Ψηφιακό «μπλόκο» στο ΜΕΝΟ: Μαζικά SMS του ΥΠΑΑΤ φέρνουν αναστάτωση σε παραγωγούς και μανάβικα

163

Έντονη αναστάτωση έχει προκαλέσει σε παραγωγούς και εμπόρους νωπών οπωροκηπευτικών η αιφνιδιαστική προσπάθεια του ΥΠΑΑΤ να εφαρμόσει –με όχημα την ψηφιακή τεχνολογία– ένα νομικό πλαίσιο σχεδόν 30 ετών για το Μητρώο Εμπόρων Νωπών Οπωροκηπευτικών (ΜΕΝΟ), καταγγέλλει το Δ.Σ. του Γεωπονικού Συλλόγου Πρέβεζας.

Αυτοματοποιημένα μηνύματα στάλθηκαν σε κινητά και e-mail που, σύμφωνα με καταγγελίες, αντλήθηκαν από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, καλώντας όλους τους εγγεγραμμένους να ανανεώσουν την εγγραφή τους ανά τριετία, με πλήρη επανυποβολή δικαιολογητικών. Χωρίς διακρίσεις. Χωρίς εξαιρέσεις. Χωρίς σαφή νομική τεκμηρίωση για τις απειλούμενες κυρώσεις.

Μαζική ειδοποίηση χωρίς φίλτρα και χωρίς αναφορές στη νομοθεσία

Στο μήνυμα γίνεται λόγος για συνέπειες, ακόμη και για διακοπή εμπορίας ή επιβολή προστίμων, χωρίς παραπομπή στην κείμενη νομοθεσία. Το σοβαρότερο, όμως, είναι ότι δεν υπήρξε καμία πρόβλεψη εξαίρεσης για όσους είχαν ήδη πραγματοποιήσει εγγραφή, τροποποίηση ή ανανέωση εντός της τελευταίας τριετίας.

Το αποτέλεσμα ήταν να ειδοποιηθούν δεκάδες χιλιάδες παραγωγοί και επιχειρήσεις ταυτόχρονα, δημιουργώντας σύγχυση και πίεση στις αγροτικές υπηρεσίες των Περιφερειών.

Παραγωγοί «δεμένοι» σε ένα μητρώο που δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα

Στο ΜΕΝΟ είναι εγγεγραμμένοι δεκάδες χιλιάδες παραγωγοί, κυρίως για λόγους σήμανσης των προϊόντων τους. Ωστόσο, στην πράξη η καλλιεργητική δραστηριότητα –ιδίως στα κηπευτικά– μεταβάλλεται διαρκώς.

Καιρικές συνθήκες, ασθένειες, μεταβολές ζήτησης μπορούν να αλλάξουν πλήρως το καλλιεργητικό πλάνο μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η ετήσια δήλωση ΟΣΔΕ και η τριετής ανανέωση μητρώου δεν μπορούν να αποτυπώσουν με ακρίβεια αυτή τη δυναμική.

Σύμφωνα με τις επισημάνσεις, η υποχρέωση σήμανσης θα μπορούσε να καλύπτεται με έναν απλό κωδικό παραγωγού, συνδεδεμένο ακόμη και με το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων, χωρίς την επιβάρυνση ενός ξεχωριστού, γραφειοκρατικού μηχανισμού.

Παράβολο 300€: Ίδιο κόστος για μανάβικο και για αλυσίδα 600 καταστημάτων

Ιδιαίτερη κριτική ασκείται στο οικονομικό σκέλος. Στο ΜΕΝΟ έχουν εγγραφεί χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις λιανικής (μανάβικα, οπωροπωλεία κ.ά.), οι οποίες καταβάλλουν παράβολο 300 ευρώ.

Την ίδια στιγμή, μεγάλες αλυσίδες super market εγγράφουν μόνο την έδρα τους και όχι το σύνολο των καταστημάτων τους σε όλη τη χώρα. Έτσι:

• Δεν αποτυπώνεται ο πραγματικός αριθμός σημείων λιανικής.
• Το παράβολο δεν κατανέμεται αναλογικά.

