Σχέδια Βελτίωσης 2026: Οι 7 κρίσιμες διευκρινίσεις του ΥΠΑΑΤ πριν ανοίξουν οι αιτήσεις

242

Στην τελική ευθεία μπαίνουν τα Σχέδια Βελτίωσης 2026, καθώς οι αιτήσεις στήριξης ανοίγουν στις 6 Οκτωβρίου και θα παραμείνουν ανοικτές έως τις 20 Ιανουαρίου 2027 και ώρα 13:00. Ενόψει της έναρξης, η Ειδική Υπηρεσία Εφαρμογής Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης της Γενικής Γραμματείας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του ΥΠΑΑΤ δίνει σειρά κρίσιμων διευκρινίσεων, οι οποίες επηρεάζουν τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων.

Οι επισημάνσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, την έναρξη της επιλεξιμότητας των δαπανών, τις τρεις προσφορές, τον έλεγχο του εύλογου κόστους, τη διατήρηση της βαθμολογίας, τον νέο τρόπο αιτιολόγησης των παρελκόμενων και τα δικαιολογητικά για την απλή αντικατάσταση εξοπλισμού.

1. Από την υποβολή στο ΟΠΣΚΕ η επιλεξιμότητα των δαπανών

Κρίσιμη διευκρίνιση δίνεται για την ημερομηνία έναρξης της επιλεξιμότητας.

Όπως επισημαίνει η Ειδική Υπηρεσία, ως ημερομηνία έναρξης της επιλεξιμότητας θεωρείται η ημερομηνία υποβολής της αίτησης στήριξης στο ΟΠΣΚΕ.

Η διευκρίνιση κρίνεται απαραίτητη, καθώς στην Κοινή Απόφαση των Παρεμβάσεων 207871/6.8.2026 ως ημερομηνία έναρξης της επιλεξιμότητας αναφέρεται η ημερομηνία έκδοσης της πρόσκλησης.

Παράλληλα, υπάρχει δυνατότητα έκδοσης τιμολογίων από την 1η Ιουνίου 2026, πριν δηλαδή από την έναρξη της επιλεξιμότητας των δαπανών, υπό την προϋπόθεση ότι το κόστος των σχετικών δαπανών δεν ξεπερνά το 80% του συνολικού κόστους του επενδυτικού σχεδίου.

Το υπόλοιπο 20% πρέπει να υλοποιηθεί μετά την υποβολή της αίτησης. Στο συγκεκριμένο ποσοστό δεν περιλαμβάνονται οι δαπάνες για μελετητικές αμοιβές.

2. «Κλειδί» οι τρεις προσφορές

Ιδιαίτερη προσοχή ζητά το ΥΠΑΑΤ από υποψηφίους και μελετητές ως προς την ποιότητα και την πληρότητα των τριών προσφορών.

Η Ειδική Υπηρεσία παραπέμπει ρητά στο άρθρο 12 της Κοινής Απόφασης 207871/6.8.2026, ζητώντας την προσεκτική εφαρμογή των σχετικών προβλέψεων.

Το μήνυμα προς όσους προετοιμάζουν φακέλους είναι σαφές: οι προσφορές δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τυπικό δικαιολογητικό, αλλά ως ουσιαστικό στοιχείο τεκμηρίωσης της επένδυσης και του κόστους της.

3. «Κόφτης» στις αδικαιολόγητα υψηλές τιμές

Στο μικροσκόπιο μπαίνει και το εύλογο κόστος υλοποίησης.

Το ζήτημα έχει ήδη απασχολήσει ελεγκτικά όργανα και, όπως επισημαίνεται, ο έλεγχος δεν θα περιοριστεί απαραίτητα στα ανώτατα όρια εύλογου κόστους που θα περιλαμβάνονται στην πρόσκληση.

Ειδικά για δαπάνες που επιλέγονται συχνά από τους υποψηφίους, είναι πιθανό κατά την αξιολόγηση να πραγματοποιηθεί στατιστική ανάλυση του συνόλου των σχετικών δαπανών, προκειμένου να εντοπιστούν και να αποκλειστούν αδικαιολόγητα υψηλές τιμές.

4. Οι επενδύσεις που δίνουν βαθμούς πρέπει να γίνουν

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επισήμανση για τη βαθμολογία.

Κατά τη σύνταξη των μελετών θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι δεν επιτρέπεται πλέον απώλεια βαθμών κατά την υλοποίηση του επενδυτικού σχεδίου.

