Προϋπολογισμός της ΕΕ 2028-2034: προσδοκίες και προκλήσεις

Τη διαπραγματευτική του θέση για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθόρισε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ανοίγοντας τον δρόμο για τις συζητήσεις με τα κράτη μέλη. Οι ευρωβουλευτές ζητούν έναν ενισχυμένο προϋπολογισμό που θα ανταποκρίνεται στις αυξημένες προκλήσεις, διατηρώντας παράλληλα τη στήριξη σε βασικές ευρωπαϊκές πολιτικές.

Αύξηση προϋπολογισμού και σαφής διαχωρισμός από το NextGenerationEU

Το Κοινοβούλιο εισηγείται την αύξηση του προϋπολογισμού στο 1,27% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ, υπογραμμίζοντας ότι το κόστος εξυπηρέτησης του Ταμείου Ανάκαμψης δεν θα πρέπει να περιλαμβάνεται στα ανώτατα όρια δαπανών. Η πρόταση αυτή μεταφράζεται σε σημαντική ενίσχυση των συνολικών πόρων, σε σχέση με όσα είχε προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την κάλυψη των αυξημένων αναγκών και των πληθωριστικών πιέσεων.

Ισορροπία ανάμεσα σε νέες και παραδοσιακές πολιτικές

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διατήρηση της χρηματοδότησης για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής, ενώ ταυτόχρονα προωθείται η ενίσχυση νέων προτεραιοτήτων όπως η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα, η καινοτομία και η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Οι ευρωβουλευτές απορρίπτουν προσεγγίσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «εθνικοποίηση» του προϋπολογισμού, επιμένοντας ότι πρέπει να διατηρηθεί ο κοινός ευρωπαϊκός χαρακτήρας των πολιτικών.

Ενίσχυση βασικών προγραμμάτων και ρόλου των περιφερειών

Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η αύξηση των κονδυλίων για σημαντικά ευρωπαϊκά προγράμματα, που αφορούν την έρευνα, τις υποδομές, την εκπαίδευση, την υγεία και την πολιτική προστασία. Παράλληλα, τονίζεται η ανάγκη ουσιαστικής συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητά τους.

Διαφάνεια και έλεγχος στο επίκεντρο

Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν ότι η απλούστευση των διαδικασιών δεν πρέπει να γίνει εις βάρος της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Εκφράζουν επιφυλάξεις για μηχανισμούς χρηματοδότησης που δεν συνδέονται άμεσα με δαπάνες, καθώς ενδέχεται να δυσχεράνουν τον έλεγχο της ορθής χρήσης των πόρων. Ταυτόχρονα, επαναλαμβάνουν ότι η πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια πρέπει να συνδέεται με τον σεβασμό στο κράτος δικαίου.

Αναζήτηση νέων εσόδων για βιώσιμο προϋπολογισμό

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ανάγκη δημιουργίας νέων πηγών εσόδων, ώστε να διασφαλιστεί τόσο η αποπληρωμή του χρέους του NextGenerationEU όσο και η επαρκής χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών. Το Κοινοβούλιο στηρίζει την υιοθέτηση ενός «καλαθιού» ίδιων πόρων, που θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο εναλλακτικών λύσεων αν δεν υπάρξει συμφωνία.

Το επόμενο βήμα των διαπραγματεύσεων

Με τη θέση του πλέον διαμορφωμένη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένει την κοινή στάση των κρατών μελών, ώστε να ξεκινήσουν οι επίσημες διαπραγματεύσεις. Η τελική συμφωνία θα καθορίσει το πλαίσιο χρηματοδότησης της Ένωσης για τα επόμενα χρόνια και τον τρόπο με τον οποίο θα υλοποιηθούν οι βασικές της προτεραιότητες.