Ένα συνοικιακό οπωροπωλείο που διαθέτει περιορισμένη ποσότητα κηπευτικών καλείται να πληρώσει το ίδιο ποσό ανά τριετία με μια εμπορική αλυσίδα εκατοντάδων καταστημάτων. Κατά τους διαμαρτυρόμενους, αυτό παραβιάζει τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της αναλογικότητας, μετατρέποντας το μέτρο σε καθαρά εισπρακτικό εργαλείο εις βάρος των μικρών.

Νομοθεσία «α λα καρτ» και διοικητικό χάος

Σοβαρές αιχμές διατυπώνονται και για τον τρόπο εφαρμογής της νομοθεσίας. Όπως επισημαίνεται, το ΥΠΑΑΤ δεν έχει εκδώσει τις προβλεπόμενες αποφάσεις εγγραφής, ούτε εκδίδει αποφάσεις ανανέωσης ή τροποποίησης.

Οι εμπλεκόμενοι υποβάλλουν δικαιολογητικά και παράβολα, χωρίς να λαμβάνουν τα διοικητικά έγγραφα που προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο. Παράλληλα, γίνεται λόγος για μετακύλιση του διοικητικού φόρτου στις Περιφέρειες, οι οποίες καλούνται να εξυπηρετήσουν ταυτόχρονα δεκάδες χιλιάδες ενδιαφερόμενους.

Η κατάσταση επιβαρύνεται από την ύπαρξη πολλών ακόμη μητρώων, τα οποία είτε λειτουργούν με απαρχαιωμένο λογισμικό (όπως το ελαιοκομικό), είτε με νέες αλλά δύσχρηστες εφαρμογές (όπως το φυτοϋγειονομικό μητρώο), καθιστώντας –όπως τονίζεται– την εξυπηρέτηση αγροτών και επιχειρήσεων πρακτικά ανέφικτη.

Αίτημα για άμεση αναστολή και εκσυγχρονισμό

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Γεωπόνων Πρέβεζας καλεί το ΥΠΑΑΤ:

• Να αναστείλει άμεσα τη διαδικασία ανανέωσης.
• Να εκσυγχρονίσει το θεσμικό πλαίσιο.
• Να απαλλάξει αγρότες και επιχειρήσεις από περιττή γραφειοκρατία.
• Να καταργήσει το οικονομικό βάρος για τα μικρά καταστήματα και να κατανείμει δίκαια το κόστος στις μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς η ψηφιοποίηση ενός παλιού συστήματος, αλλά η ουσιαστική αναθεώρησή του με όρους δικαιοσύνης, αναλογικότητας και λειτουργικότητας για την πραγματική αγορά των νωπών οπωροκηπευτικών.

Αναλυτικά, ολόκληρη η ανακοίνωση του Γεωπονικού Συλλόγου Πρέβεζας, έχει ως εξής:

“Έντονη αναστάτωση έχει προκαλέσει στους παραγωγούς και εμπόρους νωπών οπωροκηπευτικών η προσπάθεια του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να εφαρμόσει, τώρα, ένα νομικό πλαίσιο σχεδόν 30 ετών με αιχμή του δόρατος την ψηφιακή τεχνολογία. Το Υπουργείο έστειλε αυτοματοποιημένο μήνυμα στα κινητά τηλέφωνα και τις ηλεκτρονικές διευθύνσεις που πήρε (νόμιμα;) από την ΑΑΔΕ, σύμφωνα με το οποίο όλοι οι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Εμπόρων Νωπών Οπωροκηπευτικών (ΜΕΝΟ) πρέπει να ανανεώνουν την εγγραφή τους ανά τριετία, προσκομίζοντας εκ νέου όλα τα δικαιολογητικά. Δεν υπήρξε καν η πρόβλεψη να εξαιρεθούν από την λήψη μηνυμάτων όσοι είχαν κάνει εγγραφή, τροποποίηση ή ανανέωση κατά την τελευταία τριετία, ενώ αναφέρθηκαν συνέπειες για διακοπή εμπορίας ή και επιβολή προστίμων χωρίς την μνεία της κείμενης νομοθεσίας, δείχνοντας προχειρότητα και αδιαφορία για την αναστάτωση και την ταλαιπωρία που προκαλούν στους αποδέκτες.

