Πανωλεθρία στη Θεσσαλία με τα νέα αγροφωτοβολταϊκά

332

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Αυτό που από την πρώτη στιγμή είχε επισημανθεί ως στρεβλό, παράδοξο και ανεφάρμοστο, επιβεβαιώνεται πλέον με στοιχεία: το πρόγραμμα για τα υπερυψωμένα αγροφωτοβολταϊκά οδηγείται σε πλήρη αποτυχία. Ο νόμος Ν.5261/2025, με τις παράλογες και αντικρουόμενες διατάξεις του, όχι μόνο δεν ενισχύει τους κατ’ επάγγελμα αγρότες, αλλά τους αποκλείει, στερώντας τους μια κρίσιμη ευκαιρία για συμπληρωματικό εισόδημα και βιωσιμότητα.

Μιλάμε για τα αγροφωτοβολταϊκά τα οποία, όπως προαναφέραμε, είναι υπερυψωμένα, τουλάχιστον πάνω από 2,1 μέτρα από το έδαφος, με την υποχρέωση των κατ’ επάγγελμα αγροτών, να διατηρούν καλλιεργήσιμη τη γη κάτω από αυτά.

Σχεδόν «μηδέν» αιτήσεις στη Θεσσαλία

Τα στοιχεία που συγκέντρωσε το Thessalikigi.gr είναι αποκαλυπτικά για την Θεσσαλία:

• ΔΑΟΚ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ: Δεν κατατέθηκε καμία αίτηση, άρα κανένας αγρότης της περιοχής δεν επωφελείται
• ΔΑΟΚ ΛΑΡΙΣΑΣ: Κατατέθηκαν 15 αιτήσεις, όλες όμως για γη υψηλής παραγωγικότητας, καμία για απλή γεωργική γη και για γη χαμηλής παραγωγικότητας, άρα κανένας αγρότης και από τη Λάρισα δεν εντάσσεται στο νέο πρόγραμμα.     
• ΔΑΟΚ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ: Κατατέθηκαν 4 αιτήσεις, εκ των οποίων οι 3 είναι για Γη Υψηλής παραγωγικότητας και η μια είναι σε ΓΠΣ αλλά απορριπτέο από ΔΕΔΔΗΕ. Συνεπώς ούτε και στη Μαγνησία κανένας αγρότης δεν επωφελείται.
• ΔΑΟΚ ΤΡΙΚΑΛΩΝ: Κατατέθηκαν κάτω από 10 αιτήσεις σε απλή γεωργική γη,  οι οποίες είναι επιλέξιμες

Συνολικά δηλαδή, σε ολόκληρη την περιφέρεια, λιγότεροι από 10 αγρότες αναμένεται να ενταχθούν, σε ένα πρόγραμμα που υποτίθεται ότι σχεδιάστηκε αποκλειστικά για αυτούς.

Αποτυχία και σε πανελλαδικό επίπεδο

Η εικόνα δεν διαφέρει στην υπόλοιπη Ελλάδα. Παρότι έχουν κατατεθεί περίπου 200 φάκελοι στον ΔΕΔΔΗΕ, εκτιμάται ότι τελικά δεν θα εγκριθούν ούτε 50.

Το αποτέλεσμα; Ένα πρόγραμμα που καταρρέει πριν καν ξεκινήσει ουσιαστικά.

Ας ξαναδούμε μια προς μια τις βασικές στρεβλώσεις, τους παραλογισμούς και τα ακατανόητα σημεία του νόμου:

1. Εκτός τα αγροτεμάχια υψηλής παραγωγικότητας – Το μεγάλο παράδοξο

Η πρώτη και πλέον καθοριστική στρέβλωση αφορά την απαγόρευση εγκατάστασης των νέων υπερυψωμένων αγροφωτοβολταϊκών σε γη υψηλής παραγωγικότητας.

Το παράδοξο; 
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη έρχεται σε απόλυτη σύγκρουση με την απαραίτητη προϋπόθεση που θέτει το πρόγραμμα να υπάρχει καλλιέργεια που να διατηρηθεί τουλάχιστον για 10 χρόνια και υποχρεώνει τον αγρότη να καταθέσει επιπλέον εγγυητική για την εξασφάλιση της τήρησης αυτού του όρου.

Αποκλείονται οι πραγματικές καλλιέργειες, στις οποίες και θα πρέπει να απευθύνεται το πρόγραμμα Αγροφωτοβολταϊκών,  καθώς οι πομώνες και οι αγροτικές παροχές ρεύματος βρίσκονται κατά κύριο λόγο σε γη υψηλής παραγωγικότητας – ιδιαίτερα στις αροτραίες καλλιέργειες.

Μάλιστα, η απαγόρευση ισχύει ακόμη και για ζώνες που χαρακτηρίζονται μεν ως γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας (ΓΓΥΠ), αλλά βρίσκονται εντός περιοχής η οποία διέπεται από εγκεκριμένο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΓΠΣ), που επιτρέπει ρητώς την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών.

