ΠΟΓΕΔΥ: Σοβαρές ανησυχίες για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές μετά την έγκριση του ευρωπαϊκού κανονισμού

157

Τις επιφυλάξεις και τους προβληματισμούς της για τη νέα ευρωπαϊκή πολιτική σχετικά με τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGTs) επαναδιατυπώνει η ΠΟΓΕΔΥ, μετά την οριστική έγκριση του σχετικού κανονισμού από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Όπως επισημαίνει η Ομοσπονδία, είχε ήδη από τον Δεκέμβριο του 2025 προειδοποιήσει για τις πιθανές επιπτώσεις της νέας νομοθεσίας, η οποία αναμένεται να αλλάξει σημαντικά το τοπίο της ευρωπαϊκής γεωργίας, επηρεάζοντας την παραγωγή, το κόστος καλλιέργειας, τη διακίνηση του γενετικού υλικού και τη λειτουργία της αγοράς σπόρων.

Στήριξη στην επιστήμη, αλλά με αυστηρές δικλείδες ασφαλείας

Η ΠΟΓΕΔΥ ξεκαθαρίζει ότι δεν αντιτίθεται στην επιστημονική πρόοδο και την έρευνα. Αντίθετα, αναγνωρίζει τη συμβολή της βιοτεχνολογίας στη βελτίωση των καλλιεργειών και στην αντιμετώπιση σύγχρονων προκλήσεων.

Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η τεχνολογική εξέλιξη δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς επαρκείς ελέγχους και εγγυήσεις, καθώς οι αποφάσεις που αφορούν το γενετικό υλικό των καλλιεργειών ενδέχεται να έχουν μακροχρόνιες και μη αναστρέψιμες συνέπειες για το περιβάλλον, την αγροτική παραγωγή και την κοινωνία.

Οι βασικές ανησυχίες για το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα

Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, ένας από τους σημαντικότερους κινδύνους αφορά την πιθανή ανεξέλεγκτη διασπορά γενετικών χαρακτηριστικών στο φυσικό περιβάλλον.

Παράλληλα, εκφράζεται φόβος ότι η σταδιακή επικράτηση περιορισμένου αριθμού «βελτιωμένων» ποικιλιών μπορεί να οδηγήσει σε συρρίκνωση της γενετικής ποικιλότητας και σε υποβάθμιση της βιοποικιλότητας, στοιχείο κρίσιμο για τη μακροχρόνια ανθεκτικότητα της γεωργίας.

Η ΠΟΓΕΔΥ σημειώνει επίσης ότι, παρά τη μεγαλύτερη ακρίβεια των νέων τεχνικών σε σχέση με παλαιότερες μεθόδους γενετικής παρέμβασης, εξακολουθούν να υπάρχουν επιστημονικές αβεβαιότητες ως προς πιθανές απρόβλεπτες μεταβολές και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους.

Φόβοι για μεγαλύτερη εξάρτηση των αγροτών από πολυεθνικές

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η Ομοσπονδία στο ζήτημα των πατεντών και της ιδιοκτησίας του γενετικού υλικού.

Όπως τονίζει, η νέα πραγματικότητα ενδέχεται να ενισχύσει την εξάρτηση των παραγωγών από μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των σπόρων και της βιοτεχνολογίας, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής και περιορίζοντας την αγροτική αυτονομία.

Παράλληλα, προειδοποιεί ότι γίνεται πλέον πιο ορατός ο κίνδυνος συγκέντρωσης της αγοράς σπόρων σε λίγους ισχυρούς παίκτες, δημιουργώντας συνθήκες που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν εις βάρος των μικρών και μεσαίων εκμεταλλεύσεων.

Επιπτώσεις στη βιολογική γεωργία και στην εμπιστοσύνη των καταναλωτών

Η ΠΟΓΕΔΥ εκφράζει επίσης ανησυχία για το ενδεχόμενο σύγχυσης των καταναλωτών σχετικά με τη φύση και την προέλευση των προϊόντων που θα παράγονται με τις νέες τεχνικές.

Όπως αναφέρει, τυχόν έλλειψη διαφάνειας ή σαφούς ενημέρωσης μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εμπιστοσύνη των πολιτών, ενώ δεν αποκλείεται να δημιουργήσει προβλήματα και στη βιολογική γεωργία, έναν τομέα που βασίζεται σε αυστηρές προδιαγραφές και υψηλή καταναλωτική αξιοπιστία.

Ανοιχτά ζητήματα για ιχνηλασιμότητα, ελέγχους και νομικές διαφορές

Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα εφαρμογής του νέου κανονισμού, όπως η αποτελεσματική ιχνηλασιμότητα, οι μηχανισμοί ελέγχου και η ενιαία εφαρμογή των κανόνων σε όλα τα κράτη-μέλη.

Παράλληλα, υπογραμμίζει τον αυξημένο κίνδυνο νομικών διαφορών που μπορεί να προκύψουν από ζητήματα πατεντών ή ακούσιας επιμόλυνσης καλλιεργειών, με πιθανές οικονομικές και νομικές συνέπειες για τους παραγωγούς.

«Η πρόοδος πρέπει να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον»

Καταλήγοντας, η ΠΟΓΕΔΥ τονίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προχωρήσει με ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή του νέου πλαισίου, διασφαλίζοντας διαφάνεια, συνεχή επιστημονική αξιολόγηση και ουσιαστική προστασία του δημόσιου συμφέροντος.

Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, η πρόοδος δεν μπορεί να αποτελεί αυτοσκοπό όταν υπάρχει ο κίνδυνος να υπονομευθούν το περιβάλλον, η αγροτική παραγωγή και η εμπιστοσύνη των πολιτών.

Η Ομοσπονδία δηλώνει ότι θα παρακολουθεί στενά την εφαρμογή του κανονισμού και θα παρεμβαίνει όπου απαιτείται, αξιοποιώντας την επιστημονική τεχνογνωσία των μελών της και τη συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Αναλυτικά, ολόκληρη η ανακοίνωση της ΠΟΓΕΔΥ, έχει ως εξής:

«Η ΠΟΓΕΔΥ είχε εγκαίρως, ήδη από τον Δεκέμβριο του 2025, επισημάνει τους προβληματισμούς της σχετικά με την υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκή πολιτική για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGTs). Η χθεσινή οριστική έγκριση του σχετικού κανονισμού από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επιβεβαιώνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια νέα, κρίσιμη φάση για τη γεωργία, την ασφάλεια των τροφίμων και το περιβάλλον.

Η νέα ρύθμιση αναμένεται να μεταβάλει ουσιαστικά το τοπίο της ευρωπαϊκής γεωργίας, επηρεάζοντας όχι μόνο την παραγωγή και το κόστος, αλλά και τη δομή της αγοράς σπόρων, την επιστημονική ευθύνη και τον βαθμό ελέγχου που θα διατηρήσει η κοινωνία πάνω στο γενετικό υλικό των καλλιεργειών.

Η ΠΟΓΕΔΥ δηλώνει με σαφήνεια ότι στηρίζει την επιστημονική πρόοδο και την έρευνα. Ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν μπορεί να λειτουργεί ανεξέλεγκτα ούτε να αποσυνδέεται από την προστασία του περιβάλλοντος, της αγροτικής παραγωγής και της κοινωνικής συνοχής. Η εμπειρία έχει δείξει ότι επιλογές στον τομέα της βιοτεχνολογίας, όταν δεν συνοδεύονται από αυστηρές εγγυήσεις, ενδέχεται να δημιουργήσουν μη αναστρέψιμες συνέπειες.

Αν και αναγνωρίζουμε ότι κατά τη διαπραγμάτευση του κανονισμού εισήχθησαν βελτιώσεις, αυτές δεν αίρουν τους βασικούς κινδύνους που εξακολουθούν να υφίστανται.

Κατόπιν αυτών ηΟμοσπονδία μας επισημαίνει τα εξής:

• Οφείλουμε να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι στον κίνδυνο ανεξέλεγκτης διασποράς γενετικών χαρακτηριστικών στο περιβάλλον και στη σταδιακή υποβάθμιση της βιοποικιλότητας, εφόσον η γεωργία στραφεί σε περιορισμένο αριθμό «βελτιωμένων» ποικιλιών.
• Δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι, παρά τη βελτιωμένη ακρίβεια των τεχνικών, παραμένουν επιστημονικές αβεβαιότητες, τόσο ως προς πιθανές απρόβλεπτες γενετικές μεταβολές όσο και ως προς τις μακροχρόνιες επιπτώσεις τους.
• Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι ανοίγει ο δρόμος για ενίσχυση της εξάρτησης των αγροτών από πολυεθνικές εταιρείες, μέσω του καθεστώτος πατεντών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το κόστος παραγωγής και την αγροτική αυτονομία.
• Ο κίνδυνος συγκέντρωσης της αγοράς σπόρων σε λίγους ισχυρούς παίκτες  ( πρακτικές ΄΄καρτέλ΄΄) είναι πλέον πιο ορατός από ποτέ, με σοβαρές επιπτώσεις στη βιωσιμότητα των μικρών και μεσαίων παραγωγών.
• Παράλληλα, ελλοχεύει ο κίνδυνος κλονισμού της εμπιστοσύνης των καταναλωτών, καθώς και σύγχυσης μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών προϊόντων, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει άμεσα και τη βιολογική γεωργία.
• Τέλος, παραμένουν ανοικτά κρίσιμα ζητήματα εφαρμογής, όπως η ιχνηλασιμότητα, ο έλεγχος και η ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων, ενώ δεν πρέπει να υποτιμάται και ο αυξημένος κίνδυνος νομικών διαφορών, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις πατεντών ή ακούσιας επιμόλυνσης, με άμεσες συνέπειες για τους αγρότες και τη λειτουργία της αγοράς.

Η ΠΟΓΕΔΥ υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να προχωρήσει σε τέτοιου τύπου επιλογές χωρίς συνεχή αξιολόγηση, διαφάνεια και ουσιαστική προστασία του δημόσιου συμφέροντος. Η πρόοδος δεν είναι αυτοσκοπός, όταν ενδέχεται να υπονομεύει το περιβάλλον, την αγροτική παραγωγή και την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Η Ομοσπονδία μας θα παρακολουθεί στενά την εφαρμογή του νέου κανονισμού και θα παρεμβαίνει αποφασιστικά, αξιοποιώντας την επιστημονική γνώση των μελών της και συνεργαζόμενη με τους εμπλεκόμενους φορείς.»