Συναγερμός στην Κεφαλλονιά: Κρούσμα ευλογιάς απειλεί τη σπάνια φυλή προβάτων του νησιού

279

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα ευλογιάς αιγοπροβάτων στην Κεφαλλονιά σήμανε συναγερμό στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων. Η νόσος εντοπίστηκε στην ευρύτερη περιοχή του Αργοστολίου, προκαλώντας έντονη ανησυχία, καθώς στο νησί εκτρέφονται περίπου 35.000 ζώα της σπάνιας και καθαρόαιμης φυλής Κεφαλληνίας – μιας φυλής που θεωρείται πολύτιμο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας.

Ερωτήματα για τη μετάδοση της νόσου

Κτηνοτρόφοι και επιστήμονες του ΥΠΑΑΤ διερωτώνται πώς πέρασε η ευλογιά στο νησί, δεδομένης της γεωγραφικής του απομόνωσης. Η πιθανότητα μετάδοσης από την ηπειρωτική χώρα εγείρει ερωτήματα για την επάρκεια των μέτρων βιοασφάλειας και των ελέγχων μετακίνησης ζώων.

Ο κίνδυνος αφανισμού μιας μοναδικής φυλής

Η σπάνια φυλή προβάτων Κεφαλληνίας κινδυνεύει άμεσα, καθώς η ενδεχόμενη θανάτωση ζώων θα μπορούσε να επιφέρει μη αναστρέψιμη ζημιά στο γενετικό απόθεμα της χώρας.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν το ΥΠΑΑΤ θα προχωρήσει σε θανατώσεις, παραβιάζοντας τις προβλέψεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2020/687, ο οποίος δεν επιβάλλει γενικευμένη σφαγή αλλά επιτρέπει εναλλακτικά μέτρα, καθώς και τις πρόσφατες δηλώσεις του αρχίατρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Υγεία και την Ευζωία των Ζώων.

Το προηγούμενο των Γιαννιτσών

Η υπόθεση θυμίζει την πρόσφατη απώλεια σπάνιας φυλής προβάτων στην κτηνοτροφική μονάδα του ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ στην παραλίμνη Γιαννιτσών, όπου τα ζώα θανατώθηκαν λόγω ευλογιάς. Το περιστατικό είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς η μονάδα λειτουργούσε υπό πλήρως ελεγχόμενες συνθήκες.

Ανικανότητα του κρατικού μηχανισμού ή ανάγκη νέας στρατηγικής;

Η εμφάνιση της νόσου τόσο σε απομονωμένες νησιωτικές περιοχές όσο και σε ελεγχόμενες εγκαταστάσεις δείχνει ότι το πρόβλημα ίσως δεν είναι ο “απρόσεκτος κτηνοτρόφος”, αλλά οι ελλείψεις του κρατικού μηχανισμού πρόληψης και ελέγχου.
Ίσως έχει έρθει η ώρα να εξεταστεί σοβαρά η λύση του ελεγχόμενου, τοπικού εμβολιασμού -όπως προτείνει ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας κ. Δημήτρης Κουρέτας και σύσσωμοι οι κτηνοτροφικοί φορείς- ενός μέτρου που μπορεί να περισώσει τον αφανισμό της ελληνικής αιγοπροβατοτροφίας. Τα πάνω από 400.000 θανατωθέντα αιγοπρόβατα λόγω ευλογιάς, σε σχέση με τα πραγματικά αρμεγόμενα πρόβατα που έχει η χώρα μας, που σύμφωνα με τον Καθηγητή κτηνιατρικής του ΑΠΘ κ. Γεώργιο Αρσένο είναι κοντά στα 2.800.000 συν τις 900.000 αίγες, αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος και το αδιέξοδο στο οποίο οδηγούμαστε.     

Έκτακτα μέτρα για την Ευλογιά των Προβάτων στην Κεφαλονιά

Στο μεταξύ, η Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής Κεφαλληνίας, σας ενημερώνει ότι, λόγω επιβεβαίωσης εστιών ευλογιάς των προβάτων, στην ευρύτερη περιοχή Αργοστολίου Κεφαλληνίας, ορίζονται:

Ζώνη προστασίας που οριοθετείται από κύκλο ακτίνας 5 χιλιομέτρων με κέντρο την μολυσμένη εκτροφή και περιλαμβάνει :

