Σχέδιο δράσης για τον περιορισμό του λαγοκέφαλου στη Μεσόγειο

55

Σε εξέλιξη βρίσκεται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων η κατάρτιση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου για την αντιμετώπιση του λαγοκέφαλου, ενός ξενικού είδους που εξαπλώνεται ταχύτατα στη Μεσόγειο και δημιουργεί σοβαρές επιπτώσεις τόσο στο θαλάσσιο περιβάλλον όσο και στην επαγγελματική αλιεία. Στο πλαίσιο αυτό, προγραμματίζεται συνάντηση με εκπροσώπους του αλιευτικού κλάδου, με στόχο την καταγραφή των προβλημάτων και την αναζήτηση αποτελεσματικών λύσεων.

Ενίσχυση των αλιέων μέσω νέου προγράμματος

Το υπουργείο επεξεργάζεται ειδικό πρόγραμμα οικονομικής στήριξης για επαγγελματίες παράκτιους αλιείς, το οποίο θα συνοδεύεται από πιλοτική δράση στοχευμένης αλίευσης λαγοκέφαλων. Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στη μείωση των πληθυσμών του είδους και παράλληλα στην αποζημίωση των αλιέων για το κόστος της δραστηριότητας.

Σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα πληροφορίες, η αποζημίωση ανά κιλό αλιευμένου λαγοκέφαλου αναμένεται να ξεπεράσει τα 4,73 ευρώ που εφαρμόζονται σήμερα στην Κύπρο. Οι αυξήσεις στο κόστος των καυσίμων οδηγούν τις αρμόδιες αρχές στην εξέταση επιδότησης που μπορεί να προσεγγίσει τα 5 ευρώ ανά κιλό, ώστε η συμμετοχή των αλιέων να είναι οικονομικά βιώσιμη.

Η πιλοτική δράση και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση

Η σχεδιαζόμενη δράση πρόκειται να χρηματοδοτηθεί μέσω του Προγράμματος Αλιείας, Υδατοκαλλιέργειας και Θάλασσας (ΠΑΛΥΘ). Το σχετικό σχέδιο έχει ήδη υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη έγκριση και χρηματοδότηση.

Παράλληλα, το υπουργείο βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με ευρωπαϊκούς θεσμούς για τη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα επιτρέψει την αποτελεσματική εφαρμογή του μέτρου.

Τα βασικά σημεία του σχεδιασμού

Η στρατηγική αντιμετώπισης του λαγοκέφαλου περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων, όπως:

• Εντοπισμό των περιοχών όπου το είδος συγκεντρώνεται και αναπαράγεται.
• Συστηματική επιστημονική παρακολούθηση της εξάπλωσής του.
• Καταγραφή και πιστοποίηση των αλιευμάτων.
• Συνεργασία με επαγγελματίες αλιείς και ερευνητικά ιδρύματα.
• Αξιοποίηση επιστημονικών δεδομένων για τη λήψη στοχευμένων μέτρων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην εμπειρία χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, κυρίως της Κύπρου, όπου εφαρμόστηκαν αντίστοιχα προγράμματα ελεγχόμενης αλιείας του είδους.

Ο λαγοκέφαλος και η εξάπλωσή του στη Μεσόγειο

Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) θεωρείται ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα χωροκατακτητικών ειδών που έχουν εγκατασταθεί στη Μεσόγειο τις τελευταίες δεκαετίες. Η φυσική του κατανομή βρίσκεται στον Ινδικό και τον δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό, ενώ η είσοδός του στη Μεσόγειο συνδέεται με τη Διώρυγα του Σουέζ, μέσω της λεγόμενης λεσσεψιανής μετανάστευσης.

Στην Ελλάδα η πρώτη καταγραφή του έγινε το 2005. Από τότε εξαπλώθηκε σε πολλές θαλάσσιες περιοχές, με ιδιαίτερα έντονη παρουσία στο Αιγαίο, στα Δωδεκάνησα και στην Κρήτη. Η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων, η απουσία φυσικών θηρευτών και η μεγάλη αναπαραγωγική του ικανότητα ευνοούν την περαιτέρω εξάπλωσή του.

Επιπτώσεις στο περιβάλλον και την αλιεία

Ο λαγοκέφαλος είναι ένα ιδιαίτερα ανθεκτικό και προσαρμοστικό είδος. Τρέφεται με ψάρια, καρκινοειδή και κεφαλόποδα, ενώ έχουν καταγραφεί ακόμη και περιστατικά κανιβαλισμού μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους.

Η παρουσία του επηρεάζει αρνητικά τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, καθώς μεταβάλλει τις ισορροπίες των οικοσυστημάτων και ασκεί πίεση σε άλλους πληθυσμούς οργανισμών. Ταυτόχρονα, δημιουργεί σημαντικές οικονομικές απώλειες στους αλιείς, προκαλώντας φθορές σε δίχτυα, παραγάδια και πετονιές, ενώ συχνά καταστρέφει αλιεύματα που έχουν ήδη παγιδευτεί στα αλιευτικά εργαλεία.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος θεωρείται πλέον αναγκαία τόσο για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όσο και για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας της ελληνικής αλιείας.