Άρα, οι δαπάνες και οι επενδύσεις βάσει των οποίων ο υποψήφιος λαμβάνει βαθμολογία πρέπει υποχρεωτικά να υλοποιηθούν.

Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση απώλειας της ιδιότητας του νέου γεωργού, δηλαδή εφόσον ο υποψήφιος απενταχθεί από το σχετικό μέτρο. Και πάλι, όμως, η τελική βαθμολογία δεν μπορεί να υπολείπεται της βαθμολογίας του τελευταίου εγκεκριμένου υποψηφίου.

5. Νέα διαδικασία για την αιτιολόγηση των παρελκόμενων

Αλλαγές υπάρχουν και στον τρόπο με τον οποίο αιτιολογείται το μέγεθος των παρελκόμενων.

Πρόκειται για πρόβλεψη που είναι ήδη γνωστή από την Κοινή Απόφαση 207871/6.8.2026, εφαρμόζεται όμως για πρώτη φορά.

Οι μελετητές θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στο Παράρτημα 4, ενότητα 4.12 της Κοινής Απόφασης, όπου περιγράφονται οι σχετικές απαιτήσεις.

6. Τέλος η απλή υπεύθυνη δήλωση για αντικατάσταση εξοπλισμού

Αυστηρότερη γίνεται η τεκμηρίωση στην περίπτωση απλής αντικατάστασης εξοπλισμού.

Δεν αρκεί πλέον υπεύθυνη δήλωση ότι στην εκμετάλλευση δεν υπάρχει ομοειδής εξοπλισμός ή ότι ο υφιστάμενος εξοπλισμός έχει αποσβεστεί.

Για να εγκριθεί η αντικατάσταση θα πρέπει να προσκομιστούν στοιχεία που αποδεικνύουν την παλαιότητα του εξοπλισμού.

Ειδικότερα, απαιτείται ένα από τα ακόλουθα:

• παραστατικά αγοράς του υφιστάμενου εξοπλισμού,
• τίτλος κτήσης ή
• αντίγραφο της σχετικής σελίδας από το βιβλίο ή μητρώο παγίων της εκμετάλλευσης.

7. Τα ερωτήματα μέσω των ΔΑΟ των Περιφερειών

Η Ειδική Υπηρεσία ξεκαθαρίζει τέλος και τη διαδικασία για τις διευκρινιστικές ερωτήσεις.

Για ζητήματα που αφορούν το θεσμικό πλαίσιο, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να απευθύνονται στις ΔΑΟ των Περιφερειών.

Εφόσον κριθεί απαραίτητο, οι ΔΑΟΠ θα προωθούν τα ερωτήματα στην αρμόδια υπηρεσία.

Αντίστροφη μέτρηση για τις αιτήσεις

Με την 6η Οκτωβρίου να αποτελεί την ημερομηνία έναρξης των αιτήσεων, οι υποψήφιοι μπαίνουν πλέον στην τελική φάση προετοιμασίας.

Οι διευκρινίσεις της Ειδικής Υπηρεσίας του ΥΠΑΑΤ δείχνουν ότι ιδιαίτερο βάρος θα δοθεί στην τεκμηρίωση των επενδύσεων, στην πραγματικότητα των τιμών, στην πληρότητα των προσφορών και στην υλοποίηση όσων συνδέονται με τη βαθμολογία.

Για τους ενδιαφερόμενους, επομένως, η σωστή προετοιμασία του φακέλου πριν από την υποβολή δεν αποτελεί απλώς διαδικαστική υποχρέωση, αλλά κρίσιμο παράγοντα για την πορεία της επένδυσης.

Αναλυτικά το ενημερωτικό σημείωμα της Ειδικής Υπηρεσίας Εφαρμογής ΠΑΑ της Γενικής Γραμματείας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του ΥΠΑΑΤ, έχει ως εξής:

Οι υποβολές των αιτήσεων θα ξεκινήσουν στις 6 Οκτωβρίου και θα διαρκέσουν έως τις 20 Ιανουαρίου και ώρα 13:00.

