Το αγροτικό εμπορικό πλεόνασμα χάθηκε το 2025 – Οι εισαγωγές «έτρεξαν» ταχύτερα από τις εξαγωγές, προειδοποιεί το ΚΕΠΕ

97

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Αρνητική τροπή πήρε το εξωτερικό εμπόριο αγροτικών προϊόντων και τροφίμων το 2025, καθώς το εμπορικό πλεόνασμα που είχε καταγραφεί τα προηγούμενα χρόνια εξαφανίστηκε και μετατράπηκε σε έλλειμμα. Σύμφωνα με την ανάλυση του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) στο τεύχος 60 των «Οικονομικών Εξελίξεων», η αύξηση των εισαγωγών κατά 10% έναντι αύξησης μόλις 6,6% των εξαγωγών, σε συνδυασμό με τη σημαντική πτώση των τιμών του ελαιολάδου και του βαμβακιού, ανέτρεψαν την εικόνα που είχε διαμορφωθεί από το 2020.

Το συνολικό εμπορικό ισοζύγιο παραμένει αδύναμο

Το ΚΕΠΕ επισημαίνει ότι, παρά τη μείωση του συνολικού εμπορικού ελλείμματος λόγω της μεγάλης υποχώρησης του εμπορίου πετρελαιοειδών, η πραγματική εικόνα της ελληνικής οικονομίας παραμένει προβληματική.

Αφαιρώντας τα πετρελαιοειδή, οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 4,2%, ενώ οι εξαγωγές μόλις κατά 2,6%, με αποτέλεσμα το εμπορικό έλλειμμα να διευρυνθεί κατά 6,1%.

Το Ινστιτούτο τονίζει ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες στο παραγωγικό της μοντέλο, γεγονός που οδηγεί σε υψηλή εξάρτηση από τις εισαγωγές.

Το αγροδιατροφικό ισοζύγιο επέστρεψε σε έλλειμμα

Η σημαντικότερη εξέλιξη αφορά τον αγροδιατροφικό τομέα.

Το εμπορικό πλεόνασμα που είχε εμφανιστεί το 2020 για πρώτη φορά μετά από 36 χρόνια και διατηρήθηκε, με εξαίρεση το 2022, μέχρι και το 2024, χάθηκε το 2025.

Το πλεόνασμα των 84 εκατ. ευρώ του 2024 μετατράπηκε σε έλλειμμα 293 εκατ. ευρώ, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν σημαντικά ταχύτερα από τις εξαγωγές.

Το ΚΕΠΕ επισημαίνει ότι πρόκειται για τη δεύτερη συνεχόμενη χρονιά κατά την οποία οι εισαγωγές αυξάνονται με υψηλότερο ρυθμό από τις εξαγωγές, γεγονός που δημιουργεί έντονο προβληματισμό για τη βιωσιμότητα της θετικής πορείας του αγροδιατροφικού τομέα.

Ο τουρισμός αυξάνει και τις εισαγωγές τροφίμων

Η μελέτη αναδεικνύει έναν παράγοντα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία: τη σύνδεση του τουρισμού με την αύξηση των εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων.

Όσο αυξάνονται οι τουριστικές αφίξεις, τόσο αυξάνονται και οι ανάγκες της αγοράς για τρόφιμα, μεγάλο μέρος των οποίων καλύπτεται από εισαγόμενα προϊόντα.

Το ΚΕΠΕ υπογραμμίζει ότι απαιτείται στενότερη συνεργασία μεταξύ πρωτογενούς παραγωγής, μεταποίησης, εστίασης και ξενοδοχειακών επιχειρήσεων, ώστε μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης να καλύπτεται από ελληνικά και κυρίως τοπικά προϊόντα.

Κρέας, γαλακτοκομικά και οπωροκηπευτικά στις πρώτες θέσεις των εισαγωγών

Στην κορυφή των εισαγωγών παραμένουν τα προϊόντα κρέατος, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 17,6% των συνολικών εισαγωγών και ξεπέρασαν για πρώτη φορά τα 2 δισ. ευρώ.

Ακολουθούν:

• τα γαλακτοκομικά με μερίδιο 12,7%,
• τα οπωροκηπευτικά με 11,9%,
• ο καφές και το τσάι, που κατέγραψαν θεαματική αύξηση αξίας περίπου 30% λόγω της διεθνούς ανόδου των τιμών.

Αντίθετα, μειώθηκαν οι εισαγωγές σε αξία για τα σάκχαρα και τις ζωοτροφές, κυρίως εξαιτίας της αποκλιμάκωσης των διεθνών τιμών.

Οπωροκηπευτικά και φέτα κρατούν τις εξαγωγές

Στις εξαγωγές, τα οπωροκηπευτικά εξακολουθούν να αποτελούν τη σημαντικότερη κατηγορία, καλύπτοντας περίπου το ένα τρίτο των συνολικών εξαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων.

Ακολουθούν:

• τα γαλακτοκομικά, με βασικό εξαγωγικό προϊόν τη φέτα,
• τα αλιεύματα,
• τα έλαια και το βαμβάκι.

Ωστόσο, το 2025 σημαδεύτηκε από τη μεγάλη υποχώρηση των τιμών του ελαιολάδου και του βαμβακιού.

Στα έλαια, παρά την αύξηση των εξαγόμενων ποσοτήτων κατά περίπου 30%, η αξία των εξαγωγών μειώθηκε κατά 4%.

Στο βαμβάκι, η εικόνα ήταν ακόμη δυσμενέστερη, καθώς οι εξαγόμενες ποσότητες μειώθηκαν κατά 10% και η αξία των εξαγωγών υποχώρησε κατά 25%.

Το μήνυμα του ΚΕΠΕ: Αλλαγή παραγωγικού μοντέλου

Το ΚΕΠΕ καταλήγει ότι η προσωρινή δημιουργία εμπορικού πλεονάσματος τα προηγούμενα χρόνια στηρίχθηκε σε συγκυριακούς παράγοντες, όπως η πανδημία και οι εξαιρετικά υψηλές τιμές του ελαιολάδου.

Η επιστροφή στο έλλειμμα αποδεικνύει ότι οι δομικές αδυναμίες της ελληνικής παραγωγής παραμένουν.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η χώρα χρειάζεται ένα νέο παραγωγικό υπόδειγμα, με περισσότερες επενδύσεις, ενίσχυση της μεταποίησης, καλύτερη διασύνδεση του αγροδιατροφικού τομέα με τον τουρισμό και αύξηση της παραγωγής τοπικών προϊόντων, ώστε να περιοριστούν οι εισαγωγές και να ενισχυθούν οι ελληνικές εξαγωγές.