Στο μητρώο αυτό είναι εγγεγραμμένοι δεκάδες χιλιάδες παραγωγοί οπωροκηπευτικών για τις ανάγκες και μόνο της σήμανσης των παραγόμενων προϊόντων τους. Οι παραγωγοί κηπευτικών, όμως, μπορεί να αλλάξουν καλλιέργειες σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα για απρόβλεπτους παράγοντες, όπως οι καιρικές συνθήκες, οι ασθένειες και η ζήτηση της αγοράς, οπότε η ετήσια δήλωση (ΟΣΔΕ) και η τριετής ανανέωση δεν μπορούν να έχουν την ακριβή εικόνα της εκμετάλλευσης. Οι παραγωγοί θα έπρεπε να ικανοποιούν την υποχρέωση σήμανσης των προϊόντων τους με ένα κωδικό που θα μπορούσαν να αποκτούν ακόμα και από το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων.

Στο ίδιο μητρώο (ΜΕΝΟ) έχουν εγγραφεί χιλιάδες επιχειρήσεις λιανικής πώλησης οπωροκηπευτικών (μανάβικα κα.) με δικαιολογητικά που περιλαμβάνουν και παράβολο των 300€. Όμως, οι μεγάλες αλυσίδες Super Market εγγράφουν μόνο την έδρα τους και έτσι, αφενός, δεν ικανοποιείται η όποια ανάγκη για καταγραφή των χιλιάδων λιανικών σημείων πώλησης που κατέχουν σε όλη την επικράτεια. Αφετέρου, αν το παράβολο έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα για το διοικητικό κόστος ελέγχου ασφάλειας και ποιότητας των διακινούμενων οπωροκηπευτικών, τότε πρέπει να καταβάλλεται ανά σημείο λιανικής πώλησης. Έτσι λοιπόν, ένα συνοικιακό οπωροπαντοπωλείο, για να διαθέτει λίγα κηπευτικά στους πελάτες του, καλείται να πληρώσει το ίδιο παράβολο των 300€ ανά τριετία με μία εμπορική αλυσίδα με 500-600 μεγάλα Super Market σε όλη τη χώρα. Αυτό είναι αντίθετο με τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και αναλογικότητας και προσθέτει οικονομικό και γραφειοκρατικό κόστος στις μικρές επιχειρήσεις, έχοντας καθαρά εισπρακτικό χαρακτήρα σε βάρος των πολλών μικρών ιδιοκτητών.

Τέλος, το Υπουργείο εφαρμόζει την παλιά και παρωχημένη νομοθεσία μερικώς και κατά το δοκούν, καθώς ουδέποτε έχει εκδώσει τις απαραίτητες αποφάσεις εγγραφής και δεν εκδίδει τις αποφάσεις ανανέωσης ή τροποποίησης. Οι εμπλεκόμενοι καλούνται να υποβάλουν μία λίστα δικαιολογητικών και παραβόλων χωρίς να λάβουν ποτέ τα έγγραφα που προβλέπονται. Το ΥΠΑΑΤ παραλλάσσει τα Π.Δ. με εγκυκλίους για να μετακυλήσει τον διοικητικό φόρτο επικοινωνίας, ενημέρωσης, εξυπηρέτησης, συγκέντρωσης και ελέγχου δικαιολογητικών δεκάδων χιλιάδων αγροτών και εμπόρων που τους ειδοποίησε όλους μαζί να προστρέξουν στις αγροτικές υπηρεσίες των Περιφερειών. Αν σε αυτά προσθέσουμε και τα πολλά άλλα μητρώα που έχει θεσπίσει το ΥΠΑΑΤ και βασίζονται σε απαρχαιωμένο λογισμικό (πχ. ελαιοκομικό μητρώο) ή και σε νέες εφαρμογές τελείως εχθρικές ακόμα και σε εξοικειωμένους χρήστες (πχ. φυτοϋγειονομικό μητρώο), η εξυπηρέτηση των αγροτών και των άλλων συναλλασσομένων είναι ανέφικτη. 

Για αυτό, λοιπόν, καλούμε το ΥΠΑΑΤ να αναστείλει άμεσα τη διαδικασία ανανέωσης και να εκσυγχρονίσει το θεσμικό πλαίσιο με στόχο:

• να απαλλάξει τους εμπλεκόμενους αγρότες, επιχειρηματίες και υπηρεσίες από την περιττή και ανούσια γραφειοκρατία
• να καταργήσει το οικονομικό κόστος στα μικρά καταστήματα και να το κατανείμει δίκαια στις μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου.”