Για το Δ.Δ.Αργοστολίου : περιοχές Αργοστολίου, Κοκολάτων, Κομποθεκράτων, Μηνιά

Για το Δ.Δ.Τρωιαννάτων: Τρωιαννάτα, Δεμουτσαντάτα, Μιτακάτα

Για το Δ.Δ.Φαρακλάτων μόνο τις περιοχές Δραπάνου, Προκοπάτα , Ραζάτα

Δ.Δ.Κεραμειών

Δ.Δ.Καραβάδου

Δ.Δ.Λακήθρας

Δ.Δ.Μεταξάτων

Δ.Δ.Περατάτων

Δ.Δ.Πεσσάδας

Δ.Δ.Σβορωνάτων

Δ.Ε.Ομαλών ( εκτός Επανοχωρίου)

Ζώνη Επιτήρησης που οριοθετείται από κύκλο ακτίνας 20 χιλιομέτρων με κέντρο την μολυσμένη εκτροφή και περιλαμβάνει :

Δ.Ε.Αργοστολίου

Δ.Ε.Λειβαθούς

Δ.Ε.Σάμης

Δ.Ε.Ελειού-Πρόννων ( πλην των περιοχών Πόρος, Ασπρογέρακας και Ρίζας της Δ.Κ.Πόρου, Δ.Κ. Σκάλας, περιοχές Κατελειού και Κάτω Κατελειού της Τ.Κ.Μαρκόπουλου)

Δ.Ε.Ομαλών

Δ.Ε.Πυλαρέων ( πλην περιοχής Διβαράτων της Τ.Κ. Διβαράτων, πλην νησίδων της Τ.Κ.Αγίας Ευφημίας)

Δ.Ε.Παλικής (πλην Τ.Κ.Αθέρος)

Περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη : η οποία περιλαμβάνει τις Π.Ε.Κεφαλληνίας και Ιθάκης

1.Επιβάλλεται η καθολική απαγόρευση όλων των μετακινήσεων αιγοπροβάτων καθώς και βοοειδών που προέρχονται από συνδεδεμένες υγειονομικά εκτροφές με εκτροφές αιγοπροβάτων, ή που στεγάζονται εντός του ίδιου οικοπέδου, είτε σε διαφορετικά οικόπεδα αλλά χρησιμοποιούν το ίδιο προσωπικό και εξοπλισμό, καθώς και o υποχρεωτικός εγκλεισμός στις ζώνες προστασίας και επιτήρησης της Π.Ε. Κεφαλληνίας .

2.Απαγορεύονται οι μετακινήσεις ζώων από τις συνήθεις περιοχές βόσκησης και η προσέγγιση στις ζώνες προστασίας και επιτήρησης που έχουν ορισθεί ανωτέρω.

3.Απαγορεύονται ρητά όλες οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων, νωπού γάλακτος, ζωικών υποπροϊόντων από το νησί με σκοπό την αποτροπή εξάπλωσης της νόσου. Η νόσος είναι ιδιαίτερα μεταδοτική στα αιγοπρόβατα (κυρίως πρόβατα), αλλά δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο, ούτε υπάρχει κίνδυνος από τη λήψη τροφής ζωικής προέλευσης ( γάλα, κρέας κ.λ.π)

Επιπλέον:

Στις ζώνες προστασίας & επιτήρησης εφαρμόζονται τα ακόλουθα μέτρα:

α) Απογραφή όλων των εκμεταλλεύσεων αιγοπροβάτων οι οποίες υποβάλλονται, περιοδικά, σε κτηνιατρική επιθεώρηση.

β) Απαγόρευση της κυκλοφορίας και της μεταφοράς των αιγοπροβάτων στους δημόσιους ή ιδιωτικούς δρόμους.

γ) Περιορισμό των αιγοπροβάτων στην εκμετάλλευση που βρίσκονται και απαγόρευση της βόσκησης εκτός της κτηνοτροφικής μονάδας

δ) Κάθε κτηνοτροφική μονάδα πρέπει να έχει απαραίτητα ψεκαστήρα και απολυμαντικό υγρό, ώστε να ψεκάζει κάθε όχημα που εισέρχεται και εξέρχεται από αυτή.

ε) η μεταφορά γάλακτος τηρεί απαρέγκλιτα τους κάτωθι κανόνες :

όλα τα οχήματα που παραλαμβάνουν γάλα από εκμεταλλεύσεις των ζωνών προστασίας και επιτήρησης, κινούνται αποκλειστικά σε αυτές τις ζώνες και απαγορεύεται να παραλάβουν γάλα από την περιατέρω απαγορευμένη ζώνη . Τα εν λόγω οχήματα πρέπει να παραλαμβάνουν πρώτα από τη ζώνη επιτήρησης και μετά από τη ζώνη προστασίας.

