Πιέσεις στην επιτραπέζια ελιά – Ζητούν άμεσα μέτρα οι εξαγωγείς

111

Με συγκρατημένη αισιοδοξία για τη νέα εσοδεία, αλλά και έντονο προβληματισμό για την πορεία των εξαγωγών, πραγματοποιήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2026 στη Λάρισα η ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση της Πανελλήνιας Ένωσης Μεταποιητών – Τυποποιητών – Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών (ΠΕΜΕΤΕ). Οι εξαγωγές επιτραπέζιων ελιών, μετά το ιστορικό ρεκόρ των 872 εκατ. ευρώ και 282.000 τόνων το 2025, κατέγραψαν το πρώτο εξάμηνο του 2026 υποχώρηση 0,99% σε αξία και 2,25% σε όγκο, γεγονός που αποτελεί προειδοποιητικό μήνυμα για έναν κατεξοχήν εξαγωγικό κλάδο.

Πάνω από το 90% της παραγωγής στις διεθνείς αγορές

Περισσότερο από το 90% της συνολικής εγχώριας ετήσιας παραγωγής επιτραπέζιας ελιάς κατευθύνεται σε περισσότερες από 100 χώρες, γεγονός που προσδίδει στον κλάδο έντονα εξαγωγικό χαρακτήρα.

Η μεγάλη εξωστρέφεια, ωστόσο, τον καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτο στις γεωπολιτικές αναταράξεις, στις διαταραχές του διεθνούς εμπορίου και στις δυσλειτουργίες της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.

Την ίδια στιγμή, η άμεση εξάρτηση από την πρωτογενή παραγωγή αυξάνει την έκθεση του κλάδου στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

Το αυξημένο κόστος πιέζει την κερδοφορία

Οι επιχειρήσεις του κλάδου βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές αυξήσεις στο λειτουργικό τους κόστος.

Το υψηλό ενεργειακό κόστος συμπαρασύρει τις τιμές των υλικών συσκευασίας, των πρώτων υλών και των μεταφορών, ενώ το αυξημένο μισθολογικό κόστος, χωρίς αντίστοιχη μείωση των εργοδοτικών εισφορών, περιορίζει περαιτέρω τα περιθώρια κέρδους.

Το αποτέλεσμα είναι διπλή πίεση: συρρίκνωση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων και περιορισμός της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού προϊόντος στις διεθνείς αγορές.

Η χαμηλή παραγωγικότητα της πρωτογενούς παραγωγής

Στην εξίσωση προστίθεται η χαμηλή παραγωγικότητα του πρωτογενούς τομέα, η οποία, σύμφωνα με την ΠΕΜΕΤΕ, συνδέεται με τον ανεπαρκή μέχρι σήμερα εκσυγχρονισμό του.

Το υψηλό κόστος της πρώτης ύλης επιβαρύνει τη μεταποίηση και περιορίζει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών απέναντι σε χώρες που έχουν προχωρήσει νωρίτερα στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και προσαρμογές στον ελαιοκομικό τους τομέα.

Πιέσεις και από τις διεθνείς αγορές

Σημαντικές πιέσεις καταγράφονται και στην πλευρά της ζήτησης.

Οι πληθωριστικές πιέσεις περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, ενώ ειδικές συνθήκες σε σημαντικές αγορές για το ελληνικό προϊόν, όπως οι δασμοί στις ΗΠΑ και η δυσμενής οικονομική συγκυρία στη Γερμανία, επηρεάζουν την καταναλωτική δαπάνη.

Παράλληλα, στην Αυστραλία το ελληνικό προϊόν αντιμετωπίζει εντονότερο ανταγωνισμό από την Αίγυπτο, κυρίως λόγω των σημαντικά χαμηλότερων τιμών του αιγυπτιακού προϊόντος.

Πρώτη υποχώρηση μετά το ιστορικό ρεκόρ του 2025

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν πλέον την αλλαγή τάσης. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι εξαγωγές επιτραπέζιων ελιών μειώθηκαν κατά 0,99% σε αξία και 2,25% σε όγκο.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά το ιστορικό ρεκόρ του 2025, όταν οι εξαγωγές έφτασαν τα 872 εκατ. ευρώ και τους 282.000 τόνους.

Παρά τη φετινή υποχώρηση, η εικόνα της τελευταίας δεκαετίας παραμένει ισχυρή: η αξία των εξαγωγών αυξήθηκε κατά 115%, ενώ ο όγκος κατά 61%, επιβεβαιώνοντας την εξωστρέφεια και την ανθεκτικότητα του κλάδου.