 Επισημαίνονται τα ακόλουθα:

Έναρξη επιλεξιμότητας:

Ως ημερομηνία έναρξης της επιλεξιμότητας έχει οριστεί η ημερομηνία υποβολής της αίτησης στήριξης στο ΟΠΣΚΕ. Το επισημαίνω διότι στην Κοινή Απόφαση των Παρεμβάσεων (ΚΑ 207871/6.8.2026) ως ημερομηνία έναρξης της επιλεξιμότητας ορίζεται εσφαλμένα η ημερομηνία έκδοσης της πρόσκλησης. Επομένως, ως προς την επιλεξιμότητα των δαπανών σε συνάρτηση με τον χρόνο υλοποίησής τους, ισχύουν τα ακόλουθα:

Έναρξη επιλεξιμότητας δαπανών:

Από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης στήριξης στο ΟΠΣΚΕ. Ωστόσο υπάρχει η δυνατότητα έκδοσης τιμολογίων πριν την έναρξη επιλεξιμότητας δαπανών από την 1η Ιουνίου 2026, με την προϋπόθεση ότι το συνολικό κόστος των σχετικών δαπανών δεν υπερβαίνει το 80% του συνολικού κόστους του επενδυτικού σχεδίου. Στο 20% που υποχρεωτικά πρέπει να υλοποιηθεί μετά την υποβολή της αίτησης στήριξης δεν συμπεριλαμβάνονται οι δαπάνες μελετητικών αμοιβών.

Τρεις προσφορές:

Επισημαίνεται για άλλη μια φορά ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή όταν θα δώσετε οδηγίες ως προς την ποιότητα και την πληρότητα των τριών προσφορών που θα υποβληθούν. Διαβάστε προσεκτικά και εφαρμόστε επιμελώς το άρθρο 12 της Κοινής Απόφασης 207871/6.8.2026.

Εύλογο κόστος: 

Το εύλογο κόστος υλοποίησης έχει αποτελέσει αντικείμενο παρατηρήσεων από ελεγκτικά όργανα. Πέρα από το παράρτημα του ανώτατου εύλογου κόστους στην πρόσκληση, ιδίως για τις δαπάνες που προτιμώνται συχνά από τους υποψηφίους είναι πιθανό, κατά την αξιολόγηση, να γίνει στατιστική ανάλυση του συνόλου των σχετικών δαπανών ώστε να αποκλειστούν αδικαιολόγητα υψηλές τιμές.

Μείωση βαθμολογίας:

Κατά τη σύνταξη των μελετών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι δεν επιτρέπεται πλέον απώλεια βαθμών κατά την υλοποίηση του επενδυτικού σχεδίου. Επομένως, οι δαπάνες βάσει των οποίων αποδίδεται βαθμολογία πρέπει να υλοποιηθούν υποχρεωτικά. Η μόνη απώλεια βαθμών που επιτρέπεται είναι εκείνη που ενδέχεται να προκύψει εάν ο υποψήφιος απολέσει την ιδιότητα του νέου γεωργού, δηλαδή εάν απενταχθεί από το σχετικό μέτρο, και πάντοτε υπό την προϋπόθεση ότι η τελική βαθμολογία του δεν υπολείπεται της βαθμολογίας του τελευταίου εγκεκριμένου. .

Αιτιολόγηση παρελκόμενων:

Άλλο σημαντικό σημείο είναι ότι σε σχέση με το παρελθόν έχει αλλάξει ο τρόπος αιτιολόγησης του μεγέθους των παρελκόμενων. Αυτό είναι ήδη γνωστό από την δημοσίευση της ΚΑ 207871/6.8.26, ωστόσο το επισημαίνω καθώς είναι κάτι που εφαρμόζεται για πρώτη φορά. Ανατρέξτε στο παράρτημα 4, ενότητα 4.12 της ΚΑ.

Απλή αντικατάσταση: 

Για την έγκριση εξοπλισμού δεν αρκεί πλέον η υποβολή υπεύθυνης δήλωσης ότι δεν υφίσταται στην εκμετάλλευση ομοειδής εξοπλισμός ή ότι αυτός έχει αποσβεστεί. Απαιτείται η προσκόμιση παραστατικών αγοράς του υφιστάμενου εξοπλισμού που πρόκειται να αντικατασταθεί ή τίτλου κτήσης του υφιστάμενου εξοπλισμού ή αντιγράφου της σχετικής σελίδας από το βιβλίο (μητρώο) παγίων της εκμετάλλευσης από τα οποία να δικαιολογείται η παλαιότητα.

Διευκρινιστικές ερωτήσεις:

Ως προς την παροχή διευκρινήσεων επί του θεσμικού πλαισίου, παρακαλούμε να απευθύνεστε στις ΔΑΟ των Περιφερειών. Εφόσον κριθεί απαραίτητο, οι ΔΑΟΠ θα μας προωθούν τα ερωτήματά σας.