Θα πρέπει να υπάρχουν οχήματα αποκλειστικής χρήσης στην περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη

Πρέπει να καταγράφεται η ώρα παραλαβής από κάθε εκτροφή

Ο οδηγός του μέσου παραλαβής και μεταφοράς του γάλακτος απαγορεύεται να μετακινείται άσκοπα εντός της εκτροφής και να έρχεται σε άμεση επαφή με ζώα ή ζωοτροφές, αλλά θα πρέπει να παραμένει αυστηρά στο χώρο παράδοσης του γάλακτος.

Μετά την τελευταία παραλαβή διενεργείται προσεκτικός καθαρισμός και απολύμανση του οχήματος από τον οδηγό και στη συνέχεια το όχημα δεν κάνει καμία ενδιάμεση στάση για παραλαβή σε άλλη αιγοπροβατοτροφική εκμετάλλευση παρά κατευθύνεται προς την εγκατάσταση μεταποίησης γάλακτος στην οποία διενεργείται καθαρισμός και απολύμανση ( εσωτερικός CIP και εξωτερικός)

Στα οχήματα πρέπει να υπάρχει επαρκής ποσότητα γαντιών μιας χρήσης , ποδοναρίων και φόρμες μιας χρήσης για άμεση χρήση από τον οδηγό. Στα οχήματα πρέπει να υπάρχει εξοπλισμός και επαρκής ποσότητα απολυμαντικού υγρού. Όταν ο οδηγός φτάνει σε μία εκμετάλλευση πρέπει να φορέσει τη φόρμα, τα ποδονάρια και τα γάντια και κατά την αποχώρηση να τα ψεκάσει με απολυμαντικό, να τα βγάλει και να τα αφήσει στην εκτροφή για καταστροφή.

Τα οχήματα πρέπει να καθαρίζονται και να απολυμαίνονται επιμελώς τόσο εσωτερικά, όσο και εξωτερικά πριν πραγματοποιήσουν το επόμενο δρομολόγιο.

Η εγκατάσταση μεταποίησης τηρεί αρχείο με τα οχήματα που κινούνται σε κάθε ζώνη και την ιχνηλασιμότητα του γάλακτος .

στ) όσον αφορά τη διακίνηση ζωοτροφών καμία επιχείρηση δεν δύναται να διακινήσει ζωοτροφές, εφόσον οι εγκαταστάσεις αυτές βρίσκονται εντός της ζώνης προστασίας / επιτήρησης χωρίς προηγουμένως να έχει λάβει άδεια από την αρμόδια αρχή (Επόπτης Κυκλοφορίας Ζωοτροφών της Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ή του Τμήματος Αγροτικής Aνάπτυξης & Ελέγχων, κατά περίπτωση).

Η προέλευση και τα χαρακτηριστικά του προβάτου Κεφαλληνίας

Σύμφωνα με το Κέντρο Ζωικών Γενετικών Πόρων Αθηνών, το πρόβατο φυλής Κεφαλληνίας λέγεται ότι προέρχεται από την Ιθάκη, όπου συναντώνται μερικά πρόβατα της φυλής ακόμα και σήμερα. Παρουσιάζει πολύ μεγάλες ομοιότητες με το πρόβατο της Καρύστου που και αυτό δεν αναφέρεται σε παλαιότερη βιβλιογραφία. Τα δύο αυτά πρόβατα φαίνονται να έχουν κοινή καταγωγή, μολονότι γεωγραφικά οι περιοχές στις οποίες εκτρέφονται βρίσκονται σε πολύ μακρινή απόσταση μεταξύ τους και τις τελευταίες δεκαετίες, τουλάχιστον, δεν φαίνεται οι δύο περιοχές να είχαν εμπορικές και κτηνοτροφικές συναλλαγές. Κάποια κοινά γνωρίσματα φαίνεται να έχει και με το πρόβατο Πηλίου που επίσης ήταν άγνωστο στους παλαιότερους συγγραφείς.

Ο αριθμός των ζώων της φυλής μειώνεται συνεχώς με αποτέλεσμα η φυλή να αγγίζει τα όρια των υπό εξαφάνιση φυλών.

Η διατροφή τους στηρίζεται στις βοσκές. Βόσκουν σε ορεινά βοσκοτόπια μάλλον βοσκοϊκανότητας όπου παραμένουν όλο το χρόνο. Κατά την περίοδο του θηλασμού των αρνιών και το πρώτο διάστημα του αρμέγματος στις προβατίνες χορηγούνται συμπληρωματικά συμπυκνώματα τα οποία, αποτελούνται ως επί το πλείστον από βαμβακόπιττα και αραβόσιτο. Στο ίδιο διάστημα χορηγείται και μηδική σε μικρές ποσότητες.

