ΠΟΓΕΔΥ: Το «φιάσκο» του προγράμματος «Ύδωρ 2.0»

149

Η πρόσφατη απένταξη εμβληματικών αρδευτικών έργων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) αποτελεί μια ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη για τον πρωτογενή τομέα, επιβεβαιώνοντας – όπως υποστηρίζει σε σχετική ανακοίνωσή της η ΠΟΓΕΔΥ – τις έγκαιρες προειδοποιήσεις του γεωτεχνικού κόσμου σχετικά με τις σοβαρές αδυναμίες του προγράμματος «Ύδωρ 2.0».

Το φιλόδοξο σχέδιο, που συνοδεύτηκε τα προηγούμενα χρόνια από υψηλές προσδοκίες και πανηγυρικές εξαγγελίες, προσκρούει πλέον στην πραγματικότητα των καθυστερήσεων, της χαμηλής απορροφητικότητας και της αδυναμίας τήρησης των αυστηρών οροσήμων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Από τη Θράκη έως την Κρήτη έργα εκτός χρηματοδότησης

Η εξέλιξη αφορά αρδευτικά έργα ζωτικής σημασίας για την αγροτική παραγωγή σε πολλές περιοχές της χώρας, από τη Θράκη έως την Κρήτη, τα οποία οδηγούνται εκτός χρηματοδότησης.

Σύμφωνα με την ΠΟΓΕΔΥ, η κατάσταση αυτή αναδεικνύει τις δομικές αδυναμίες του σχεδιασμού, οι οποίες είχαν επισημανθεί εδώ και καιρό από τους γεωτεχνικούς επιστήμονες.

Όπως υπογραμμίζεται, οι «προχειρότητες» του σχεδιασμού δεν αποτελούσαν συνδικαλισική υπερβολή, αλλά έγκαιρη προειδοποίηση για τους κινδύνους που πλέον επιβεβαιώνονται.

Τα τρία βασικά προβλήματα του σχεδιασμού

Η Ομοσπονδία εστιάζει σε τρεις βασικούς παράγοντες που οδήγησαν στο σημερινό αδιέξοδο:

Έλλειψη τεχνικής ωριμότητας

Η επιλογή προώθησης έργων μέσω σχημάτων ΣΔΙΤ χωρίς επαρκή προετοιμασία και ωρίμανση είχε ως αποτέλεσμα διαγωνισμούς με περιορισμένο ή και μηδενικό επενδυτικό ενδιαφέρον.

Υποστελέχωση των υπηρεσιών

Η συστηματική υποβάθμιση και παράκαμψη των γεωτεχνικών υπηρεσιών, σύμφωνα με την ΠΟΓΕΔΥ, στέρησε από τα έργα την αναγκαία επιστημονική και τεχνική υποστήριξη.

Επικοινωνιακή διαχείριση αντί ουσίας

Η έμφαση στις εξαγγελίες και στην επικοινωνιακή προβολή υπερίσχυσε της ουσιαστικής προετοιμασίας, ενώ – όπως τονίζεται – οι τεκμηριωμένες προειδοποιήσεις για κίνδυνο απώλειας ευρωπαϊκών πόρων αγνοήθηκαν.

«Βαρύ» πλήγμα για παραγωγή και αγροτικό εισόδημα

Η απένταξη των έργων δεν συνιστά απλώς μια διοικητική αστοχία, αλλά ένα σοβαρό πλήγμα για την ελληνική γεωργία και το εισόδημα των παραγωγών.

Η καθυστέρηση στον εκσυγχρονισμό των αρδευτικών δικτύων συνεπάγεται σημαντικές συνέπειες:

Εκτόξευση του ενεργειακού κόστους

Χωρίς σύγχρονα κλειστά δίκτυα, οι παραγωγοί συνεχίζουν να εξαρτώνται από ενεργοβόρες γεωτρήσεις και απαρχαιωμένα συστήματα άρδευσης, με αποτέλεσμα το κόστος να αυξάνεται ακόμη και κατά 40%.

