Βιολογικά προϊόντα: Ευκαιρίες και εμπόδια για τα ελληνικά τρόφιμα στην απαιτητική αγορά της Ολλανδίας

111

• Του Χρήστου Αθανασιάδη

Η ολλανδική αγορά βιολογικών προϊόντων αποτελεί έναν από τους πιο ώριμους και απαιτητικούς προορισμούς στην Ευρώπη, προσφέροντας ταυτόχρονα σημαντικές ευκαιρίες αλλά και υψηλά εμπόδια εισόδου για τους Έλληνες παραγωγούς, σύμφωνα με έρευνα αγοράς που εκπόνησε το γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της πρεσβείας της Ελλάδος στη Χάγη. Η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σε θέματα υγείας, περιβάλλοντος και βιωσιμότητας διατηρεί τη ζήτηση σε υψηλά επίπεδα, παρά τις πιέσεις από τον πληθωρισμό και το αυξημένο κόστος ζωής.

Αγορά βιολογικών €1,2 δισ. με μερίδιο μόλις 4%

Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, η αγορά βιολογικών τροφίμων και ποτών στην Ολλανδία ανέρχεται σε περίπου €1,2 δισ., με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3,8%. Παρά τη συνεχιζόμενη αύξηση των πωλήσεων –η οποία σε ετήσια βάση αγγίζει ακόμη και το 15%– το συνολικό μερίδιο των βιολογικών προϊόντων στο σύνολο της αγοράς τροφίμων παραμένει περιορισμένο, μόλις στο 4%.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει μια βασική αντίφαση: αυξημένο ενδιαφέρον από τους καταναλωτές, χωρίς ακόμη μαζική υιοθέτηση, κυρίως λόγω υψηλότερων τιμών και περιορισμένης διαθεσιμότητας.

Πού αγοράζουν βιολογικά οι Ολλανδοί

Η διανομή βιολογικών προϊόντων γίνεται κυρίως μέσω:

• εξειδικευμένων καταστημάτων βιολογικών προϊόντων,
• αγορών παραγωγών (farmers’ markets),
• ψηφιακών πλατφορμών και e-shops.

Στην Ολλανδία λειτουργούν πάνω από 350 καταστήματα βιολογικών τροφίμων, με ισχυρές αλυσίδες όπως Ekoplaza, Odin και Marqt, ενώ τα μεγάλα σούπερ μάρκετ (Albert Heijn, Jumbo, Lidl, Aldi κ.ά.) διαθέτουν ειδικά τμήματα βιολογικών προϊόντων, χωρίς ωστόσο σημαντική αύξηση της διείσδυσης τα τελευταία χρόνια.

Το καταναλωτικό κοινό εντοπίζεται κυρίως σε αστικά, μορφωμένα στρώματα ηλικίας 25-50 ετών, με υψηλό εισόδημα και οικολογική συνείδηση, καθώς και σε καταναλωτές με ειδικές διατροφικές ανάγκες (vegan, gluten-free, lactose-free).

Αυστηρό πλαίσιο πιστοποίησης και έλεγχοι

Η διάθεση βιολογικών προϊόντων στην Ολλανδία προϋποθέτει πλήρη συμμόρφωση με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/848, που εφαρμόζεται από το 2022 και καλύπτει παραγωγή, μεταποίηση, επισήμανση και διανομή.

Κομβικό ρόλο διαδραματίζει ο οργανισμός Skal Biocontrole, ο επίσημος φορέας πιστοποίησης στη χώρα. Όλοι οι κρίκοι της εφοδιαστικής αλυσίδας –παραγωγοί, μεταποιητές, εισαγωγείς– υποχρεούνται να εγγράφονται στο μητρώο του και να υπόκεινται σε τακτικούς ελέγχους, ιχνηλασιμότητα και δειγματοληψίες.

Η αυστηροποίηση των απαιτήσεων αυξάνει το διοικητικό και οικονομικό βάρος, ιδιαίτερα για μικρούς παραγωγούς, καθιστώντας αναγκαίες λύσεις όπως η ομαδική πιστοποίηση ή η συνεργασία σε σχήματα clusters.

Ποια ελληνικά βιολογικά προϊόντα έχουν προοπτική

Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα σε προϊόντα που συνδέονται με τη μεσογειακή διατροφή και την αυθεντικότητα. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν:

• βιολογικό ελαιόλαδο ΠΟΠ,
• βιολογικές ελιές Καλαμών και Χαλκιδικής,
• βιολογική φέτα και τυροκομικά,
• μέλι, όσπρια, μεταποιημένα φρούτα,
• βιολογικά κρασιά (Ασύρτικο, Αγιωργίτικο, Ξινόμαυρο),
• φρέσκα φρούτα, όπως ακτινίδια και πυρηνόκαρπα.

Τα προϊόντα αυτά αναγνωρίζονται από τους Ολλανδούς καταναλωτές ως υψηλής ποιότητας, ωστόσο βρίσκονται αντιμέτωπα με ισχυρό ανταγωνισμό από Ιταλία και Ισπανία, χώρες με εδραιωμένα δίκτυα διανομής και υψηλό brand awareness.

Branding, storytelling και ψηφιακά κανάλια

Η επιτυχής διείσδυση στην ολλανδική αγορά δεν περιορίζεται στην ποιότητα του προϊόντος. Κρίσιμη σημασία έχουν:

• η βιώσιμη και ελκυστική συσκευασία,
• η αφήγηση της ιστορίας του προϊόντος (προέλευση, παράδοση, terroir),
• η παρουσία σε marketplaces και εξειδικευμένες πλατφόρμες,
• η αξιοποίηση social media και food influencers.

Οι Ολλανδοί καταναλωτές εμφανίζονται διατεθειμένοι να πληρώσουν υψηλότερη τιμή για προϊόντα που συνδυάζουν ποιότητα, περιβαλλοντική υπευθυνότητα και πολιτισμική ταυτότητα.

Υπαρκτές οι ευκαιρίες για τα ελληνικά βιολογικά προϊόντα  

Η ολλανδική αγορά βιολογικών προϊόντων παραμένει ώριμη αλλά απαιτητική. Παρά τη σχετική στασιμότητα στα σούπερ μάρκετ, οι ευκαιρίες για τα ελληνικά βιολογικά προϊόντα είναι υπαρκτές, υπό την προϋπόθεση αυστηρής πιστοποίησης, επαγγελματικής προβολής και συλλογικής στρατηγικής.

Η δημιουργία συνεργατικών σχημάτων παραγωγών, η ενίσχυση της εξωστρέφειας και η στοχευμένη επικοινωνία μπορούν να αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για τη σταθερή παρουσία των ελληνικών βιολογικών προϊόντων σε μία από τις πιο απαιτητικές αγορές της Ευρώπης.