Ρεκόρ στις εξαγωγές φρούτων και λαχανικών, αλλά με αρνητικό πρόσημο στο ισοζύγιο

182

Οι ελληνικές εξαγωγές νωπών φρούτων και λαχανικών συνέχισαν ανοδικά το πρώτο επτάμηνο του 2025, καταγράφοντας αύξηση 15,8% σε αξία και 2,6% σε όγκο, φτάνοντας τα 1,333 δισ. ευρώ και 1,189 εκατ. τόνους, σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα του ειδικού συμβούλου του Incofruit Hellas κ. Γιώργου Πολυχρονάκη. Ωστόσο, το πλεόνασμα του αγροτικού εμπορικού ισοζυγίου εμφανίζει αρνητικό πρόσημο, γεγονός που δημιουργεί ανησυχία για τη συνολική πορεία του κλάδου.

Οι εξαγωγές στην Ε.Ε. και τις τρίτες χώρες

• Στην Ε.Ε. κατευθύνθηκε το 79% της αξίας (1,05 δισ. ευρώ) και το 79% του όγκου (937.193 τόνοι).
• Στις τρίτες χώρες αντιστοιχεί το 21% της αξίας (281,5 εκατ. ευρώ) και ο όγκος των 252.045 τόνων.
• Η αύξηση της μέσης τιμής ανά κιλό (+14,7%) οδήγησε σε ρεκόρ αξίας, ιδίως στις φράουλες, τα πορτοκάλια και τα μανταρίνια.
•  

Δυναμική των προϊόντων

• Τα λαχανικά κατέγραψαν αύξηση 1,4% σε όγκο και 10% σε αξία.
• Τα φρούτα ενισχύθηκαν κατά 2,9% σε όγκο και 17,2% σε αξία.
• Εντυπωσιακή άνοδο σημείωσαν οι φράουλες (+33,8%), τα μήλα (+44,7%), τα ακτινίδια (+18,3%) και τα πορτοκάλια (+8,5%).

Προκλήσεις για τον κλάδο

• Αύξηση εισαγωγών στη χώρα μας (+7,1% σε όγκο και +19,2% σε αξία).
• Υψηλό κόστος παραγωγής και μεταφορών λόγω ενεργειακών επιβαρύνσεων.
• Δασμοί 15% στα ευρωπαϊκά προϊόντα από τις ΗΠΑ.
• Έλλειψη εργατών γης και απειλή εγκατάλειψης καλλιεργειών.

Αναγκαία μέτρα

Ο κ. Πολυχρονάκης προτείνει:

• Δημιουργία ενιαίου Ταμείου στήριξης αγροτών και επιχειρήσεων.
• Αυστηρότερους ελέγχους στις εισαγωγές για αποφυγή «ελληνοποιήσεων».
• Λύση στο ζήτημα της αγροτικής εργασίας με αλλοδαπούς εργάτες.
• Στρατηγική αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και επανασύσταση Συμβουλίου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Αναλυτικά, ολόκληρο το ενημερωτικό σημείωμα του κ. Πολυχρονάκη, έχει ως εξής:  

«Οι ελληνικές εξαγωγές των νωπών φρούτων και λαχανικών συνέχισαν με αυξητικές τάσεις κατά 15,8% σε αξία και το πρώτο επτάμηνο 2025 και κατά 2,6% σε όγκο σε σύγκριση με το ίδιο διάστημα του προηγούμενου έτους, συνολικού ύψους 1,333 δις ευρώ και 1,189 εκατομμύριο τόνων, σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση της ΕΛΣΤΑΤ όπως επεξεργάσθηκαν από τον Incofruit-Hellas.

Είναι γνωστό ότι το 2020  το πλεόνασμα του ισοζυγίου αγροτικών προϊόντων διαμορφώθηκε στα 510,953 €  εκατ.  με κυρίαρχη την συμμετοχή του τομέα μας (φρούτων λαχανικών και παρασκευασμάτων τους) στην διαμόρφωσή του (1,608 δις ευρώ). Αυτά τα χαρακτηριστικά του πλεονασματικού ισοζυγίου ίσχυσαν και το 2024 με +66.523 εκατ ευρώ και ενώ τους προηγούμενους μήνες εξακολουθούσε να έχει θετικό πρόσημο ικατά το ανασκοπούμενο επτάμηνο του  2025 παρατηρείται δυστυχώς  αρνητικό πρόσημο ύψους – 66.148 εκατ. ευρώ έναντι θετικού + 177,202 εκ ευρώ του αντίστοιχου επταμήνου του 2024 (παρά την αυξημένη πλεονασματική και πάλι συμμετοχή του τομέα μας με +1,479 δις εκατ. ευρώ) Οι εναπομείναντες μήνες του 2025 παρά την παρατηρούμενη αύξηση της εισαγωγής φρούτων και λαχανικών στην χώρα μας (και λόγω τουρισμού) εκτιμάται όμως ότι θα κλείσει με μικρό πλεόνασμα.