Τεράστιες απώλειες νερού

Τα πεπαλαιωμένα δίκτυα εμφανίζουν απώλειες που φτάνουν έως και το 50% του νερού, σε μια περίοδο όπου η λειψυδρία και η κλιματική πίεση εντείνονται.

Μείωση της ανταγωνιστικότητας

Την ώρα που άλλες χώρες επενδύουν στον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό της αγροτικής παραγωγής, ο Έλληνας παραγωγός παραμένει εγκλωβισμένος σε υποδομές προηγούμενων δεκαετιών, με αυξημένο κόστος παραγωγής και μειωμένη ανταγωνιστικότητα.

Η ΠΟΓΕΔΥ ζητά άμεσες παρεμβάσεις

Η Ομοσπονδία τονίζει ότι δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια για καθυστερήσεις ή επικοινωνιακές ωραιοποιήσεις και ζητά συγκεκριμένες πρωτοβουλίες:

• Άμεση ενίσχυση των γεωτεχνικών υπηρεσιών με μόνιμο εξειδικευμένο προσωπικό
• Διασφάλιση εθνικών πόρων για την ολοκλήρωση των έργων με σαφές χρονοδιάγραμμα
• Πλήρη λογοδοσία για τις καθυστερήσεις και τις αστοχίες που οδήγησαν στην απώλεια των χρηματοδοτήσεων

«Χαμένη ευκαιρία» για την ελληνική ύπαιθρο

Το «Ύδωρ 2.0» παρουσιάστηκε ως μια ιστορική ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό των αρδευτικών υποδομών και την ανασυγκρότηση της ελληνικής υπαίθρου.

Ωστόσο, η σημερινή εικόνα, σύμφωνα με την ΠΟΓΕΔΥ, μετατρέπει το πρόγραμμα σε χαρακτηριστικό παράδειγμα ανεπαρκούς διαχείρισης και χαμένων ευκαιριών.

Η πολιτική ηγεσία καλείται πλέον να εγκαταλείψει τις προσπάθειες ωραιοποίησης της κατάστασης, να αναλάβει τις ευθύνες που της αναλογούν και να προχωρήσει άμεσα σε αξιόπιστες λύσεις, ώστε – όπως επισημαίνεται – το κόστος αυτής της αποτυχίας να μη μεταφερθεί ξανά στους Έλληνες παραγωγούς.

Αναλυτικά, ολόκληρη η ανακοίνωση της ΠΟΓΕΔΥ, έχει ως εξής:

«Η πρόσφατη απένταξη εμβληματικών αρδευτικών έργων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) συνιστά μια οδυνηρή αλλά αναμενόμενη εξέλιξη. Επιβεβαιώνει πλήρως τις έγκαιρες προειδοποιήσεις της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ) και του συνόλου του γεωτεχνικού κόσμου, που εδώ και χρόνια επισήμαιναν τις σοβαρές αδυναμίες του σχεδιασμού και της υλοποίησης του προγράμματος «Ύδωρ 2.0».

Το φιλόδοξο αφήγημα που συνοδεύτηκε από πανηγυρικές ανακοινώσεις και υψηλές προσδοκίες προσκρούει πλέον στην αμείλικτη πραγματικότητα: έργα ζωτικής σημασίας για την αγροτική παραγωγή, από τη Θράκη έως την Κρήτη, οδηγούνται εκτός χρηματοδότησης, εξαιτίας αδυναμίας τήρησης των αυστηρών οροσήμων του Ταμείου και χαμηλής απορροφητικότητας. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει με τον πλέον σαφή τρόπο τις δομικές αδυναμίες του σχεδιασμού.

