Ψηφιακή γεωργία στην Ευρώπη: Μεγάλα λόγια, αλλά αγρότες “offline” στην πράξη

203

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Παρά τις διακηρύξεις για «έξυπνη γεωργία» και ψηφιακή μετάβαση, η πραγματικότητα στην ευρωπαϊκή ύπαιθρο παραμένει άνιση και προβληματική. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του ευρωπαϊκού έργου CODECS, η ψηφιοποίηση της γεωργίας προχωρά με αργούς ρυθμούς, σκοντάφτοντας σε χρόνιες παθογένειες: ελλιπή δίκτυα, χαμηλές ψηφιακές δεξιότητες και ένα πολύπλοκο, συχνά δυσλειτουργικό, θεσμικό πλαίσιο.

Ψηφιακό χάσμα: Αγρότες χωρίς υποδομές και πρόσβαση

Η έκθεση καταγράφει ένα ξεκάθαρο συμπέρασμα: η ψηφιοποίηση της γεωργίας εξαρτάται άμεσα από το γενικό επίπεδο ψηφιακής ανάπτυξης κάθε χώρας. Σε πολλές περιπτώσεις, οι αγροτικές περιοχές παραμένουν «εκτός δικτύου», με περιορισμένη πρόσβαση σε γρήγορο internet και σύγχρονες υπηρεσίες.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό. Η έλλειψη αξιόπιστης συνδεσιμότητας στο επίπεδο του χωραφιού ακυρώνει στην πράξη τη χρήση εργαλείων ακριβείας, αισθητήρων και ψηφιακών εφαρμογών.

Πολιτικές με κενά και καθυστερήσεις

Παρά την ενσωμάτωση της ψηφιοποίησης στα Στρατηγικά Σχέδια της ΚΑΠ, η εφαρμογή τους χαρακτηρίζεται από ασυνέχεια και γραφειοκρατία. Η ίδια η έκθεση επισημαίνει ότι οι παρεμβάσεις είναι διάσπαρτες και δύσκολα αξιολογήσιμες, ενώ συχνά αυξάνουν το διοικητικό βάρος για τους παραγωγούς.

Επιπλέον, η έλλειψη συντονισμού μεταξύ ευρωπαϊκού, εθνικού και περιφερειακού επιπέδου οδηγεί σε επικαλύψεις και καθυστερήσεις, χωρίς σαφή αποτελέσματα στο χωράφι.

Μικρές εκμεταλλεύσεις εκτός ψηφιακού παιχνιδιού

Οι μικροί αγρότες, που αποτελούν την πλειονότητα στην Ευρώπη, βρίσκονται σε δυσμενή θέση. Το υψηλό κόστος επένδυσης σε τεχνολογίες, σε συνδυασμό με την έλλειψη γνώσεων, δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο αποκλεισμού.

Ταυτόχρονα, οι μεγαλύτερες και πιο οργανωμένες εκμεταλλεύσεις είναι αυτές που επωφελούνται περισσότερο, διευρύνοντας ακόμη περισσότερο το χάσμα στον αγροτικό τομέα.

Το “αγκάθι” των δεξιοτήτων και της εμπιστοσύνης

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια είναι οι ψηφιακές δεξιότητες. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία αγρότες δυσκολεύονται να υιοθετήσουν νέες τεχνολογίες, ενώ τα συστήματα συμβουλευτικής υποστήριξης δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένα.

Παράλληλα, καταγράφεται χαμηλή εμπιστοσύνη στις ψηφιακές εφαρμογές και στη διαχείριση δεδομένων, με πολλούς παραγωγούς να φοβούνται ότι η χρήση τους θα οδηγήσει σε μεγαλύτερο έλεγχο αντί για υποστήριξη.

Ψηφιοποίηση σε στάδια – αλλά χωρίς ενιαία στρατηγική

Η μετάβαση στη «έξυπνη γεωργία» δεν είναι ομοιόμορφη. Η έκθεση περιγράφει τέσσερα στάδια εξέλιξης:

• εξοικείωση,
• αρχική υιοθέτηση εργαλείων,
• ενσωμάτωση συστημάτων,
• πλήρης ψηφιακή γεωργία.

Ωστόσο, η πλειονότητα των αγροτών παραμένει στα πρώτα στάδια, λόγω κόστους, ελλιπών υποδομών και περιορισμένης υποστήριξης.

Το βασικό συμπέρασμα: Δεν φτάνει η τεχνολογία

Η έκθεση καταλήγει σε ένα κρίσιμο συμπέρασμα: η ψηφιοποίηση δεν είναι μόνο θέμα τεχνολογίας. Απαιτεί συντονισμένη πολιτική, επενδύσεις, εκπαίδευση και ισχυρούς θεσμούς.

Χωρίς αυτά, η «ψηφιακή γεωργία» κινδυνεύει να μείνει ένα ακόμη ευρωπαϊκό αφήγημα χωρίς αντίκρισμα για τον αγρότη της περιφέρειας.