Πώς λειτουργούν τα carbon credits στη γεωργία

• Ποιες πρακτικές επιδοτούνται και τι εισόδημα μπορούν να περιμένουν οι παραγωγοί

• Του Αλκιβιάδη Μπράτσου*

Τα τελευταία χρόνια στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναπτύσσεται μια νέα αγορά που συνδέεται άμεσα με τη γεωργία: η αγορά πιστώσεων άνθρακα (carbon credits).

Η βασική λογική είναι ότι η γεωργία δεν είναι μόνο πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αλλά μπορεί να αποτελέσει και μέσο αποθήκευσης άνθρακα στο έδαφος.

Όταν μια καλλιεργητική πρακτική μειώνει εκπομπές ή αυξάνει την οργανική ουσία του εδάφους, μπορεί — υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις — να πιστοποιηθεί και να μετατραπεί σε μονάδα άνθρακα (carbon credit).

Αυτές οι μονάδες μπορούν στη συνέχεια να αγοραστούν από επιχειρήσεις που θέλουν να αντισταθμίσουν τις εκπομπές τους στο πλαίσιο των στόχων για κλιματική ουδετερότητα.

Πώς λειτουργεί στην πράξη:

Συνήθως ο παραγωγός συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα carbon farming μέσω εταιρείας, συνεταιρισμού ή πλατφόρμας.

Η διαδικασία περιλαμβάνει:

• καταγραφή των καλλιεργητικών πρακτικών
• παρακολούθηση των αγροτεμαχίων (συχνά με δορυφορικά δεδομένα)
• αναλύσεις εδάφους
• επαλήθευση της μεταβολής του άνθρακα στο έδαφος

Αν αποδειχθεί ότι αποθηκεύεται άνθρακας, εκδίδονται πιστώσεις που μπορούν να πωληθούν στην αγορά.

Ποιες πρακτικές εξετάζονται:

Μεταξύ των πρακτικών που συζητούνται περισσότερο στην Ευρώπη είναι…

• μειωμένη ή μηδενική κατεργασία εδάφους
• καλλιέργειες κάλυψης (cover crops)
• αμειψισπορά με ψυχανθή
• αύξηση οργανικής ουσίας στο έδαφος
• αγροδασοπονικά συστήματα

Τι εισόδημα συζητιέται:

Στα πιλοτικά προγράμματα που τρέχουν ήδη στην Ευρώπη, τα πιθανά έσοδα που αναφέρονται είναι σχετικά περιορισμένα αλλά υπαρκτά.

Ενδεικτικά, για τις βασικότερες καλλιέργειες του Νομού Καρδίτσας είναι:

• σιτηρά: περίπου 2 – 16 € / στρέμμα
• βαμβάκι: περίπου 4 – 24 € / στρέμμα
• μηδική: περίπου 6 – 32 € / στρέμμα

Τα ποσά αυτά εξαρτώνται από την ποσότητα άνθρακα που δεσμεύεται, αλλά και από την τιμή των carbon credits στην αγορά.

Πού βρισκόμαστε σήμερα:

Η αγορά carbon farming βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.

Ήδη λειτουργούν πιλοτικά προγράμματα σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες (όπως Ισπανία, Γαλλία και χώρες της Βαλτικής), ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στη δημιουργία ενιαίου συστήματος πιστοποίησης για την αποθήκευση άνθρακα.

Αυτό το πλαίσιο αναμένεται να διαμορφώσει πιο καθαρούς κανόνες για την αγορά μέσα στα επόμενα χρόνια.

Τι σημαίνει για τη γεωργία:

Για τους αγρότες, τα carbon credits δύσκολα θα αποτελέσουν κύρια πηγή εισοδήματος. Πιθανότερα θα λειτουργήσουν ως συμπληρωματικό οικονομικό κίνητρο για πρακτικές που:

• βελτιώνουν τη γονιμότητα του εδάφους
• μειώνουν το κόστος εισροών
• ενισχύουν τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων.

Σε κάθε περίπτωση, είναι σαφές ότι η γεωργία αρχίζει να αποκτά έναν νέο ρόλο στην ευρωπαϊκή πολιτική για το κλίμα:
όχι μόνο ως παραγωγός τροφίμων, αλλά και ως διαχειριστής του άνθρακα στο έδαφος.

Η συζήτηση αυτή μόλις ξεκινά και αξίζει να την παρακολουθήσουμε με προσοχή !

*Ο κ. Αλκιβιάδης Μπράτσος, είναι MSc γεωπόνος ΔΠΘ στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Αγελαδοτρόφων και Προβατοτρόφων Δυτικής Θεσσαλίας