Στον «πάγο» το ΟΣΔΕ 2026 – Κίνδυνος καθυστέρησης στις αγροτικές πληρωμές

226

Σε κρίσιμο σημείο βρίσκεται η διαδικασία υποβολής της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΕΑΕ) 2026, σύμφωνα με την εκλεγμένη Επιτροπή Εκπροσώπησης των Κέντρων Υποβολής Δηλώσεων (ΚΥΔ) Κρήτης, η οποία κάνει λόγο για σημαντικές καθυστερήσεις, σοβαρές τεχνικές εκκρεμότητες και αναπάντητα θεσμικά ερωτήματα.

Παρά την επίσημη έναρξη της διαδικασίας υποβολής των αιτήσεων ΟΣΔΕ στις 4 Αυγούστου, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, μέχρι το τέλος Αυγούστου, η διαδικασία στην πράξη δεν έχει ξεκινήσει με τρόπο που να επιτρέπει την ομαλή και μαζική ολοκλήρωση των δηλώσεων.

Όπως επισημαίνεται, η κατάσταση αυτή δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για το χρονοδιάγραμμα των αγροτικών ενισχύσεων, καθώς, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που αναφέρει η Επιτροπή, οι παραγωγοί που θα υπέβαλαν δήλωση έως τις 15 Σεπτεμβρίου θα λάμβαναν προκαταβολή στο τέλος Οκτωβρίου, ενώ για τους υπόλοιπους η πληρωμή τοποθετείται στο τέλος Νοεμβρίου.

Η Επιτροπή των ΚΥΔ Κρήτης ζητά άμεσες διευκρινίσεις, ολοκλήρωση της πλατφόρμας, συγκεκριμένους κανόνες για τη δέουσα επιμέλεια και τις κυρώσεις, αλλά και ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα, προκειμένου –όπως τονίζει– να προστατευθούν τόσο οι παραγωγοί όσο και οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι που εμπλέκονται στη διαδικασία.

ΕΑΕ 2026: Η διαδικασία έχει ξεκινήσει τυπικά, αλλά όχι στην πράξη

Σύμφωνα με την Επιτροπή, ενώ η επίσημη έναρξη της υποβολής των αιτήσεων ΟΣΔΕ πραγματοποιήθηκε στις 4 Αυγούστου, μέχρι σήμερα έχουν οριστικοποιηθεί μόλις λίγες εκατοντάδες αιτήσεις.

Μάλιστα, όπως υποστηρίζουν τα ΚΥΔ, ακόμη και αυτές οι αιτήσεις ενδέχεται να χρειαστούν τροποποιήσεις όταν το πληροφοριακό σύστημα καταστεί πλήρως λειτουργικό.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με την ίδια πλευρά, δεν περιορίζεται μόνο στην τεχνική λειτουργία της πλατφόρμας. Η φετινή διαδικασία συνοδεύεται από ένα σημαντικά αυξημένο διοικητικό βάρος, καθώς απαιτούνται μεταξύ άλλων:

• πλήρης ταύτιση στοιχείων Κτηματολογίου με τη δήλωση,
• αντιστοίχιση ΚΑΕΚ με ΑΤΑΚ,
• τοποθέτηση στομαχικών βόλων,
• σύναψη συμφωνητικών,
• τήρηση φακέλου τεκμηρίωσης,
• έλεγχοι ασυμβίβαστου,
• τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη «δέουσα επιμέλεια».

Η Επιτροπή εκτιμά ότι, με τα σημερινά δεδομένα, η ολοκλήρωση τόσο των αιτήσεων ΟΣΔΕ όσο και των αιτήσεων μεταβίβασης δικαιωμάτων δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Κίνδυνος μετάθεσης των αγροτικών πληρωμών

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η σύνδεση της καθυστέρησης με το χρονοδιάγραμμα των πληρωμών.

Όπως αναφέρεται στο δελτίο Τύπου, με δεδομένο ότι η ολοκλήρωση της διαδικασίας μπορεί να απαιτήσει τουλάχιστον τρεις μήνες, υπάρχει ο κίνδυνος οι αγροτικές ενισχύσεις να μετατεθούν χρονικά, στην καλύτερη περίπτωση, προς το τέλος του έτους.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η ΕΑΕ δεν αποτελεί μια απομονωμένη διοικητική διαδικασία. Η υποβολή της συνδέεται με σειρά άλλων παρεμβάσεων και διοικητικών ενεργειών που αφορούν άμεσα τους παραγωγούς.

