae, Caesalpiniaceae, Malvaceae, Lauraceae, Moraceae, Punicaceae και Rosaceae.

Κύριοι ξενιστές του εντόμου είναι τα εσπεριδοειδή αλλά αναπτύσσεται και σε άλλα είδη με οικονομική αξία όπως είναι το αμπέλι (Vitis vinifera), η αχλαδιά (Ryrus spp.), ο λωτός (Diospyros kaki) το Αβοκάντο (Persea americana), η ροδιά (Punica granatum), η κυδωνιά (Cydonia oblonga) καθώς και καλλωπιστικά φυτά (είδη τριανταφυλλιάς Rosa spp.).

Τα έντομα δημιουργούν σε περίπτωση έντονων προσβολών πολυπληθείς αποικίες νυμφών (πουπαρίων) στην κάτω επιφάνεια των φύλλων. Τα ενήλικα άτομα βρίσκονται και αυτά στις ίδιες θέσεις και σε περίπτωση που ενοχληθούν κινούνται έντονα πετώντας.

Τόσο οι προνύμφες όσο και τα ενήλικα τρέφονται σε βάρος των χυμών των ηθμών των φύλλων και των νεαρών βλαστών προκαλώντας σημαντική εξασθένιση των δένδρων και επιπρόσθετα στα άφθονα μελιτώδη εκκρίματα αναπτύσσεται έντονη καπνιά που προκαλεί επιπρόσθετη ζημιά στα δένδρα.

Τα ενήλικα έντομα μπορούν να διασπαρούν από μόνα τους πετώντας σε κοντινές αποστάσεις. Ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες, ο βιολογικός κύκλος του εντόμου μπορεί να διαρκέσει από 2 έως 4 μήνες και να έχει από 3 έως πάνω από 6 επικαλυπτόμενες γενιές ανά έτος. Η διασπορά των εντόμων σε μεγαλύτερες αποστάσεις μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω προσβεβλημένων δενδρυλλίων που προορίζονται για φύτευση ή προσβεβλημένων τμημάτων φυτών.

Το A. spiniferus είναι υπό έλεγχό από φυσικούς εχθρούς στον τόπο καταγωγής του, αλλά είναι πιθανόν να προκαλέσει προβλήματα εάν εισαχθεί σε νέες περιοχές.

Η βιολογική αντιμετώπιση, με παρασιτοειδή υμενοπτέρα, αποδείχθηκε οικονομική και αποτελεσματική σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Συγκεκριμένα, διάφορα είδη παρασιτοειδών υμενοπτέρων έχουν εισαχθεί σε διάφορες χώρες με σκοπό τη ελάττωση του πληθυσμού του Α. spiniferus. Τα είδη Encarsia smithi (Silvestri) (Hymenoptera: Aphelinidae) and Amitus hesperidum (Hymenoptera: Platygastridae) έχουν αποδειχθεί τα πιο αποτελεσματικά σε όλες τις χώρες που εφαρμόστηκαν προγράμματα βιολογικής αντιμετώπισης του συγκεκριμένου αλευρώδη.

Το Α. spiniferus τέθηκε γρήγορα υπό έλεγχο στην Ιαπωνία με την εισαγωγή του E. smithi από την Κίνα το 1925, με ποσοστά παρασιτισμού 65-90%.

 Επίσης, στα εσπεριδοειδή στο Γκουάμ τέθηκε υπό έλεγχο με την εισαγωγή και την εγκατάσταση των E. smithi και A. hesperidum από το Μεξικό το 1952.

Παρόμοια αποτελέσματα επιτεύχθηκαν πιο πρόσφατα και στη Μικρονησία.

Έπειτα από τις δύο πετυχημένες διερευνητικές αποστολές στην Ιαπωνία και στο Βιετνάμ, εισήχθη, ταυτοποιήθηκε και εγκαταστάθηκε με επιτυχία το ωφέλιμο παρασιτοειδές Encarsia smithi (Silvestri) (Hymenoptera, Aphelinidae).

Έπειτα από την επιτυχημένη εγκατάσταση της εκτροφής του παρασιτοειδούς E. smithi στο θερμοκήπιο βιοασφάλειας του ΜΦΙ, και τις μελέτες σχετικά με την ειδίκευση του ξενιστή του παρασιτοειδούς E. smithi σε άλλα είδη αλευρωδών, πραγματοποιήθηκαν εξαπολύσεις του παρασιτοειδούς σε επιλεγμένες περιοχές όπου έχει καταγραφεί προσβολή από τον μαύρο ακανθώδη αλευρώδη το 2024 και 2025.

Εξαπολύσεις πραγματοποιήθηκαν στους νομούς Άρτας, Θεσπρωτίας, Πρέβεζας, Αιτωλοακαρνανίας, Αργολίδας, Κέρκυρας Αττικής, και Αχαΐας.

Τον Οκτώβριο του 2025 πραγματοποιήθηκε διερευνητική αποστολή στην Ιαπωνία για τον εντοπισμό και εισαγωγή του A. hesperidum η οποία ήταν επιτυχής και πλέον έχει εισαχθεί και το είδος A. hesperidum το οποίο αξιολογείται προκειμένου να πραγματοποιηθούν εξαπολύσεις εντός του 2026. Οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι που έχουν πραγματοποιηθεί (φθινόπωρο 2024, άνοιξη & φθινόπωρο 2025) φανερώνουν ότι το παρασιτοειδές Ε. smithi έχει εγκατασταθεί με επιτυχία σχεδόν σε όλα τα σημεία όπου εξαπολύθηκε.

Π.Γ. ΜΥΛΩΝΑΣ και Μ.Β ΓΙΑΚΟΥΜΑΚΗ

Εργαστήριο Βιολογικής Καταπολέμησης, Επ. Διεύθυνση Εντομολογίας και Γεωργικής

Ζωολογίας, Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, Στ. Δέλτα 8, 14561 Κηφισιά,

p.milonas@bpi.gr

*Περίληψη από την εισήγηση που αναπτύχθηκε στην 9^η Πανελλήνια Συνάντηση Φυτοπροστασίας στη Λάρισα 10-12 Μαρτίου 2026