Οι εξαγωγές-αποστολές προς την Ε.Ε. ανήλθαν σε 1,05 δισεκατομμύρια ευρώ, αποτελώντας το 79%  της συνολικής εξαχθείσης αξίας.

Αντίστοιχα οι κατ όγκο αποστολές προς την ΕΕ ανήλθαν σε937.193 τόνους και σε 252.045 τόνους οι εξαγωγές προς τρίτες χώρες το 21% του συνόλου των εξαγωγών μας .

Η μεγάλη αύξηση που παρουσίασαν οι ελληνικές πωλήσεις φρούτων και λαχανικών στην Ε.Ε κατ αξία οφείλεται στην μεσοσταθμική τιμή πώλησης ανά μονάδα βάρους αυξημένη κατά 14,7%, καταγράφοντας ρεκόρ σία την εμπορική τους περίοδο 2024 για μια ακόμη χρονιά.

Εκτός Ευρώπης, οι εξαγωγές ανήλθαν στα 281,542 εκατομμύρια ευρώ, 21% του συνόλου ,

 Οι αποστολές – εξαγωγές λαχανικών το επτάμηνο αυξήθηκαν κατά 1,4% σε σχέση με το ίδιο διάστημα του 2024, ανερχόμενες σε 255.084 τόνους και 10% σε αξία, με 238,797 εκατομμύρια ευρώ. 

 Αντίστοιχα η εξαγωγή φρούτων σημείωσε αύξηση σε όγκο σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2024  (2,9), ανερχόμενη σε 934.154 τόνους, ενώ η αξία αυξήθηκε κατά 17,2% και ανήλθε σε 1,094 δισεκατομμύρια ευρώ. 

Ο όγκος λαχανικών από εξαγωγές αυξήθηκε κατά 10%, με αύξηση κυρίως των τοματών (40,6,6%) και ακολουθούν τα αγγούρια και οι πιπεριές

 Η εξαγωγή φρούτων το πρώτο επτάμηνο του έτους ήταν αυξημένη + 17,2% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023, με αυξήσεις στις φράουλες (+33,8%) ,ακτινίδια (+18,3%),πορτοκαλιών +8,5%) & μήλων (+44,7%)  που μέρος  τους προέρχεται από επανεξαγωγές εισαχθέντων  

Η αύξηση της αξίας των εξαχθέντων φρούτων κατά 17,2% είναι εντυπωσιακή και δείχνει την αυξημένη μεσοσταθμική τιμή μονάδος των προϊόντων μας, οφειλόμενη κυρίως στα πορτοκάλια, μανταρίνια, και ιδιαίτερα φράουλες  που δημιούργησαν ρεκόρ εξαγωγών.

Οι εξαγωγές εκτός Ευρώπης βελτίωσαν ελαφρώς τα ποσοστά τους, παρά τις καλές επιδόσεις που παρατηρούνται στα ακτινίδια.  Οι εξαγωγές σε άλλες μεγάλες αγορές, παραμένουν στα ελάχιστα επίπεδα, γεγονός που αντανακλά για μας την ασύμμετρη ελευθερία εμπορίου του τομέα της παγκόσμιας αγοράς φρούτων και λαχανικών, με μια αγορά της ΕΕ χωρίς εμπόδια στις εισαγωγές. ενώ ορισμένες τρίτες χώρες εφαρμόζουν άκρως προστατευτικές πολιτικές. 

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επιδεινώσει τις αυξήσεις του κόστους και έχει ήδη δημιουργήσει μια κατάσταση υπερπροσφοράς με πτώση  των τιμών στην κατανάλωση και με επιβάρυνση του κόστους παραγωγής & μεταφοράς με την κατάργηση της ενίσχυσης στο πετρέλαιο κίνησης. Επί πλέον η επιβολή δασμών στα Ευρωπαϊκά προϊόντα 15% για τις εισαγωγές τους στις ΗΠΑ θα έχει κυρίως έμμεσες επιπτώσεις στην πορεία των φρούτων & λαχανικών μας προς την Ε.Ε.

Ο τομέας πάσχει από σοβαρό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας επειδή δεν είναι δυνατή η μεταφορά μέρους της αύξησης στις τιμές τους. στην ΕΕ, αυτή την κλιμάκωση του κόστους τους.