Ποιες άλλες ενισχύσεις και διαδικασίες επηρεάζονται

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η καθυστέρηση στην ΕΑΕ 2026 έχει συνέπειες σε πλήθος παρεμβάσεων του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης.

Μεταξύ άλλων, η ΕΑΕ είναι απαραίτητη για την πληρωμή προκαταβολής σε γεωργοπεριβαλλοντικές παρεμβάσεις, όπως:

• το Κομφούζιο,
• η Νιτρορύπανση,
• η Βιολογική γεωργία.

Παράλληλα, συνδέεται με την κατάθεση αιτημάτων πληρωμής των Νέων Αγροτών που εντάχθηκαν το 2022 και ολοκληρώνουν τις υποχρεώσεις τους το 2026.

Η καθυστέρηση επηρεάζει ακόμη την έκδοση βεβαιώσεων για την ιδιότητα του κατά κύριο επάγγελμα αγρότη ή του κατόχου αγροτικής εκμετάλλευσης, οι οποίες χρησιμοποιούνται ως δικαιολογητικά σε σειρά διαδικασιών, μεταξύ άλλων για παρεμβάσεις όπως οι Νέοι Αγρότες και τα Σχέδια Βελτίωσης, αλλά και για την ανανέωση άδειας λαϊκής αγοράς ή την ταξινόμηση αγροτικού οχήματος.

Δεκάδες τεχνικά προβλήματα στην πλατφόρμα

Ένα από τα βασικά σημεία της παρέμβασης των ΚΥΔ αφορά τη λειτουργικότητα της πλατφόρμας.

Παρά τις συνεχείς βελτιώσεις, όπως αναφέρεται, το πληροφοριακό σύστημα εξακολουθεί να μην μπορεί να υποστηρίξει το σύνολο των απαιτήσεων που έχουν τεθεί για την ΕΑΕ 2026.

Στα προβλήματα που καταγράφονται περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η έλλειψη:

• εκτυπώσεων ΕΛΓΑ,
• εξουσιοδότησης πληρωμής οφειλής μισθώματος δημόσιου βοσκότοπου,
• αιτημάτων πληρωμής Παρεμβάσεων,
• δυνατότητας καταχώρησης πολλαπλών ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ σε ένα αγροτεμάχιο,
• δυνατότητας καταχώρησης πολλαπλών σπορομερίδων μιας ποικιλίας,
• ορθού ελέγχου ασυμβατότητας οικολογικών σχημάτων,
• ορθής άντλησης στοιχείων από τιμολόγια και μισθωτήρια.

Παράλληλα, σύμφωνα με την Επιτροπή, απουσιάζουν σημαντικά εργαλεία, όπως οι συγκεντρωτικές εκτυπώσεις, τα οποία στο παρελθόν διευκόλυναν σημαντικά τη διαχείριση των αιτήσεων.

Αναπάντητα παραμένουν κρίσιμα θεσμικά ερωτήματα

Πέρα από τα τεχνικά ζητήματα, τα ΚΥΔ Κρήτης θέτουν και μια σειρά θεσμικών ερωτημάτων για τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργήσουν στο νέο πλαίσιο.

Όπως αναφέρεται, έχουν υποβληθεί δεκάδες ερωτήματα σχετικά με:

• το πλαίσιο λειτουργίας των ΚΥΔ μετά την κατάργηση των συμβάσεων,
• τις περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων,
• την ευθύνη των εργαζομένων στο πλαίσιο της δέουσας επιμέλειας,
• τον έλεγχο πληρότητας και ορθότητας των δικαιολογητικών,
• την αναλογικότητα των κυρώσεων,
• τη μετατροπή της εταιρικής μορφής των ΚΥΔ.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, για τα ερωτήματα που αφορούν το θεσμικό πλαίσιο δεν έχει δοθεί μέχρι σήμερα απάντηση.

Στο επίκεντρο και οι δύσκολες περιπτώσεις με το Κτηματολόγιο

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στις περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατή η επαλήθευση των δηλωθέντων στοιχείων μέσω του Κτηματολογίου.

