Ψηφιακά εργαλεία απέναντι στην κλιματική κρίση: Πώς το έργο STARGATE βοηθά τους αγρότες να παίρνουν πιο «έξυπνες» αποφάσεις

166

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Η γεωργία βρίσκεται πλέον στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Από καύσωνες και παρατεταμένες ξηρασίες μέχρι έντονες βροχοπτώσεις και όψιμους παγετούς, τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν όλο και περισσότερο την παραγωγή και καθιστούν τις αποδόσεις των καλλιεργειών λιγότερο προβλέψιμες. Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, οι παραγωγοί χρειάζονται αξιόπιστα δεδομένα και εργαλεία που θα τους βοηθήσουν να λαμβάνουν έγκαιρες και σωστές αποφάσεις. Σε αυτή την ανάγκη απαντά το ευρωπαϊκό έργο STARGATE, το οποίο συνδυάζει δορυφορικά δεδομένα, αισθητήρες και προηγμένα κλιματικά μοντέλα για τη δημιουργία ψηφιακών εργαλείων γεωργίας υψηλής ακρίβειας.

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει τους κανόνες της γεωργίας

Η γεωργία επηρεάζεται έντονα από την κλιματική μεταβλητότητα. Οι ακραίες θερμοκρασίες, οι μεταβολές στις βροχοπτώσεις και τα απρόβλεπτα καιρικά φαινόμενα διαταράσσουν την ανάπτυξη των φυτών, αυξάνουν τον κίνδυνο καταστροφών και δυσκολεύουν τον προγραμματισμό της παραγωγής.

Την ίδια στιγμή, ο αγροτικός τομέας συμβάλλει και ο ίδιος στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για πιο βιώσιμες και κλιματικά έξυπνες πρακτικές καλλιέργειας.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι παραγωγοί καλούνται κάθε χρόνο να πάρουν κρίσιμες αποφάσεις σχετικά με την άρδευση, τη λίπανση, την προστασία των καλλιεργειών και τη συγκομιδή.

Όπως επισημαίνει ο Διονύσης Μπόχτης, διευθυντής του Ινστιτούτο Βιοοικονομίας και Αγροτεχνολογίας (ΕΚΕΤΑ), οι παραδοσιακές γεωργικές γνώσεις που βασίζονται σε παλαιότερα καιρικά πρότυπα δεν επαρκούν πλέον.

«Οι αγρότες χρειάζονται δεδομένα που μπορούν να καταγράφουν τις πραγματικές συνθήκες μικροκλίματος σε επίπεδο χωραφιού», τονίζει.

Ένα «ψηφιακό ημερολόγιο» για τον αγρότη

Στην καρδιά του έργου STARGATE βρίσκεται μια νέα γενιά κλιματικών εργαλείων υψηλής ανάλυσης.

Τα εργαλεία αυτά συνδυάζουν:

• δορυφορικά δεδομένα
• προηγμένα μετεωρολογικά μοντέλα
• μετρήσεις αισθητήρων στο χωράφι
• ιστορικά κλιματικά δεδομένα

Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται υπερτοπικές πληροφορίες για τον καιρό και το μικροκλίμα κάθε περιοχής.

Οι αγρότες μπορούν έτσι να λαμβάνουν:

• βραχυπρόθεσμες προβλέψεις καιρού
• έγκαιρες προειδοποιήσεις για καύσωνες
• ειδοποιήσεις για έντονες βροχοπτώσεις
• προειδοποιήσεις για παγετούς

Οι πληροφορίες αυτές τους επιτρέπουν να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα και να προστατεύουν τις καλλιέργειές τους εγκαίρως.

Εργαλεία που μετατρέπουν τα δεδομένα σε αποφάσεις

Το έργο ανέπτυξε επίσης ένα σύνολο εργαλείων υποστήριξης αποφάσεων που μετατρέπουν τα δεδομένα σε πρακτικές οδηγίες για τους παραγωγούς.

Τα εργαλεία αυτά παρέχουν συστάσεις για:

• άρδευση
• λίπανση
• φυτοπροστασία
• χρόνο συγκομιδής

Παράλληλα, τα μοντέλα καταλληλότητας γης αναλύουν ποιες καλλιέργειες μπορούν να προσαρμοστούν καλύτερα στις σημερινές αλλά και στις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες.

Όλες αυτές οι υπηρεσίες έχουν ενσωματωθεί σε μια ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα cloud, η οποία δοκιμάστηκε σε πιλοτικές περιοχές σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι παραγωγοί είναι πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν ψηφιακά εργαλεία όταν αυτά προσφέρουν μετρήσιμα οφέλη, όπως καλύτερη χρήση των πόρων και μεγαλύτερη σταθερότητα στις αποδόσεις.

Ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αγροτικών περιοχών

Οι υπηρεσίες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του έργου βοηθούν ήδη τους αγρότες να μειώσουν τις απώλειες από ακραία καιρικά φαινόμενα και να περιορίσουν το κόστος παραγωγής.

Παράλληλα, ενισχύεται η ανθεκτικότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, καθώς οι παραγωγοί μπορούν να σχεδιάζουν με μεγαλύτερη ασφάλεια τις καλλιεργητικές τους κινήσεις.

Το έργο συμβάλλει επίσης στη διάχυση της γνώσης στις αγροτικές κοινότητες, καθιστώντας τα δεδομένα για το κλίμα προσβάσιμα ακόμη και σε μη ειδικούς.

Παρότι το πρόγραμμα έχει ολοκληρωθεί, πολλές πιλοτικές περιοχές συνεχίζουν να αξιοποιούν την πλατφόρμα STARGATE για εκπαίδευση, συμβουλευτική υποστήριξη και τοπικό σχεδιασμό για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.