Περιφέρειες με έντονο αγροτικό αποτύπωμα, όπως η Περιφέρεια Θεσσαλίας, αποκλείονται ουσιαστικά από την πρώτη ημέρα εφαρμογής του μέτρου χωρίς καμία ουσία αφού: 

1. μιλάμε για πολλή μικρή κάλυψη έκτασης περίπου 800 τμ για έργο 200kw και 450 τμ για έργο 100kw, ενώ για την συνολική κάλυψη του ορίου των 10 Μεγαβάτ για όλη τη Θεσσαλία, δεν χρειάζεται έκταση μεγαλύτερη από 100-140 στρέμματα.

2. εξασφαλίζεται η συνέχεια της καλλιέργειας ακόμη και σε αυτή τη μικρή επιφάνεια, με επιβολή αυστηρών προστίμων 

3. Πολλές καλλιέργειες προστατεύονται από ακραίες καιρικές συνθήκες όπως χαλάζι, παγετός κλπ, όπως αναφέρει η διεθνής βιβλιογραφία και παντού διεθνώς τα Αγροφωτοβολταϊκά τοποθετούνται σε καλλιέργειες υψηλής παραγωγικότητας χωρίς κανέναν περιορισμό. 

2. Δεκαετής «θηλιά» ελέγχων και προστίμων

Υπάρχει απόλυτη εξασφάλιση της γης υψηλής παραγωγικότητας που  προκύπτει από το Άρθρο 68, παράγραφος 4 του νόμου.

Οι κάτοχοι αγρο-φωτοβολταϊκών σταθμών υποχρεούνται για δέκα (10) έτη από την έναρξη λειτουργίας να υποβάλλουν ετήσια τεχνική έκθεση λειτουργίας, συνταγμένη από αρμόδιο γεωτεχνικό, τόσο στον ΔΕΔΔΗΕ όσο και στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Παράλληλα, οφείλουν να καταθέτουν:
· Αίτηση ενιαίας ενίσχυσης
· Τιμολόγια πώλησης προϊόντων
· Τιμολόγια αγοράς εισροών

Με αυτά θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι:

1. Η γεωργία παραμένει η κύρια δραστηριότητά τους.
2. Η παραγωγή στην έκταση κάτω από το φωτοβολταϊκό διατηρεί τουλάχιστον το 66% της απόδοσης που είχε πριν την εγκατάσταση.

Με άλλα λόγια, ο αγρότης καλείται να «πιστοποιεί» για μία δεκαετία ότι το χωράφι του δεν έχει ουσιαστικά μεταβληθεί παραγωγικά. Και μάλιστα υπό την απειλή χρηματικών ποινών σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

Το εύλογο ερώτημα είναι το εξής:

Αν υπάρχει τόσο αυστηρή και δεκαετής δέσμευση διατήρησης της παραγωγής, γιατί απαγορεύεται η εγκατάσταση σε γη υψηλής παραγωγικότητας; Αφού ο ίδιος ο νόμος διασφαλίζει ότι η αγροτική χρήση παραμένει ενεργή, ποιος είναι ο πραγματικός λόγος του αποκλεισμού;

3. Εγγυητική-«φωτιά»: 20.000 ευρώ για 200 kW

Σαν να μην έφταναν τα παραπάνω, έρχεται και η παράγραφος ιε του Άρθρου 67, που προβλέπει εγγυητική επιστολή ύψους 100 ευρώ ανά κιλοβάτ (100 €/kW) εγκατεστημένης ισχύος.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Για ένα αγρο-φωτοβολταϊκό ισχύος 200 kW, ο ενδιαφερόμενος αγρότης πρέπει να καταθέσει εγγυητική επιστολή 20.000 ευρώ.
Για λόγους σύγκρισης, στα παλαιότερα συμβατικά αγροτικά φωτοβολταϊκά, το αντίστοιχο ποσό ήταν περίπου 1.200 ευρώ

4. Το άκρως παράδοξο και παράλογο

Το πιο παράλογο και παράδοξο όμως έγκειται στο γεγονός, ότι παρότι για τα υπερυψωμένα αγροφωτοβολταϊκά απαγορεύονται σε γη υψηλής παραγωγιότητας, την ίδια στιγμή, ακόμα και σήμερα, επιτρέπεται η εγκατάσταση επενδυτικών συμβατικών φωτοβολταϊκών (ακριβώς στο έδαφος) σε γη υψηλής παραγωγικότητας μέχρι 1Mw.

Ένα μέτρο χωρίς αποδέκτες

Η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: το πρόγραμμα αγροφωτοβολταϊκών, όπως σχεδιάστηκε, δεν βρίσκει ανταπόκριση στον αγροτικό κόσμο.

Αντί να αποτελέσει εργαλείο στήριξης, εξελίσσεται σε ακόμη ένα βαρύ πλήγμα για την Θεσσαλία και συνολικά για την ελληνική αγροτική οικονομία.

Χωρίς άμεσες διορθώσεις, το μέτρο κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά, αφήνοντας τους παραγωγούς εκτός και τις προσδοκίες ανεκπλήρωτες.

Νωρίτερα το Thessalikigi.gr, έγραφε:

Αγροφωτοβολταϊκά: Πρόγραμμα σε τροχιά αποτυχίας λόγω παράλογων διατάξεων

Αγροβολταϊκά: Νόμος για τους αγρότες… που αποκλείει τους αγρότες

Αποκλείεται η Θεσσαλία από τα Αγροβολταϊκά