Σε φυσιολογικά επίπεδα η νέα παραγωγή

Η φετινή παραγωγή επιτραπέζιας ελιάς αναμένεται να κινηθεί σε φυσιολογικά επίπεδα, αντίστοιχα με εκείνα των δύο προηγούμενων ετών.

Ωστόσο, η έναρξη της νέας εμπορικής περιόδου πραγματοποιείται υπό την πίεση των αυξημένων αποθεμάτων της ποικιλίας «Χαλκιδική» από την προηγούμενη ελαιοκομική περίοδο 2025/26.

Τα αποθέματα αυτά έχουν αποκτηθεί σε υψηλό κόστος, δημιουργώντας ένα δύσκολο ισοζύγιο για τις επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται να περιορίσουν τις απώλειές τους χωρίς να υπονομεύσουν το εισόδημα των παραγωγών για τη νέα περίοδο 2026/27.

Η ισορροπία ανάμεσα στον παραγωγό και την ανταγωνιστικότητα

Η πρόκληση δεν μπορεί να επωμισθεί αποκλειστικά ο μεταποιητικός και εξαγωγικός κλάδος.

Οι επιχειρήσεις ήδη απορροφούν σημαντικό μέρος των αυξήσεων του κόστους και των αναταράξεων στις διεθνείς αγορές, ενώ συνεχίζουν να επενδύουν στις υποδομές τους, στη διατήρηση των υφιστάμενων αγορών και στο άνοιγμα νέων.

Η ΠΕΜΕΤΕ επαναφέρει, επομένως, την ανάγκη για στοχευμένες και έγκαιρες παρεμβάσεις της Πολιτείας.

Πέντε προτεραιότητες για τον κλάδο

Η ΠΕΜΕΤΕ θέτει στο επίκεντρο πέντε βασικές προτεραιότητες:

1. Μητρώο Συσκευαστηρίων Επιτραπέζιων Ελιών
Δημιουργία θεσμικού εργαλείου για την καλύτερη οργάνωση, εποπτεία και ιχνηλασιμότητα της αλυσίδας του προϊόντος.

2. Μείωση του ενεργειακού και μη μισθολογικού κόστους
Περιορισμός των επιβαρύνσεων που πλήττουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

3. Πραγματική αμοιβαιότητα στις εμπορικές συμφωνίες
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται από την ΠΕΜΕΤΕ στη συμφωνία ΕΕ–Mercosur και στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στους όρους ανταγωνισμού για τον ευρωπαϊκό και ελληνικό κλάδο.

4. Επιτάχυνση των επενδυτικών προγραμμάτων
Τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων αξιολόγησης και εκταμίευσης, ώστε οι καθυστερήσεις να μην περιορίζουν τη ρευστότητα των επιχειρήσεων.

5. Εκσυγχρονισμός του πρωτογενούς τομέα
Αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για την αύξηση της παραγωγικότητας και τη μείωση του κόστους της πρώτης ύλης.

Η νέα ευρωπαϊκή εκπροσώπηση του κλάδου

Στη συνέλευση έγινε ιδιαίτερη αναφορά και στην ίδρυση της European Federation of Olive Industry (EFOI), πρωτοβουλία στην οποία η ΠΕΜΕΤΕ είχε πρωταγωνιστικό ρόλο, μαζί με τις αντίστοιχες οργανώσεις της Ιταλίας (ASSOM) και της Ισπανίας (ASEMESA).

Η EFOI έρχεται να καλύψει ένα διαχρονικό θεσμικό κενό στην ευρωπαϊκή εκπροσώπηση του κλάδου, δημιουργώντας ένα κοινό πλαίσιο συντονισμού και παρέμβασης.

Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, η νέα ευρωπαϊκή οργάνωση μπορεί να ενισχύσει τη δυνατότητα διεκδίκησης των θέσεών τους σε ανώτερο ευρωπαϊκό επίπεδο.

Προειδοποιητικό μήνυμα η υποχώρηση των εξαγωγών

Η ανακοπή της μέχρι σήμερα ανοδικής εξαγωγικής δυναμικής αποτελεί ένα σαφές προειδοποιητικό μήνυμα για την ελληνική επιτραπέζια ελιά.

Με το διεθνές περιβάλλον να γίνεται ολοένα πιο απαιτητικό και το κόστος παραγωγής και μεταποίησης να αυξάνεται, η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού προϊόντος απαιτεί συντονισμένες κινήσεις.

Το μήνυμα της ΠΕΜΕΤΕ είναι σαφές: η Πολιτεία καλείται πλέον να περάσει από τις διαπιστώσεις στις πράξεις.