Παράλληλα υπήρξε αύξηση των εισαγωγών το αντίστοιχο επτάμηνο στην χώρα μας,κατά +7,1% σε όγκο και 19,2% σε αξία, με σημαντική την αύξηση εισαγωγών κυρίως σε φρούτα +14,4 κατ όγκο και κατά +30% σε αξία.

Εξακολουθούν να διακινούνται από «έλληνες και βαλκάνιους εμπόρους» ατυποποίητα φρούτα και λαχανικά (κατ ευθεία από τον αγρό) κυρίως προς τις γειτονικές αγορές και για ορισμένα προϊόντα σε μεγάλα ποσοστά που δεν καταγράφονται στα προσωρινά στοιχεία (χωρίς αναγγελία), ενώ σημειώνονται κρούσματα δυσφήμισης των ελληνικών φρούτων και λαχανικών.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την διατήρηση της φήμης των προϊόντων μας στις καταναλωτικές αγορές είναι η αυστηρή εφαρμογή των εθνικών και ενωσιακών κανόνων για προδιαγραφές εμπορίας – ποιότητος με πλήρη ιχνηλασιμότητα που παρέχει την ασφάλεια στον καταναλωτή για την ποιότητα τους και με τήρηση των κανόνων υγιεινής σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα των προϊόντων μας,

Με βάση αυτά τα δεδομένα και τις προοπτικές προτείναμε μέτρα για την αντιμετώπιση των διαταραχών στις αγορές μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ήτοι:

• Δημιουργία ενιαίου Ταμείου (κατά το πρότυπο του ενιαίου ταμείου ενέργειας) που θα παρέχει στήριξη στους ευρωπαίους παραγωγούς γεωργικών προϊόντων και τις επιχειρήσεις απέναντι στις αυξήσεις κόστους (εισροών) λόγω του κόστους των λιπασμάτων , φυτοφαρμάκων και ζωοτροφών αλλά και τυποποίησης-συσκευασίας, υλικών συσκευασίας, μεταποίησης και μεταφορικών Κόστος που θα είναι μικρότερο των τιμών πώλησης που θα διαμορφωθούν από την υπερπροσφορά και την υποκατανάλωση και χρειάζεται ελάφρυνσή του για να μπορεί να προσαρμοσθεί στις διαμορφωθησόμενες τιμές λιανικής πώλησης  
• Επανεξέταση του καθεστώτος εισαγωγών με εντατικοποίηση των ελέγχων από τρίτες χώρες στην ΕΕ (προς αποφυγή ελληνοποιήσεων)
• Η Ελληνική Πολιτεία να λύσει άμεσα το πρόβλημα με τους αλλοδαπούς εργάτες γης καθότι η νομοθετική ρύθμιση του Μαρτίου είναι αναποτελεσματική (δεν εισακούσθηκαν σχετικές προτάσεις μας) και ο κίνδυνος μη καλλιέργειας μεγάλων εκτάσεων γης σε όλη την Χώρα είναι υπαρκτός, η δε ισχύουσα  ρύθμιση για τους υφιστάμενους στην Χώρα χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα μετανάστες-πρόσφυγες δεν τους δίδει την βεβαιότητα για παραμονή τους στην Χώρα με συνέπεια την φυγή τους προς άλλες Χώρες της Ε.Ε. με ελαστικότερους όρους χορήγησης κάρτας εργασίας και παραμονής ως η Ιταλία  
• Πρόβλεψη και χάραξη στρατηγικής για αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής της έλλειψης επαρκών υδάτινων πόρων για να αποφευχθεί η εγκατάλειψη καλλιεργειών

Επιβάλλεται η μελέτη των προοπτικών στις καταναλωτικές αγορές και των διαμορφουμένων τάσεων για την χάραξη προγραμμάτων αναδιάρθρωσης των καλλιεργούμενων οπωροκηπευτικών με έμφαση στα παραδοσιακά. Απαιτείται χάραξη ζωνών καλλιέργειας τους κατ είδος ,  εμπλουτισμός τους με νέες ποικιλίες και  επέκταση ημερολογιακά της συγκομιδής, μεταποίησης και εμπορίας. .Αρμόδιο όργανο είναι το Συμβούλιο Αγροτικής Ανάπτυξης που χρειάζεται επανασύσταση  με συμμετοχή στο κεντρικό του συμβούλιο αντιπροσώπευσης των θεσμικών φορέων παραγωγής και εμπορίας. Το ίδιο συμβούλιο θα πρέπει να επιληφθεί και των βιολογικών προϊόντων.