Οινοτουρισμός ή συρρίκνωση: Το στοίχημα επιβίωσης για τον μικρό Έλληνα οινοποιό

120

Το μέλλον του μικρού Έλληνα οινοποιού δεν θα κριθεί μόνο στο αμπέλι και στο μπουκάλι, αλλά στο αν θα καταφέρει να συνδέσει το κρασί με την εμπειρία. Αυτό υπογράμμισε ο πρόεδρος του Σύνδεσμος Μικρών Οινοποιών Ελλάδας (ΣΜΟΕ), Γιάννης Παπαργυρίου, μιλώντας στη Voria.gr, με αφορμή την έκθεση Artisanal Greek Wineries που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη. Με δεδομένη τη διεθνή πτώση στην κατανάλωση κρασιού, ο οινοτουρισμός προβάλλει ως η βασική στρατηγική διέξοδος για τη βιωσιμότητα των μικρών, οικογενειακών οινοποιείων.

Πτώση κατανάλωσης – Εκρηκτική άνοδος οινοτουρισμού

Όπως τόνισε ο κ. Παπαργυρίου, όλα τα μοντέλα προβλέπουν ότι η κατανάλωση κρασιού την επόμενη εικοσαετία θα μειωθεί κατά 20% έως 30%, με περαιτέρω πίεση στις τιμές και στη διάθεση. Την ίδια περίοδο όμως, ο οινοτουρισμός αναμένεται να αυξηθεί πάνω από 120%.

Ο ΣΜΟΕ προτείνει στα συναρμόδια υπουργεία (Γεωργίας, Οικονομικών, Εργασίας και Τουρισμού) τη δημιουργία ευέλικτου πλαισίου αδειοδότησης, ώστε ο μικρός οινοποιός να μπορεί χωρίς υπερβολική γραφειοκρατία να αναπτύξει μικρής κλίμακας τουριστική δραστηριότητα: έναν επισκέψιμο χώρο, ένα μικρό κατάλυμα ή εστιατόριο.

Το παράδειγμα του Μπαρόλο στην Ιταλία δείχνει, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΣΜΟΕ, ότι το μοντέλο των μικρών, ποιοτικών μονάδων μπορεί να στηρίξει ολόκληρη τοπική οικονομία.

Η υπεραξία να μένει στο χωριό

«Το μέλλον του ελληνικού κρασιού περνά από τη διαφορετικότητα», σημείωσε ο κ. Παπαργυρίου, τονίζοντας πως η μεταποίηση, η τυποποίηση και ο οινοτουρισμός επιτρέπουν η υπεραξία να παραμένει στην οικογένεια και στην τοπική κοινωνία.

Όπως είπε χαρακτηριστικά, «τα λεφτά γυρίζουν μέσα στο χωριό» και δεν καταλήγουν σε πολυεθνικές δομές εκτός Ελλάδας. Το μικρό οικογενειακό οινοποιείο λειτουργεί ως ζωντανό κύτταρο της υπαίθρου.

Κλιματική αλλαγή και εργατικά: Οι αδύναμοι κρίκοι

Η βιωσιμότητα των μικρών οινοποιών συνδέεται άμεσα με την ποιότητα, αλλά και με την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Σε αντίθεση με τις μεγάλες επιχειρήσεις, οι μικροί παραγωγοί καλλιεργούν οι ίδιοι τα αμπέλια τους και δεν αγοράζουν σταφύλια από τρίτους. Αν η παραγωγή χαθεί, δεν υπάρχει εναλλακτική πηγή.

Στα προβλήματα προστίθενται:

• Η έλλειψη εργατών γης
• Η αυξανόμενη γραφειοκρατία (και ηλεκτρονική)
• Η δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδότηση
• Η περιορισμένη δυνατότητα προβολής στις διεθνείς αγορές

Τα πλεονεκτήματα των μικρών

Παρά τις δυσκολίες, οι μικροί οινοποιοί διαθέτουν σημαντικά πλεονεκτήματα:

• Ευελιξία και μικρότερες ανάγκες κεφαλαίου
• Άμεση γνώση της πρώτης ύλης
• Οικογενειακή συμμετοχή που μειώνει το κόστος
• Δυνατότητα παραγωγής υψηλής ποιότητας, με έμφαση στη λεπτομέρεια

Όπως σημείωσε με χαρακτηριστικό τρόπο ο κ. Παπαργυρίου: «Στην εποχή των δεινοσαύρων επιβίωσαν τα μικρά θηλαστικά».

 «Καίγεται το σπίτι του ελληνικού κρασιού»

Ο πρόεδρος του ΣΜΟΕ μίλησε για συνολική πίεση στον κλάδο, από τη διεθνή δαιμονοποίηση του αλκοόλ και τους εμπορικούς δασμούς έως την υψηλή φορολόγηση και τα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής γεωργίας.

Από το 2023, όπως ανέφερε, το ελληνικό κρασί παρουσιάζει πτωτική πορεία σε επίπεδο αγοράς – όχι όμως σε επίπεδο ποιότητας. Τα στοιχεία πωλήσεων στη Γερμανία δείχνουν μείωση άνω του 20% το 2025 σε σχέση με το 2024, ενώ ήδη καταγράφονται λουκέτα και σε μικρά οινοποιεία.

Στήριξη ΠΟΠ και ΠΓΕ – Εκπαίδευση και υπεύθυνη κατανάλωση

Ο ΣΜΟΕ υλοποιεί τριετές πρόγραμμα ενημέρωσης σε Ελλάδα και Γερμανία για τις ζώνες ΠΟΠ και ΠΓΕ και την υπεύθυνη κατανάλωση. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:

• ΠΟΠ Ρομπόλα Κεφαλληνίας
• ΠΟΠ Σαντορίνη
• ΠΟΠ Ραψάνη
• ΠΟΠ Αρχάνες
• ΠΟΠ Νεμέα
• ΠΟΠ Μαντινεία
• ΠΓΕ Βορείου Αιγαίου

Η έκθεση Artisanal Greek Wineries συγκέντρωσε 64 συμμετοχές φέτος (από 55 πέρυσι), ενώ ο ΣΜΟΕ αριθμεί πλέον 88 μέλη, σχεδόν τα μισά από Μακεδονία και Θράκη.

Το στρατηγικό διακύβευμα

Η πτωτική κατανάλωση είναι διεθνής τάση. Το ερώτημα για την Ελλάδα είναι αν θα μείνει παθητικός παρατηρητής ή αν θα επενδύσει στο μοντέλο μικρών, εξωστρεφών και επισκέψιμων οινοποιείων. Ο οινοτουρισμός δεν είναι πολυτέλεια. Είναι εργαλείο επιβίωσης. Και για τις μικρές οικογενειακές μονάδες, ίσως η τελευταία μεγάλη ευκαιρία.