Οι «προχειρότητες» στις οποίες αναφερόταν η ΠΟΓΕΔΥ δεν ήταν απλώς συνδικαλιστική κριτική, αλλά μια έγκαιρη διάγνωση:

• Έλλειψη τεχνικής ωριμότητας: Η εμμονή σε σχήματα ΣΔΙΤ χωρίς την απαραίτητη προπαρασκευή οδήγησε σε διαγωνισμούς χωρίς επενδυτικό ενδιαφέρον.
• Υποστελέχωση Υπηρεσιών: Η συστηματική παράκαμψη των επιστημόνων του πεδίου στερεί από τα έργα τη βάση της υλοποίησής τους.
• Επικοινωνιακή διαχείριση αντί ουσίας: Η έμφαση στην προβολή και στις εξαγγελίες υπερίσχυσε της ουσιαστικής προετοιμασίας, ενώ οι τεκμηριωμένες επισημάνσεις για τον κίνδυνο απώλειας ευρωπαϊκών πόρων αγνοήθηκαν.

Η απένταξη των έργων αυτών δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική αποτυχία. Πρόκειται για ένα σοβαρό πλήγμα στην ελληνική γεωργία και στο εισόδημα των παραγωγών.

Η καθυστέρηση στον εκσυγχρονισμό των δικτύων συνεπάγεται:

1. Εκτόξευση του Ενεργειακού Κόστους: Χωρίς κλειστά, σύγχρονα δίκτυα, οι παραγωγοί αναγκάζονται να χρησιμοποιούν ενεργοβόρες γεωτρήσεις και απαρχαιωμένα δίκτυα, αυξάνοντας το κόστος άρδευσης έως και 40%.
2. Τεράστια Σπατάλη Υδάτινων Πόρων: Τα πεπαλαιωμένα και κατεστραμμένα δίκτυα παρουσιάζουν απώλειες που αγγίζουν το 50% του νερού, σε μια περίοδο παρατεταμένης απειλής λόγω λειψυδρίας.
3. Απώλεια Ανταγωνιστικότητας: Όταν ο διεθνής ανταγωνισμός επενδύει συστηματικά στον εκσυγχρονισμό της αγροτικής παραγωγής, ο Έλληνας παραγωγός μένει «δέσμιος» υποδομών του περασμένου αιώνα, με αποτέλεσμα το αυξημένο κόστος παραγωγής και τη μειωμένη ανταγωνιστικότητα των προϊόντων του.

Δεν υπάρχει πλέον περιθώριο για καθυστερήσεις, επικοινωνιακές ωραιοποιήσεις ή αποσπασματικές παρεμβάσεις.

Η ΠΟΓΕΔΥ είχε εγκαίρως επισημάνει ότι με «μαγικές εικόνες» δεν ποτίζονται τα χωράφια. Αυτό που απαιτείται σήμερα είναι συγκεκριμένες και άμεσες πρωτοβουλίες:

• Άμεση ενίσχυση των γεωτεχνικών υπηρεσιών με μόνιμο εξειδικευμένο προσωπικό.
• Διασφάλιση των αναγκαίων πόρων για την ολοκλήρωση των έργων μέσω εθνικής χρηματοδότησης, με συγκεκριμένο και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα.
• Πλήρης λογοδοσία για τις καθυστερήσεις και τις αστοχίες που οδήγησαν στην απώλεια των οροσήμων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Το «Ύδωρ 2.0» παρουσιάστηκε ως μια ιστορική ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό των αρδευτικών υποδομών και την ανασυγκρότηση της ελληνικής υπαίθρου. Η σημερινή εξέλιξη, όμως, το μετατρέπει σε ένα ηχηρό παράδειγμα χαμένων ευκαιριών και ανεπαρκούς διαχείρισης.

Η πολιτική ηγεσία οφείλει να εγκαταλείψει την προσπάθεια ωραιοποίησης της πραγματικότητας, να αναλάβει τις ευθύνες που της αναλογούν και να δώσει άμεσα αξιόπιστες λύσεις, ώστε το κόστος αυτής της αποτυχίας να μην μετακυλιστεί, για ακόμη μία φορά, στις πλάτες των Ελλήνων παραγωγών.»