Τα ΚΥΔ ζητούν σαφείς οδηγίες για περιπτώσεις όπως μεταβιβάσεις και κληρονομιές που δεν έχουν ακόμη μεταγραφεί, αγροτεμάχια που δεν έχουν αποδοθεί στους γεωργούς, εκκρεμείς ενστάσεις, ακτημονικά και ανταλλάξιμα ακίνητα, καθώς και ζητήματα που αφορούν βοσκοτόπους.

Η απουσία ενιαίων και σαφών οδηγιών, σύμφωνα με την Επιτροπή, μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην ορθή υποβολή των δηλώσεων και να θέσει σε κίνδυνο την καταβολή ενισχύσεων σε μεγάλο αριθμό παραγωγών.

Χειρόγραφα μισθωτήρια και ΜΙΔΑ

Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύεται αφορά τα χειρόγραφα μισθωτήρια.

Η Επιτροπή αναφέρει ότι το ΜΙΔΑ δεν λειτουργεί ακόμη, γεγονός που δημιουργεί πρόβλημα στη διαχείριση χειρόγραφων μισθωτηρίων που έχουν συνταχθεί στο παρελθόν, εξακολουθούν να βρίσκονται σε ισχύ και αφορούν χιλιάδες γεωργούς.

Παράλληλα, εκκρεμεί –σύμφωνα με το δελτίο Τύπου– και η διαδικασία τοποθέτησης των στομαχικών βόλων, λόγω προβλημάτων στην αντίστοιχη πλατφόρμα.

Τα ΚΥΔ ζητούν σαφείς κανόνες για τη «δέουσα επιμέλεια»

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που θέτει η Επιτροπή αφορά τη «δέουσα επιμέλεια» και τη συνυπευθυνότητα των ΚΥΔ και των χειριστών.

Όπως επισημαίνεται, απαιτείται να αποσαφηνιστούν οι περιπτώσεις στις οποίες μια ενέργεια ή παράλειψη μπορεί να θεωρηθεί παράβαση και να οδηγήσει σε πρόστιμο ή άλλη κύρωση.

Τα ΚΥΔ ζητούν συγκεκριμένα και αριθμημένα παραδείγματα, ώστε οι χειριστές και οι επιχειρήσεις να γνωρίζουν με σαφήνεια τις υποχρεώσεις τους και τους κινδύνους που απορρέουν από τη διαδικασία.

Παράλληλα, ζητούν να εξεταστεί η αναλογικότητα των κυρώσεων που προβλέπονται.

Ερωτήματα και στο my1521 – Τι καταγγέλλουν τα ΚΥΔ

Η Επιτροπή αναφέρει ότι τα ερωτήματα και οι παρατηρήσεις έχουν υποβληθεί είτε μεμονωμένα είτε συλλογικά, τηλεφωνικά ή γραπτώς, μέσω της γραμμής υποστήριξης my1521 και με επιστολές προς την ΑΑΔΕ/ΓΔΕΛΕΠ και τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Όπως υποστηρίζει, στα τηλεφωνικά ερωτήματα συχνά η απάντηση ήταν ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν είχαν ακόμη ενημερωθεί, με αποτέλεσμα την παραπομπή των ΚΥΔ στις κατά τόπους υπηρεσίες της ΑΑΔΕ.

Σε ό,τι αφορά τα γραπτά ερωτήματα, η Επιτροπή εκφράζει επίσης σοβαρές επιφυλάξεις για την ποιότητα των απαντήσεων, υποστηρίζοντας ότι σε αρκετές περιπτώσεις ήταν ασαφείς, παρέπεμπαν απλώς στην εγκύκλιο ή δεν έδιναν ουσιαστική απάντηση. Μάλιστα, αναφέρει ότι εντοπίστηκαν και λανθασμένες απαντήσεις.

«Σήμερα έχουμε ένα μη πλήρως λειτουργικό σύστημα»

Συνοψίζοντας την κατάσταση, η Επιτροπή των ΚΥΔ Κρήτης καταγράφει μια σειρά από εκκρεμότητες που, όπως υποστηρίζει, πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα.

Μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι σήμερα:

• το σύστημα δεν είναι πλήρως λειτουργικό και μεγάλο μέρος των αιτήσεων δεν μπορεί να υποβληθεί,
• δεν έχουν δοθεί απαντήσεις για το πλαίσιο συνέχισης της λειτουργίας των ΚΥΔ,
• παραμένουν αναπάντητα κρίσιμα θεσμικά ερωτήματα,
• δεν έχουν αποσαφηνιστεί ειδικές περιπτώσεις που συνδέονται με το Κτηματολόγιο,
• το ΜΙΔΑ δεν λειτουργεί,
• δεν έχει προχωρήσει η τοποθέτηση των στομαχικών βόλων λόγω προβλημάτων στην αντίστοιχη πλατφόρμα,
• δεν έχει υπάρξει ανταπόκριση στις παρατηρήσεις σχετικά με την αναλογικότητα των κυρώσεων.

«Η μετάβαση σε νέο σύστημα μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια»

Παρά την έντονη κριτική, η Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι αναγνωρίζει τη σημασία της μετάβασης σε ένα νέο σύστημα.

Όπως σημειώνει, πρόκειται για μια σημαντική διοικητική αλλαγή, η οποία μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της διαφάνειας, της ασφάλειας των διαδικασιών και της προστασίας των κοινοτικών πόρων.

Ωστόσο, για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, υπογραμμίζει ότι οι κανόνες πρέπει να είναι σαφείς, εφαρμόσιμοι και ενιαίοι για όλους τους εμπλεκόμενους.

Η Επιτροπή δηλώνει παράλληλα ότι τα ΚΥΔ έχουν διαχρονικά στηρίξει τόσο τους γεωργούς όσο και την Πολιτεία στην προσπάθεια βελτίωσης του ΟΣΔΕ και στην αντιμετώπιση των προβλημάτων, δηλώνοντας ότι παραμένουν διαθέσιμα να συμβάλουν και στη νέα διαδικασία.

Τι ζητούν άμεσα τα ΚΥΔ Κρήτης

Σε αναμονή της ολοκλήρωσης της πλατφόρμας υποβολής των αιτήσεων ΟΣΔΕ, η εκλεγμένη Επιτροπή Εκπροσώπησης των ΚΥΔ Κρήτης θέτει συγκεκριμένα αιτήματα.

Ζητά:

Πρώτον, να δοθούν απαντήσεις στα κρίσιμα ερωτήματα που έχουν κατατεθεί, ώστε να διασφαλιστούν οι ενισχύσεις των αγροτών αλλά και η λειτουργία των επιχειρήσεων και η προστασία των εργαζομένων.

Δεύτερον, να γίνουν οι απαραίτητες θεσμικές αλλαγές στα ζητήματα της δέουσας επιμέλειας και της συνυπευθυνότητας και να προσδιοριστούν με αριθμημένες και συγκεκριμένες περιπτώσεις οι παραβάσεις που μπορούν να επιφέρουν πρόστιμα και κυρώσεις.

Τρίτον, να καθοριστεί ένα λογικό και εφαρμόσιμο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του έργου και να παρέχονται όλα τα απαραίτητα εργαλεία στην πλατφόρμα της ΕΑΕ, μεταξύ των οποίων συγκεντρωτικές εκτυπώσεις, διασταυρωτικοί έλεγχοι και αποτελέσματα monitoring.

Τέταρτον, να λειτουργήσει ένα οργανωμένο helpdesk, στελεχωμένο με ανθρώπους που διαθέτουν γνώση του θεσμικού και λειτουργικού πλαισίου, ώστε να παρέχονται έγκυρες απαντήσεις και ερμηνευτικές οδηγίες στους επαγγελματίες.

Κοινός στόχος η ομαλή ολοκλήρωση της ΕΑΕ 2026

Η παρέμβαση των ΚΥΔ Κρήτης καταλήγει με την επισήμανση ότι ο στόχος όλων των εμπλεκομένων πρέπει να είναι κοινός: η ορθή υποβολή των ΕΑΕ 2026, η προστασία των παραγωγών και των κοινοτικών πόρων και η δημιουργία ενός αξιόπιστου συστήματος που θα μπορεί να λειτουργεί με σταθερούς κανόνες και τα επόμενα χρόνια.

Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι εάν τα τεχνικά και θεσμικά προβλήματα θα αντιμετωπιστούν εγκαίρως, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις στο χρονοδιάγραμμα των δηλώσεων και, κατ’ επέκταση, στις πληρωμές των αγροτικών ενισχύσεων.