Μορφολογικοί χαρακτήρες

Θεωρείται πρόβατο μικρόσωμο και διακρίνεται για τη σφριγηλότητά του και την αντοχή του σε αντίξοες συνθήκες εκτροφής. Έχει:

ΣΩΜΑΤΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ

	ΚΡΙΟΙ	ΠΡΟΒΑΤΙΝΕΣ
Ύψος Ακρωμίου	65,4 εκ.	60,2 εκ.
Σωματικό Βάρος	58,3 κιλά	43,6 κιλά

Η κεφαλή του είναι μετρίου μεγέθους και έχει σχήμα κωνικό. Η μύτη του είναι ευθυτενής στα θηλυκά και ελαφρώς κυρτή στα αρσενικά. Και στα δύο φύλλα φαίνεται η χαρακτηριστική αυλάκωση κάτω από το μέτωπο. Η περιοχή του στόματος εμφανίζεται λίγο εξογκωμένη. Τα’ αυτιά του είναι μικρά και ημιόρθια. Τα πόδια του είναι ισχυρά και μετρίου ύψους (32,9 εκ.) κατάλληλα πάντως για αναρριχήσεις σε δύσκολες βουνοπλαγιές, όπως εκείνες της Κεφαλληνίας. Η ράχη του είναι μάλλον ευθυτενής και το μήκος του σώματός του είναι μικρό (57,8 εκ.). Το στήθος του έχει βάθος 27,3 εκ. και πλάτος 15,9 εκ. , η Δε περίμετρος του θώρακα είναι 85,2 εκ. Η ουρά του έχει σχετικά μεγάλο μήκος και φθάνει κατά μέσο όρο το 29,3 εκ. και μικρό πλάτος 4,4 εκ. Ο μαστός είναι κανονικός στο σχήμα του και σφιχτά δεμένος με τους κοιλιακούς μυς. Οι θηλές του μαστού είναι μικρές 3,1 εκ.), με πλαϊνή κατεύθυνση. Οι εκτροφείς του υποστηρίζουν ότι το άρμεγμα γίνεται εύκολο.

Τα μαλλιά, όλων σχεδόν των προβάτων της φυλής, έχουν λευκό χρωματισμό. Είναι πρόβατο αναμικτόμαλλο με καλή, για την κατηγορία του, ποιότητα μαλλιού. Όλα τα, γυμνά μαλλιού, μέρη του σώματος, όπως ολόκληρη η κεφαλή, η κοιλιά, τα πόδια, το κάτω μέρος του λαιμού, έχουν χρώμα «κάτσινο», δηλαδή κιτρινοκόκκινο (καφετί). Συναντάται όμως και ένα μικρό ποσοστό προβάτων με άλλους χρωματισμούς στα γυμνά μαλλιού μέρη και φέρουν ανάλογα ονόματα. Όπως «κοκκινάκια» με κοκκινόφαιο χρώμα στα αυτιά και γύρω από τα μάτια, «μούργα» με φαιόμαυρο χρώμα στο πρόσωπο, τα αυτιά κλπ.

Τα αρσενικά έχουν μεγάλα και ισχυρά κέρατα, τα οποία είναι ελικοειδή με φορά προς τα πλάγια. Κατά μήκος κάθε κέρατου και εις το μέσον της εσωτερικής πλευράς του, σε αρκετά αρσενικά, διακρίνεται μια, ζωηρού σκούρου χρώματος, λωρίδα. Σ’ ένα ποσοστό περίπου 20% φέρουν κέρατα και τα θηλυκά, τα οποία όμως είναι πολύ μικρότερα και ολιγότερα ισχυρά των αρσενικών.

Το μέσο μέγεθος των εκτρεφομένων ποιμνίων της φυλής είναι 150 περίπου πρόβατα. Αυτά ενσταυλίζονται σε παραδοσιακές εγκαταστάσεις πρόχειρα κατασκευασμένες με φθηνά υλικά.

Ο θηλασμός των αρνιών κρατάει, στο περισσότερο ποίμνιο, 30-40 η μέρες οπότε τα αρνιά σφάζονται. Τα αρνιά ζυγίζουν ζωντανά 9-10 κιλά το κάθε ένα. Κάθε προβατίνα γεννάει κατά μέσο όρο 1,3 αρνιά ανά τοκετό. Οι προβατίνες παράγουν κατά μ.ο. 140-170 λίτρα γάλακτος σε κάθε γαλακτική περίοδο, το οποίο μετατρέπεται σε διάφορους τύπους τυριών.